Zo een lijst lijkt veel werk, maar dat valt mee, want ik ga steeds uit van de lijst van vorig jaar. Er gaat wat af, en er komt wat bij ... (meest rechtse kolom, de regels met "-" van eraf zijn inmiddels verwijderd.

Zo is bij de volgende lijst reeds de plandatum ingevuld, die stel ik slechts af te toe bij.

Belangrijk vind ik ook het aantal dagen van zaai tot kieming, dan weet je dat voor het volgend jaar, en dat geeft rust.

Wanneer zaaien: mbv een formule wordt vanaf vijf dagen van te voren de tekst 'ACTIE NU' getoond. Alleen als de definitieve zaaidatum nog niet is ingevuld.

Hierboven heb ik een paar kolommen weggelaten: 'opmerkingen' met o.a. resultaat (b.v. 7 uit 9) en 'omstandigheden': b.v. LK /WM 25° (lichtkiemer/warmtemat/temperatuur), of Ktemp; Buiten.

Zo heeft bijna ieders lijstje zijn formaat, en geen een is het zelfde.

Nu op naar 2025. Plannen binnenkort:

- Nu: Verspenen Kaapse zonnedauw (eind oktober 2024 gezaaid, was eigenlijk alleen kiemtest)

- Volgende week: wintersnoei fruitboompjes (Elstar, Schone Boskoop, Rode Boskoop, Conference, Nashi peer, Gieser Wildeman.

- Volgende week: ophangen nestkastjes mussen (3x3)

- Volgende week: plaatsen van een eendenbroedkorf in mijn sloot. Waadpak is al geregeld.

-  Over twee weken: voorzaai, van Chinense pepers

- Binnenkort: omzagen van een kronkelwilg van nu +8 meter hoog.

^ Zo een planning helpt wel: al is het maar om steeds voldoende plek op mijn warmtematjes, en onder LED-licht te hebben

Weinig vollegronds eenjarigen dit seizoen. Eerst maar eens mijn tuin reorganiseren, want:

- Mijn tuin raakt overgroeid met wilde braam, in het verwijderen gaat veel werk zitten

- Padvinder spelen. Mijn betegelde paden zijn "kwijt", die liggen ergens, onder begroeiing. 

^ Gieser Wildeman

^ Elstar (een jonkie, van vorig voorjaar)

^ Conference (een jonkie, van vorig voorjaar)

^ Nashi peer (een jonkie, van vorig voorjaar)

^ Schone van Boskoop. Neefje en directe buurman Rode Boskoop (geen foto) is hier wat minder ver. 

Toegift, buitenbeentje: een mini Keukenhofje, Net niet Zeeland, maar West Brabant, ca. 12 km van huis:

^ Foto is net op tijd, denk ik. Deze tulpen zullen allemaal wel vóór Pasen in de winkel liggen. Jammer dat echt blauwe tulpen niet bestaan.

De "moeilijke" pepers (Carolina Reaper en Mdme Jeanette) zijn al opgekomen, na slechts 7 dagen!

Nu wordt het hoog tijd voor de wintersnoei van fruitboompjes. De Gieser Wildeman heeft nogal wat waterloten, een Elstar moet gefatsoeneerd, net zoals de Schone en Rode Boskoop. De nieuwe aanplant 2023 (Conference, Elstar, Nashi peer) zal nog weinig tot niet bijgesnoeid hoeven te worden.

De drie pruimenboompjes vereisen ook geen aandacht meer, want daar was ik klaar mee. Na 7 jaar nog nauwelijks opbrengst, weg ermee. De helft is inmiddels opgestookt in de houtkachel, de dikkere stukken moeten nog wat drogen.

Waar is mijn munt? Had ik die twee potten maar van een bordje voorzien. Maar ja, niet gedaan. Gelukkig heb ik veel ruimte, én ben ik niet zo opruimerig. De munt moest dus ergens zijn, maar waar?

Die vraag is inmiddels beantwoord, want ze komt weer op. Ziet er uit als munt, ruikt en smaakt naar munt, dus dat zal wel munt zijn. Gelukkig heb ik maar één soort munt.

Het zaaiplan 2024 is een bijgestelde kopie van 2023. Geplande zaaidatums o.b.v. ervaring, én om file-vorming op de warmtematjes en LED-licht zoveel mogelijk te vermijden.

^ Minstens eens per week houd ik hierin de opkomst bij. Dan zie ik gelijk wat er nog moet, en wanneer (testvoorbeeld Jalapeno: "ZAAI NU")

(Legenda: WM=warmtemat; LK=LichtKiemer; Ktemp=Kamertemperatuur; EZO=EigenZaadOogst)

Lijkt overkill, zo'n lijst. Maar als je de lijst eenmaal hebt, is het jaarlijks bijstellen (wát opnieuw, wát niet, wát erbij) een makkie.

Exoten had ik al eerder gezaaid:

- Szechuan peper: begin november, heeft buiten gestaan, is nu net naar binnen. Nog niks te zien.

- Kaapse zonnedauw: begin december. Als kiemtest, maar ik ga er maar mee door:

^ Overzicht. Het (zelf gewonnen) zaad is zo klein dat doseren niet makkelijk is

^ Detail. Gemiddeld hoogstens een halve centimeter groot, maar toch zit alles er al op en aan

De chinense pepers. Carolina Reaper chocolate; Madame Jeanette;

^ Op een warmtematje, thermostaat op 26 graden. De LED-batten staat overdag al aan, maar dat is nu alleen voor de Kaapse zonnedauw

De Heatel terra warmtematjes vind ik ideaal. Vlak en glad, dus makkelijk schoon te maken.  

^ Er staat nu ook een kiemtest van paprika Sweet Palermo. Zelf gewonnen zaad, van vruchten uit de supermarkt. Dat doe ik vrijwel nooit bij F1 soorten. Maar deze wil ik wel eens proberen: lang (20+ cm), zoet, dunwandig.

Wat nog moet vóór 1 maart:

- Zeekraal (buiten)

- Venus vliegenval (eigen zaadoogst)

^ Eén LED-batten à 20 Watt staat toch al aan (8 u per dag), om de Kaapse zonnedauw te laten overwinteren. In het 80 cm brede boekenkast-vak kunnen er nog wel een paar potjes bij.

Al gedaan:

- Szechuan peper: In twee potjes gezaaid. Een potje gaat over een week of vier naar buiten (voor een maandje of zo), de andere blijft binnen.

- Kaapse zonnedauw: kiemtest van zelf gewonnen zaad. Daar ga ik daarna ook mee door, t.b.v. de export (MTFD)

Nog te doen deze week:

- Madame Jeanette: kiemtest van zelf gewonnen zaad. Echte zaai pas rondom 1 februari.

- Carolina reaper: idem.

- Zeekraal: kiemtest, van vers zaad. Om te zien of ze zo kiemen, of dat een koudebehandeling (stratificeren) echt nodig is.

De tijd gaat snel: op 13 november is de eerste aflevering van het Sinterklaasjournaal. 

Ergens rond de kerst wordt het tijd voor wintersnoei van peer (2x) en appel (3x). Ook een goed moment om -voor zover nodig- zaden te gaan bestellen.

Al het overige begint pas vanaf 1 februari.

Veel zon. Als dat zo doorgaat dan verbreek ik mijn oude maandrecord (mei 2022) van 560 kWh (van 3575 Wp panelen).

Veel zon -> het buitenwater warmt op. Vandaag of morgen begint mijn zwemseizoen, gemeten temperatuur (door RWS) in “mijn” stukje Oosterschelde is nu 18 graden, mijn ondergrens.

Veel zon, veel wind -> watergeven. Er staat hier erg veel in potten, bakken en kuipen. Ook nog spul dat nodig de volle grond in moet. Daarbij, wel in de volle grond: drie nagelnieuwe laagstam fruitboompjes, daar gaat om de dag per stuk ook zo’n 10 liter water bij.

En dan moet ik nog beginnen in de voortuin: de klimroos en de twee laagstam appelboompjes mogen zo langzamerhand ook wel een extra slokje van bovenaf.

Een kleine vijftig jaar geleden had ik op mijn studentenkamer (BE: kot) diverse planten staan.

Een papyrus (toendertijd “hot”), vanaf de vloer tot aan het plafond.

Tomaat Moneymaker in de vensterbank (deden het geweldig goed: een mini oerwoud, mét een leuke opbrengst).

Zo ook een Venus vliegenval (Dionaea muscipula), en een Chinees lantaarnplantje (Ceropegia woodii).

De Venus vliegenval ging al snel dood, omdat ik in mijn onwetendheid bijgemest had met Pokon.

Kennis was toen lastiger verkrijgbaar. Eerste betaalbare IBM personal computer: ca. 1985. Internet, Wikipedia, en forums: nog veel later.

Het lantaarnplantje echter, dat deed het perfect. Vele uitlopers, de meeste tot drie meter lang. Geleid over een vlak onder het plafond gespannen waslijn. Plantje ging -na twee jaar?- toch dood. Daarvóór had ik al wat stekjes gemaakt en weggegeven. Een stekje daarvan kreeg ik later weer terug. Ook die deed het prima, maar heeft een latere verhuizing niet overleefd.

Jeugdsentiment dus.

2023, ongeveer twee maanden terug. Bij Intratuin aangeschaft:

^ Venus vliegenval, lantaarnplantje, en een Kaapse zonnedauw (Drosera capensis).

De Venus vliegval en de Kaapse zonnedauw heb ik inmiddels gesplitst:

^ Hopelijk gaan beide dit jaar al bloeien, en zaad leveren. Zelf vermeerderen is leuker dan een mini-plantje bij Intratuin aanschaffen, a € 5,- per stuk.

Vanaf eind januari tot eind februari zijn er twee battens aan, en één matje. Daarna, tot begin mei: alle vier de battens, en een, soms twee matjes. De matjes worden aan/uit geschakeld door een thermostaat.

Met 4x battens (14 uur aan) en 1x matje (op 23 graden) zie ik dit:

4 battens verbruiken bij elkaar 76 Watt. Verbruik van het matje (die kleine hobbeltjes tussen 24:00 en 07:00u) is te verwaarlozen.

Bovenstaand grafiekje komt van de app die hoort bij een slimme stekker, die communiceert met de energiemeter die ik op de P1-poort van mijn slimme meter heb aangesloten.

Die energiemeter kan nog meer: registreren van alle meterstanden (elektriciteit en gas). Met een extra watermeter wordt ook mijn waterverbruik gemeten en vastgelegd. Daarnaast zijn zonnepanelen eraan te koppelen.

Van alles wordt ook de historie bijgehouden. Zie ook: homewizard.com.

Vele grafiekjes, dit is de mooiste en het meest informatief voor mij. Hieronder twee keer dezelfde. De eerste op een sombere kille dag, de tweede een dag later, toen het erg zonnig was en minder kil:

Uitleg:

-          Paars: De elektriciteit die ik afneem van het net.

-          Lichtblauw: Wat ik direct verbruik van de zonnepanelen. De slimme meter kan dat niet meten, dat verbruik gaat “binnendoor”.

-          Groen: Mijn overproductie van de zonnepanelen, die teruggeleverd wordt aan het net (en, in NL, later weer gratis is te gebruiken, door de salderingsregeling).

Bottom line: Wat héb je hieraan?

Eigenlijk niks, want je energieverbruik wordt niet vanzelf lager.

Wel krijg je een prima inzicht in je verbruik. “Rare” pieken in de grafieken duiden op apparaten die misschien nodeloos energie verbruiken. Daar kun je actie op ondernemen.

(“want je energieverbruik wordt niet vanzelf lager”: Het is ook mogelijk om een slimme stekker zo in te stellen dat de daarop aangesloten apparaten alleen inschakelen als je zonnepanelen overproduceren. Dat is nu al nuttig in BE, en dat wordt in NL nuttig als de salderingsregeling op zijn eind loopt.)

Milieu (CO2) en/of je portemonnee: Alle kleine stappen helpen. Echt grote stappen maken levert veel meer op. Maar dan gaat de kost voor de baat uit.

Hier, tot vijf jaar geleden, per jaar: 1100 m3 gas, en 4200 kWh elektriciteit.

Toen, op volgorde: Zonnepanelen. Elektrische boiler weg en nieuwe combi CV + hybride warmtepomp.

Daarna, per jaar, ongeveer: 300 m3 gas, en -700 kWh elektriciteit.

Peper, paprika, tomaten: die doe ik nog wel. Net zoals b.v. buitenkomkommers (Marketmore).

Paprika: dit seizoen Corno di Toro rosso (heel grote puntpaprika). Misschien een kandidaat voor de teeltwedstrijd 2024.

Ook knolselderij, herfstprei, winterwortel: voor met name de erwtensoep. En een paar andere buitenbeentjes.

O ja, de keukenkruiden, die blijven ook. 

Over fruit: dit jaar een opschoonactie:

Pruim 2x Mirabelle de Nancy, en pruim 1x Reine Victoria: die heb ik gerooid, ze gaven na 7 jaren nog steeds nauwelijks oogst.

Peer Giezer Wildeman, en de beide goudreinetten (1x Schone, 1 x Rode) blijven. Doen het perfect, prima opbrengst.

Elstar: Voor mijn oude (nu 7 jaar oud) Elstar heb ik een vervanger aangeschaft. Die oude (een minkukel) gaat er eind dit jaar uit.

Nieuw 2023, alles ook weer laagstam:

- Peer Conference

- Appel Elstar

- Nashi peer Nijisseiki

(Alledrie van fruitbomen.net . Niet goedkoop, maar t.o.v. kleintjes van Aldi of Lidl lig ik in opbrengst wel een jaar vóór.)

Kleinfruit.

4x blauwe bes staan klaar om uitgeplant te worden

Aardbeien: binnenkort nieuwe frigostekken bestellen (waarschijnlijk Ostara en Frau Mieze Schindler)

Niet: kruisbes (blad wordt steeds volledig opgevreten)

Niet: aalbes (ging goed, maar ik vind ze niet echt lekker: niet mijn smaak)

Hieronder een stukje van mijn zaaikalender 2023:

^ De twee groene kolommen bevatten formules. Zo zie ik (nuttig voor volgend jaar) de kiemduur. De kolom met 'Actie?' herinnert mij aan vervolgacties. Volledige lijst 2023: https://henkg.myds.me/mtf/2023_teeltlijst.xlsx

Opstellen van mijn zaaikalender:

- Ieder jaar (ergens in december) ga ik uit van de versie van het dan afgelopen seizoen. Die eerdere versies bewaar ik wel.

- Dan komt het aanpassen: wat komt er niet meer terug; wat komt erbij (afgeleide daarvan: hoeveel zaad heb ik nog; welke zaden ga ik bestellen).

- Daarna -op basis van de eerdere zaaimomenten, en de eerdere realisatie- bepaal ik wat wanneer gezaaid moet gaan worden. Kolom plan2023 voor dit jaar. Rekening houdend met de behapbaarheid: niet teveel dat op hetzelfde moment op de warmtemat, en onder het licht moet. Een beetje schuiven met plandatums dus.

- Ik sorteer de lijst daarna op de kolom Plandatum. En ik houd bij wanneer gezaaid, wanneer opkomst. Dan zie ik gelijk wat er in de nabije planning staat.

Lijkt veel werk, maar het geeft deze sloddervos voldoende rust

Appels:

-          ruim voldoende appelmoes ingemaakt, in jampotten

-          drie appeltaarten in de vriezer, in gevarieerde porties

-          5 L appelsap staat nu te gisten, voor appelwijn

-          Een kilo of 10 weggegeven

Stoofpeertjes:

-          Bereid, nu in een stuk of 10 jampotten

-          Bereid, nu in de vriezer, in gevarieerde gevacumeerde porties. 

-          Ruim 10 kilo weggegeven (meest rauw, soms bereid)

Pepers:

-          Ruim de helft van de Cayennes is gedroogd en vermalen tot poeder

-          Andere helft Cayenne ligt nog in de vriezer, voor sambal of chilisaus

-          Mdme Jeanette is gedroogd, verdere bereiding heeft geen haast meer.

Brave Hendrik:

-          Is geoogst, en gedroogd

Aardappelen (geraapt)

-          Niet zoveel dit jaar, wel genoeg tot de jaarwisseling.

Beetje kale post, zonder een foto. Dan maar deze, van de gistende appelwijn:

Dus bijna klaar met 2022.

Tussendoor de mini-wedstrijd “Hoeveel peperzaden in dit potje” modereren.

Zie: https://www.moestuinforum.nl/topic/38070-een-klein-herfstwedstrijdje-raad-het-aantal-zaden-in-de-pot

Voorbereiding 2023, de eerste dingen:

-          Rondom 11-11 gaat de knoflook gepoot worden.

-          Fruitboompjes snoeien!

-          Er gaat een peer (Conference) bij komen

-          Zo ook een appel (Elstar)

-          Misschien eindelijk een glazen kas van een beetje formaat? (2,5 x 6 meter, of zo)

-          Zadenlijst opstellen, en rondom de kerst bestellen.

-          Meer voor te bereiden? Vast wel.

^ Stoofpeertjes, heel. In een pan van 7 liter. Ruim 4 kilo peertjes. Rode wijn, water, gember, suiker, 2 laurierblaadjes, klein snufje Cayennepeper, heel klein snufje zout.

^ Eerste peperdroogsessie: Madame Jeanette. De restwarmte verwarmt het huis, en de heerlijke geur is ook gratis.

Binnenkort de vriezers opruimen. Koelelementen eruit, oude restanten opeten, heel oude spullen weggooien. Om ruimte te maken voor in te vriezen stoofpeertjes (veel), appels (veel), nog te bakken appeltaarten. En -ook nog te maken- erwtensoep.

De oogst van dit seizoen.

Meeste van vaste planten (groot fruit), rest eenjarig: pepers en tomaten.

Pepers (Cayenne en Madame Jeanette, beide buitenteelt) deden het heel prima. Goede opbrengst.

Tomaat Balkonstar OK. De Roma echter gaf weinig. Mooie planten, maar weinig vruchten.

Knoflook. Dit jaar in XL bloembakken. Bollen werden niet zo groot als in de volle grond, maar toch OK. Wel heb ik ze echt goed bemest, en uiteraard heel vaak water gegeven.

Vergeet ik helemaal de komkommers: Sonja: redelijk. Marketmore: meer dan prima dit seizoen.

Groot fruit.

Pruimen (3x laagstam van nu 8 jaar oud): nog steeds erg weinig opbrengst. Weg ermee: de kachel in.

Appels. Ik heb drie laagstammen staan. 1x Elstar, 1x Schone van Boskoop, 1x Rode Boskoop.

Dit seizoen was perfect voor mijn appels en peren. Veel opbrengst, uitstekende kwaliteit

Daar moest ik wel voor sjouwen: water geven.

^ Boskoop. Links de Rode Boskoop, rechts de gewone. Van de Rode heb ik iets later nog eens een halve doos kunnen oogsten.

^ Elstar

Peren. Ik ben een groot liefhebber van stoofpeertjes. Standaard bereiding, maar liever nog bereid met port/wijn. Als bijgerecht bij stoofpotten; of bij wild / wildpastei.

Mijn allereerste fruitboompje (8 jaar geleden) was dan ook een Gieser Wildeman (laagstam).

^ Oogst tot nu. Er hangt nog ongeveer 15 kilo aan het boompje.

[Edit]: En dat restje is er nu (dinsdag 18 oktober) af:

Heel ruim 15 kilo erbij. Mijn inschatting bleek dus te kloppen. Meer toeval dan wijsheid? [/Edit]

Van de eenjarige standaard dingen is weinig terechtgekomen. Vaak omdat ik niet eens gezaaid heb. Zoals b.v. boontjes, (winter)wortels, suikermais.

Externe leveranciers (het “rapen”)

Uien. Een heel slecht uienjaar. Omdat geen enkele boer hier ze had geplant / gezaaid.

Aardappelen. Dat was dit jaar wel goed.

^ Deel-oogst aardappelen. Daarna weer zo'n beetje. Bij elkaar ca 60 kilo. Hier: Aan het eind van mijn doodlopende straatje. Zo dichtbij dat ik makkelijk met de kruiwagen het land op kon. Links de zeedijk, daarachter het Zijpe (armpje van de Oosterschelde)

Ras: Melody (meestal weet je dat niet, maar er lag hier nog een platgereden bordje).

Erg kruimig. Toch ook geschikt voor bakken en frites: laag in suiker waardoor ze mooi goudgeel blijven. Maar nog liever heb ik daarvoor Agria.

Op naar seizoen 2023. De knoflooktenen liggen al klaar. Mijn plan is om ze op 11 november, precies om elf minuten over elf, te planten (dat is vroeg genoeg). Nu wel in de volle grond.

In het begin veel mannelijke bloemen. Gevoelig voor meeldauw, waardoor je vrij vroeg moet ruimen.

Altijd heb ik (ook) Marketmore staan. Geeft ook in het begin veel vrouwelijke bloemen, blijft (bij mij) steeds vrij van meeldauw. Goede smaak.

Misschien zijn er nog betere soorten voor buiten, maar Marketmore is voor mij een blijvertje.

Zo stonden ze er gisteren bij:

Er zitten nog veel kleintjes aan, maar dat wordt niet meer wat (buiten). Er verschijnen zelfs nog bloemen.

Laatste pluk, gisteren, vlak vóór de eerste foto: 

Ik dacht dat er geen eind aan zou komen, maar …

Stom deuntje, wel zeer toepasselijk op dit seizoen.

Dat de zomer voorbij is, is ook te merken aan de opbrengst van mijn zonnepanelen, De laatste twee zeer sombere dagen leverden net genoeg op om op nul-verbruik te komen.

Het goede nieuws is dat mijn zomer-overproductie van ca. 1.800 kWh in de spaarpot zit. Daar kom ik de winter ruim mee door, zelfs incl. verbruik van de hybride warmtepomp. Lang leve de salderingsregeling.

Voor mij, hier: een nogal verdorde tuin, deels overwoekerd door onkruid. Veel wilde braam!

Toch geen klachten. Eergisteren weer even gezwommen, vlak bij huis. Nr. 70 dit seizoen!

In het kort: Alles wat het echt moest doen, deed het.

Grootfruit: Giezer Wildeman, Elstar, Goudrenet: prima

(de Goudrenet en de Elstar zijn al deels geplukt, Wildeman moet nog wel een paar weken.)

Pruimen (Reine Victoria en Mirabelle de Nancy): na 8 jaar nog steeds nauwelijks opbrengst. Die gaan in de kachel.

(Wijn)druiven: redelijk. Ze moeten nog geplukt.

Komkommers: top!

Tomaten: redelijk

Pepers: nog niet eerder zo’n goed seizoen gehad.

Tuinkruiden: OK. Alleen is alle munt volledig opgevreten, door het munthaantje. Binnen twee dagen was alles tot op de grond afgevreten.

Mijn speciale Brave Hendrik doet het prima, over een week of twee / drie oogsten.

Maar het seizoen is lang nog niet klaar, eigenlijk begint het pas:

Pepers: Pepperflakes /-poeder maken; ook sambal

Stoofpeertjes in bulk bereiden en in porties invriezen

Deel van goudrenet naar appelmoes; de rest is voor appeltaartjes en zo

Wijnmaken van de druiven

Omzagen van de drie pruimenboompjes, en verwerken tot haardhout.

En ik ga natuurlijk weer rapen. Aardappelen en uien. Dit jaar veel percelen met aardappels, erg weinig met uien. Wel veel tarwe, maar daar heeft deze raper niks aan.

O ja: de saffraan moet nu nog geplant, net zoals -wat later- de knoflook

Geen foto’s? Vooruit dan maar:

Mijn komkommers Marketmore (de Sonja heb ik al ruim een maand geleden geruimd: meeldauw):

Zeker die rechtse wordt nu minder, maar geeft nog steeds. De linker (staat meer in halfschaduw) gaat nog redelijk goed.

Net zoals vorig jaar geeft die linkse (halfschaduw) ook meer opbrengst dan de rechtse. Dus niet alles heeft véél zon nodig.

Gerelateerd aan akkerbouw en erfgoed: de Open Monumenten Dag op 10 september. Groepjes mensen gewogen op een ouderwetse weegbrug (oud, niet meer in zakelijk gebruik, maar nog volledig operationeel). De mensen kregen een origineel weegbriefje mee.

Meer info over deze weegbrug: https://philippuslandt.nl/weegbrug/

De weegploeg tijdens de na-zit. Ik: met pet.

Het mechanisme van de weegbrug:

Werkt net zo als zo’n ouderwetse baby-weegschaal, met schuifgewichtjes. Enige wezenlijke verschil: niet tot ca. 10 kg, maar tot 30 ton.

Appel, Elstar:

Appel, Schone van Boskoop:

Appel, rode Boskoop

Nog lang niet rijp, gaat wel de goede kant op:

Zonnig, 25 graden, watertemperatuur 22 24 graden. Straks weer even zwemmen. Dat wordt nr. 28 van dit seizoen).

Wonen in het buitengebied kent dus niet alleen maar nadelen.

Op de foto extreme drukte (nou ja, extreem voor hier), op een zonnige en hete zondagmiddag. Stadse toeristen uit de wijde omgeving, en een paar localo's.

Een strandje van bijna niks (en bij hoogwater helemaal niks). Wel superschoon en kraakhelder Oosterscheldewater, op 1,5 2 minuten fietsen van huis. 

O ja, diversen:

De druivenstekken van snoeihout van het afgelopen vroege voorjaar zijn prima aangeslagen.

Ongeveer 10 stekken per emmer, bijna allemaal aangeslagen. Het wordt tijd om ze apart op te potten in rozenpotten.

Snijden mag, maar alleen met vergunning. Zonder vergunning mag je de schorren niet betreden, en op het snijden van zeegroenten (lamsoor en zeekraal staan hoge boetes. Terecht, het is kwetsbare natuur.

Dit jaar was ik weer eens ingeloot voor een snijvergunning.

Hierboven ongeveer 4 ons. Rauw in een salade; kort roerbakken; gewoon even koken: allemaal heel lekker.

Hier een stukje van het schor vlak bij mijn huis:

Snijden doe je rondom laagwater, anders is het wel erg soppen.

Laagwater blijkt voor een enkele zeilende toerist een onbekend fenomeen te zijn:

Vastgelopen. Geen fatsoenlijke zeekaart, geen idee van eb en vloed? Maar voor alles is een oplossing. Nu, vrijwel geen wind: gewoon wachten, 6 uur later is het weer hoogwater. Wel ongemakkelijk wachten: de plee doet het niet, de accu's kunnen gaan lekken, je kunt niet koken, de kastjes aan de hoge kast storten leeg als je je openmaakt, onder 45 graden helling is een dutje doen in je kooi ook niet aangenaam.

Nu even mijn eigen "toerisme":

Bij warm weer en een watertemperatuur van minstens 18 graden stap ik even op de fiets. In 2 minuten ben ik hier:

Stukje Oosterschelde. Heel klein in vergelijking met het Noordzeestrand. Wel véél dichterbij voor mij, en erg rustig. Dompelen, en, omdat ik er dan toch ben, ook een stuk zwemmen. Bij extreem warm weer soms 3x per dag.

Tot zover. Wonen in het buitengebied heeft voordelen, maar vergeet de nadelen niet.

Deze eerste dag was er vrijwel geen zon. De dagen erna wel, maar een lumineus idee borrelde op. Alles om gesjouw te voorkomen.

^ Ruim de helft stond toch al op dit bankje (richting ZW), Van de grond af, tegen de slakken. De waslijnen hangen er al jaren.

Dus: laken over de waslijn, en klaar.

Frambozenstekken. In een hoekje stonden al twee jaar drie potten met stekken, van Goldfish (Sugana red). 

Toen geen geschikte plek om uit te planten, en daarna zijn ze een beetje in de vergetelheid geraakt.

Vorig jaar gaven ze heel lange ranken, daardoor "vond" ik ze weer terug. Prima vruchten, en stevig, voor een framboos. Daar wilde en moest ik dus wat mee. Geen wortelopschot, dat komt niet op in een smalle hoge pot. Vermeerderen moest dus anders.

Dit voorjaar heb ik de takken opgeknipt en in een emmer geplant. Zo zien ze er nu uit:

^ Botten begon vrij snel, op het oude hout, waarschijnlijk toen nog geen wortels gevormd. Groei lijkt nu vrijwel stil te staan. Hopelijk zijn ze bezig om wortels te maken. We gaan het zien.

Druivenstekken (Rondo). Van snoeihout van dit voorjaar. Die gingen dit jaar wel erg snel en hard botten. Zeer waarschijnlijk enkel op het oude hout, nog zonder wortels.

^ Geen bladeren, alleen maar beginnende druiventrossen! Alles eraf knippen lijkt me geen goed idee. Er moet toch iets zijn dat de stok triggert om wortels te maken?

Ik heb dus nu bonsai druiven. Bij de meesten ga ik morgen de trossen sterk dunnen, om de stok niet teveel uit te putten. Maar van twee stuks laat ik alles staan. Om te zien of ik daarvan misschien zelfs rijpe druifjes krijg!

(Nooit eerder gehad. Dit jaar ook niet bij een ander ras (Cabernet cortis): die hebben nu een heel klein beetje blad) 

^ Voortuin: Renetten: Schone van Boskoop; rode Boskoop 

^ Achtertuin: Elstar

^ Achtertuin: Gieser Wildeman

^ Mijn tuintje: allemaal gepruts in de marge. Een buurman, een kilometer verderop, pakt het professioneler op, met zijn ruim 20 hectare.

De wildpluktuin.

Na twee jaren uitgeloot te zijn ben ik dit jaar gelukkig ingeloot voor een snijvergunning zeegroenten (lamsoor en zeekraal).

Strenge controle. Betreden van het schor is verboden, en illegaal snijden betekent een hoge boete (van 50,- tot honderden euro's). Terecht, want het is kwetsbare natuur.

^ Mijn wildpluktuintje. Het schor, op ca. 500 meter van mijn huis. Tijd: LWS (laagwater spring).

^ De zeekraal begint te groeien. Nog niet oogstbaar. Ik heb uiteraard wel een paar centimeterlange stukjes geproefd. Heerlijk.

Die kiemden goed, en snel. Het is er echter niet van gekomen ze weg te gooien.

Toen gezaaid in coco peat, verder niks. Na opkomst hebben ze in de woonkamer gestaan, bij 18 à 20 graden, op een toevallig erg donker plekje

Op 26 maart de "echte" zaai gedaan. Die zijn na opkomst onder een LED balkje (1 x 20 W) gezet.

En nu, ter vergelijk:

De late zaai (links) heeft de kiemtest-zaai ingehaald, terwijl die test (rechts) vijf weken eerder gezaaid is.

Je zou denken dat die eersten zouden fileren, want warm en veel te weinig licht. Ze zijn echter in een ruststand gegaan, maar niet door kou.

Ik denk dat ze weer de gang krijgen als ik ze wat voeding geef, en meer licht.

Hier lijkt het probleem duidelijk: helemaal geen voedingsstoffen. In het algemeen worden problemen eerder veroorzaakt door teveel mest dan te weinig. De linker staan in 1/2 gewone potgrond 1/2 coco peat. Daar kunnen ze zonder bijmesten nog wel ruim een week mee toe, totdat ik ze ga verpotten naar P9, in alleen potgrond.

Edit: zonet heel klein beetje bemest, en onder de LED gezet, er was nog een plekje vrij. Benieuwd of ze ook echt weer wakker worden ...

^ Tomaten Balkonstar en Roma nu. Opkomst 5 resp. 4 dagen na zaaien. Op 26 maart gezaaid, ruim op tijd, misschien wel een weekje te vroeg.

Nog te zaaien zaden (komkommer, courgette en zo) hebben geen warme voetjes nodig.

Bloesem en vorst in de komende nachten:

De pruimen (Reine victoria en Mirabelle de Nancy) staan volop in bloei

De peer (stoofpeer Gieser Wildeman) heeft ontluikende bloemknoppen (véél, dit jaar)

De appels (renetten) hebben hier alleen nog bladknoppen, nog geen bloemknopje te zien..

De druiven (Rondo, vroeg ras). De ogen beginnen te zwellen.

Ik moet nog even bedenken of, en wat ik daaraan ga doen.

Die pruimen (hoewel allemaal laagstam) zijn me te hoog en te breed. Ze moeten het zelf maar uitzoeken.

Over de druiven moest ik vandaag maar een klimaatdoek gooien. Eerst opzoeken. Ik heb dat doek, maar waar?

^ O ja, de knolselderij zaailingen. Die staan al een paar weken buiten. Binnenhalen dus, en gelijk maar verspenen. Ze staan nu nog hutje mutje: veel te dicht gezaaid.

Kussens van de tuinbankjes opgeborgen (want het wordt ook nat)? Gisteren al gedaan.

En verder maar zien hoe het gaat uitpakken. Het zal wel weer meevallen, hier in Zeeland Oost.

^ Oeps. Misschien ook maar een stuk klimaatdoek over de vijg (Brown Turkey), want daar beginnen de vruchten te groeien, nu vingernagel-groot.

Als laatste: Morgenochtend op de koffie, bij een bevriende buurman. Heeft ruim 20 hectare fruitboomgaard. Misschien afzeggen, ze zullen wel druk zijn (met beregenen / vuurpotten ?)

Als allerlaatste: Een paar dagen geleden heeft boer de J. een perceel op 100 meter van mijn huis laten ploegen. Altijd nieuwsgierig, wat komt daar? Aardappelen, uien, om t.z.t. te rapen? 

Wilde gok: dat kan wel eens voor (zomer)tarwe zijn. Inspelen op mogelijke tekorten aan graan?

Gisteren bezig geweest:

^ Vóór

^ Ná

Elk jaar gaat alles eraf (dus ook de oude gesteltakken), op twee mooie ranken van het vorig jaar na. Dat worden de nieuwe gesteltakken. Uit die nieuwe gesteltakken groeien de nieuwe ranken, waaraan de trossen ontstaan.

Snoeiwijze: Guyot, dubbel.

Ras: Rondo. Blauwe wijndruif.

Ras-informatie: https://www.wijnbouwersderlagelanden.nl/cursusse/druiventeelt/blauwe-druivenrassen/rondo/

Vandaag de Cabernet cortis (ook 2x) snoeien, en daarnaast de wat jongere aanplant Rondo (4x)

Edit: @Lia56 vroeg: "Moet er echt zoveel af????"

Het is maar net welke snoeimethode je toepast: Guyot, Cordon, gordijn, nog anders.

Guyot vind ik het makkelijkst. Cordon doe ik alleen als ik echt geen geschikte nieuwe gesteltak kan vinden, dan moet de oude gesteltak nog een jaartje mee, als Cordon.

Wat je ook kiest: lees je goed in over de voor-en nadelen van elke snoeiwijze.

(Toch: alle snoei-fouten zijn later te corrigeren. In het allerergste geval heb je een jaartje geen opbrengst. Maar het ontwikkelen van het wortelstelsel gaat in ook dat jaar gewoon door.)

De kale zielige stokken van nu zullen er in augustus dit jaar weer zo uitzien. Hoop ik. Alle nieuwe ranken worden steeds verticaal omhoog vastgemaakt aan de horizontale draden, en getopt als ze echt te lang worden:

Met Guyot- en Cordonsnoei komen alle trossen op dezelfde (lage) hoogte, makkelijk bij eventueel dunnen en bij het plukken (op de foto staat het krukje al klaar). En daarna (ergens in februari) gaat de snoei weer op dezelfde wijze (zie foto 1 en 2).

Iedereen heeft zijn eigen vorm van een zaaikalender. Deze bevalt mij al jaren goed. De vooraf geplande zaaidatum weerhoudt mij van (veels te) vroeg zaaien. 

Geplande zaaidatums zijn op basis van eigen ervaringen. En natuurlijk ook op basis van algemene, betrouwbare informatie. Zoals de tabelletjes op de site van Diana (https://www.mooiemoestuin.nl/groenteteelt/vruchtgewassen/tomaat/) , en meer nog die in de Groente- en Fruitencyclopedie van Luc Dedeene (https://www.bol.com/nl/nl/p/groente-en-fruitencyclopedie/9200000102508078/?bltgh=mpyPKPyjMT5ag-4ONf1PQQ.2_9.10.ProductImage)

De ervaring heeft geleerd om te zaaien in het midden van de aanbevolen zaaiperiode. Niet eerder, en niet al teveel later.

In mijn kalender (Excel) zie je een kolom met 'Actie?'. Daar zit een formule achter die -afhankelijk van de huidige datum en de geplande datum toont: 'Nu zaaien!'. Aardig, maar niet echt nodig, als je de tabel op 'Datum gepland' sorteert.

De enige andere formule zit achter 'Opkomst'. Het van elkaar aftrekken van opkomstdatum en zaaidatum (formule: =Cel opkomst - Cel Zaaidatum, moeilijker moet je het niet maken) is vooral leerzaam voor volgende jaren. "O ja, dat duurt dus altijd zo lang (of kort)".

Wat ook enorm helpt tegen te vroeg zaaien: foto(s) maken van alle véél te grote planten in huis, vlak vóór al het spul naar buiten kan. Het jaar daarna denk je: dat gedoe wil ik niet nog een keer, dan maar een weekje later rijpe tomaten. 

Mijn Excel zaaikalender kun je downloaden via de link hieronder.

2022_teeltlijst (.xlsx)

Wijndruiven (Rondo). Netto 5 liter wijn.

Stoofpeertjes (Gieser Wildeman). Beurtjaar. Iets van 6 kilo.

Goudrenet. Beurtjaar (of veel te droog gestaan). Niet de moeite waard.

Herfstframbozen. Nog steeds iedere paar dagen een fors handje. 

Onlangs gekregen: grauwe gans, geschoten op  1km van mijn huis.

Onlangs van het land geraapt:

Uien. Weinig. Totaal slechts 10 kilo.

Aardappels. Redelijk. Bij elkaar ca. 30 kilo.

Herkomst: maximaal 2 km van huis. Onder het motto "eet lokale producten", en voorkom allerlei prijsopdrijvende tussenhandel. 

^ Eergisteren: ca. 15 kg. Dat rapen vind ik leuk, ieder jaar weer. Hier hoef je dat niet te vragen. Het moment van rooien moet je wel goed in de gaten houden: soms wordt er dezelfde avond nog geploegd.

Nog te oogsten:

Een aantal pepers. Twee planten staan nu binnen. De warmte -vooral de warmte 's nachts- versnelt het laatste afrijpen enorm.

Onlangs geplant:

Saffraan. Bijna alles is nu opgekomen. Over een week of twee de eerste oogst.

(Zonet vond ik een extra pot terug, waarin ik restantjes kleine bollen had geplant (daarna een beetje vergeten ...). Die doen het ook.

De eerste zaai voor 2022:

Aan mijn sloot staat veel gele lis (zelf "geïmporteerd"). Ieder najaar (okt/nov) zaai ik zaden in een grote bloembak. Buiten laten staan, niks aan doen. Kieming en groei vindt pas plaats na een koude periode. Pas in het voorjaar dus. Tot nu toe kon ik steeds een stuk of 50 plantjes kwijt, gratis weggegeven (in de handel wordt € 2,- of meer gerekend, per plantje in een P9 potje!).

^ Ik heb nog genoeg zaden over. Te geef, ex. verzendkosten.

De tweede zaai voor 2022:

Dat wordt -tussen nu en een maand- knoflook.

Daarna?

Midden / eind januari: peper Madame Jeanette en evt. andere Chinense soort(en).

Daarna stilte, tot half maart: tijd voor zaaien van Cayenne peper.

En daarna?

Dat is namelijk het moment dat het waterschap het riet snoeit, aan "mijn" kreek/sloot.

^De muur van metershoog riet: allemaal weg.

Meestal is het dan gedaan met mijn privacy. Vanaf het terras heb ik dan direct uitzicht op de lokale Rijksweg. Let op de hoofdletter, het is een straatnaam. Door het jaar genomen komt er één auto per 10 minuten over.

Dit jaar heb ik nog privacy: de voedermais staat er nog prima bij.

^ De wijndruiven (Rondo) gaan goed, na twee jaren van gedeeltelijke misbloei. Een dezer dagen: plukken, en wijn maken.

^ Ook de komkommer ging perfect. Minstens 70 komkommers (Marketmore) van vier plantjes. Loopt nu echt op zijn eind.

Pepers (Cayenne & Madame Jeanette) gaan nog goed. Zelfs de Jeanettes zullen nog wel afrijpen, ondanks de (zeer beschutte) buitenteelt.

Voor de rest was het een mager jaar. Niet door het minder goede weer, maar door druk zijn met andere zaken. Op een aantal plekken in mijn tuin heb ik haast een machete nodig, om me een weg door het onkruid te banen.

Dan nu de wildpluk:

In de vriezer ligt nu ca 5 kilo bramen. Van een prima ras.

Uien rapen: mager jaar, slechts één perceel in de buurt, ook nog eens te goed gerooid. Ongeveer 15 kilo kunnen rapen.

Aardappels rapen: dat moet nog. Van meerdere percelen. Goed in de gaten houden, want de boeren willen nog wel eens dezelfde dag alweer gaan ploegen. 

Vorig jaar rondom deze tijd schreef ik, in:

Het begint nu echt. Voor sommigen zijn het de kieviten, de zwaluwen, rokjesdag, en zo meer.

Voor mij is het de gele lis. Hier de allereersten, van nu inmiddels zo’n vier strekkende meter aan/in de sloot. Vanaf eind volgende week zal dat een knalgele zee van bloemen geven.

Dat was op 16 mei 2020.

Nu, vandaag, 30 mei 2021, precies twee weken later dan in 2020 :

Zaai gele lis.

^ Zaaien stelt niks voor. Gewoon veel zaden in een bak doen (ergens in oktober), en na een hele tijd heb je -zonder enige verzorging- dit:

Mijn bedoeling is om uit te breiden naar buren (in overleg). Bij elkaar 30 strekkende meter bloeiende gele lis aan / in de slootkant: prachtig toch.

Nog een vergelijking met vorig jaar, druiven. Toen, op 16 mei:

En nu, twee weken later, dit jaar:

Scheelt ook hier twee weken.

Voor de eenjarigen (zoals tomaten, pepers, paprika’s, en b.v. knolselderij) lijkt er meer verschil te zijn.

^ Tomaat, Roma. Voor de volle grond. Zaai: 1 april.

^ Pepers (cayenne), voor de foliekas. Zaai: 1 maart.

^ Courgette (> vg), komkommer (> vg), meloen (> foliekas). De mooiste vier meloenplantjes staan nog even in huis: veel betere nachttemperaturen.

Zaai: 1 mei.

Mijn pepers staan nu net af te harden. Morgen naar de foliekas.

Net zoals de meloen, en (tijdelijk) de vollegrondskomkommer.

Courgette gaat pas over een weekje in de volle grond.

Tomaten (Roma, volle grond teelt): pas over een weekje in de volle grond.

Knolselderij: die staat nu al (pas?) een weekje buiten, zeer beschut. Pas over heel ruim een week in de volle grond.

Wat zegt dat over vroeg, of wat later zaaien?

Bij een mooi voorjaar kun je een beetje profijt hebben van vroeg zaaien. Toch zie ik ieder jaar, medio juni, dat mijn laat (niet te vroeg) gezaaide planten nauwelijks achterliggen bij wel vroeg gezaaide planten. Die vroegerds staan buiten toch maar een beetje te blauwbekken, ze groeien voor geen (centi)meter. Couveusekindjes!

Bij een slecht voorjaar, zoals in dit voorjaar, blijkt vroeg zaaien helemaal geen voordeel op te leveren. Alleen maar nadelen: binnen meer last van de varenrouwmug, later het dagelijks gezeul met planten.

Met “later” zaaien bedoel ik niet het té laat zaaien, maar gewoon, op tijd.

Zo, nog even een paar plaatjes:

^ Snijselder, zaai 1 mei. Geen haast, dat groeit tot eind november wel door. Ook in de winter (erwtensoep) valt er nog goed te oogsten.

Geen gepruts met elk plantje apart verspenen. Gewoon een klutje (mét aanhangend kluitje!) in de grond zetten. Makkelijker, en beter.

^ Platte peterselie. Geen haast, dat groeit tot eind november wel door. Zaai: 1mei.

^ Knolselderij. Zaai: 1 maart. Punt van aandacht, want lange teeltduur. Daarom laat ik ze nog even beschut staan, vóór ze de volle grond ingaan. Er moeten wel forse knollen gevormd gaan worden, want:.

Mijn teeltrecord is vorig jaar gebroken door @Frans. Nare man, die Frans. Uiteraard enkel en alleen daarom.