Wat is PH?
De pH geeft de zuurgraad (ook wel de zuurtegraad genoemd) van een waterige oplossing weer. De zuurtegraad van de bodem is van invloed op opname van voeding die de plant via de wortels tot zich neemt. Ook is de pH-waarde van levensbelang voor een actief bodemleven en medebepalend voor de grondstructuur. Het zegt alles over de vruchtbaarheid van de grond waar de plant zich wortelt. De pH-waarde (zuurgraad) van de grond in je moestuin geeft aan hoe zuur of basisch (kalkrijk) de bodem is.
Dit wordt gemeten op een een schaal van 0 tot 14. Tussen elke stap zit een factor 10. pH5 is dus 10x zuurder dan pH6 en pH5 is 100x zuurder dan pH7.
pH lagen dan 7 = zuur
pH gelijk aan 7 = neutraal
pH hoger dan 7 = basisch (kalkrijk)
Zuurminnende planten
Wanneer de grond juist zuur is, dus de pH-waarde lager ligt dan ongeveer 6,5a7, spreken we van een zure bodem. In zo’n bodem voelen zuurminnende planten zich het beste thuis, omdat bepaalde voedingsstoffen daar beter beschikbaar zijn. Voorbeelden van zulke planten zijn onder andere bosbessen, aardappelen en rododendrons. Bij een te zure grond kun je de pH verhogen door kalk toe te voegen, zoals tuinkalk of dolomietkalk. Ook het toevoegen van compost en het verbeteren van de bodemstructuur kan op de lange termijn helpen om de zuurgraad te stabiliseren.
Kalkminnende planten
Wanneer de grond juist niet zuur is, spreken we van een alkalische bodem, ook wel kalkrijk genoemd. Als de pH boven de 7 ligt, is er sprake van een kalkhoudende, alkalische bodem. In dit type grond gedijen kalkminnende planten goed, zoals koolsoorten, lavendel en sommige kruiden. Bij een te alkalische grond kunnen bepaalde voedingsstoffen, zoals ijzer en mangaan, minder goed worden opgenomen. Om de pH te verlagen kun je organisch materiaal toevoegen zoals compost, turf of zure bodemverbeteraars. Ook het vermijden van extra kalk is belangrijk om de bodem geleidelijk weer in balans te brengen.
Waarom is pH belangrijk in de moestuin?
De pH bepaalt hoe goed planten voedingsstoffen uit de grond kunnen opnemen. Als de pH niet goed zit, kunnen planten zelfs mét genoeg mest toch slecht groeien. Als er te veel meststoffen worden gegeven of de pH waarde is veels te zuur kan er wortelverbranding optreden.
Wat is ideaal voor een moestuin?
Voor de meeste groenteplanten is een pH van ongeveer 6,0 tot 7,0 (licht zuur tot neutraal) ideaal. Zorg er dus voor dat de PH waarde goed blijft, anders kan dat belebberen in opname van voedingstoffen. Hiernoemen we een aantal groentes op met hun gewenste PH waarde:
Peper en paprika planten hebben een pH-waarde nodig van ongeveer 6,0 tot 6,8.
Tomaten hebben een pH-waarde nodig van ongeveer 6,0 tot 6,8.
Komkommers hebben een pH-waarde nodig van ongeveer 6,0 tot 7,0.
Sla (lettuce) heeft een pH-waarde nodig van ongeveer 6,0 tot 7,0.
Wortelen hebben een pH-waarde nodig van ongeveer 6,0 tot 6,8.
Aardappelen hebben een pH-waarde nodig van ongeveer 5,0 tot 6,0.
Uien hebben een pH-waarde nodig van ongeveer 6,0 tot 7,0.
Knoflook heeft een pH-waarde nodig van ongeveer 6,0 tot 7,5.
Broccoli heeft een pH-waarde nodig van ongeveer 6,0 tot 7,5.
Bloemkool heeft een pH-waarde nodig van ongeveer 6,5 tot 7,5.
Witte kool (koolsoorten) hebben een pH-waarde nodig van ongeveer 6,5 tot 7,5.
Spinazie heeft een pH-waarde nodig van ongeveer 6,0 tot 7,5.
Courgette heeft een pH-waarde nodig van ongeveer 6,0 tot 7,5.
Bonen hebben een pH-waarde nodig van ongeveer 6,0 tot 7,0.
Erwten hebben een pH-waarde nodig van ongeveer 6,0 tot 7,5.
Aubergine heeft een pH-waarde nodig van ongeveer 5,5 tot 6,5.
Bleekselderij heeft een pH-waarde nodig van ongeveer 6,0 tot 7,0.
Bieten hebben een pH-waarde nodig van ongeveer 6,0 tot 7,0.
Radijs heeft een pH-waarde nodig van ongeveer 6,0 tot 7,0.
Prei heeft een pH-waarde nodig van ongeveer 6,0 tot 7,0.
pH en opname van voedingsstoffen in de moestuin
Een te lage pH (te zure grond) belemmert planten bij de opname van fosfor, calcium, kalium en magnesium
Een te hoge pH (te basische grond) belemmert planten bij de opname van borium, koper, zink, mangaan en ijzer.
Hieronder een volledige tabel per voedingsstof.
Voedingsstof | Functie in plant | Beste beschikbaarheid pH | Problemen bij afwijkende pH |
|---|---|---|---|
Stikstof (N) | Groei blad, stengels | 6,0 – 8,0 | Slechte opname bij lage pH (<5,5) |
Fosfor (P) | Wortelgroei, bloei, vruchtvorming | 6,0 – 7,0 | Wordt vastgelegd in zure én zeer basische grond |
Kalium (K) | Sterkte, waterhuishouding | 6,0 – 7,5 | Minder opname bij zeer zure grond |
Calcium (Ca) | Celwanden, groei, rotpreventie | 6,5 – 8,0 | Tekort bij lage pH (zure grond) |
Magnesium (Mg) | Chlorofyl (groen blad) | 6,0 – 7,5 | Slechte opname in zure grond |
Zwavel (S) | Eiwitvorming | 6,0 – 8,0 | Meestal stabiel, weinig pH-problemen |
IJzer (Fe) | Chlorofylvorming | 4,5 – 6,5 | Tekort bij hoge pH, gele bladeren |
Mangaan (Mn) | Enzymactiviteit | 5,0 – 6,5 | Tekort bij hoge pH |
Boor (B) | Bloei, vruchtzetting | 5,5 – 7,0 | Tekort bij zowel te zuur als te basisch |
Koper (Cu) | Enzymen, groei | 5,0 – 7,0 | Tekort bij hoge pH |
Zink (Zn) | Groei, hormonen | 5,5 – 7,0 | Tekort bij hoge pH |
Molybdeen (Mo) | Stikstofopname | 6,0 – 8,0 | Uniek: slechter beschikbaar in zure grond |
Chloor (Cl) | Waterbalans | 6,0 – 8,0 | Zelden tekort |
Hoe kan men de pH testen?
Het testen van de pH-waarde van de bodem in de moestuin kan op verschillende manieren. De twee meest gebruikte methoden zijn pH-teststrips en een pH-meter. Beide geven een goede indicatie van de zuurgraad van de grond, maar verschillen in nauwkeurigheid en gebruiksgemak.
Hoe testen met pH-teststrips
pH-teststrips zijn een eenvoudige en goedkope manier om de zuurgraad van de bodem te meten.
Je begint door een kleine hoeveelheid aarde uit je moestuin te nemen. Deze meng je met gedestilleerd water in een schoon potje of beker. Het mengsel laat je even staan zodat de grond kan bezinken. Vervolgens doop je de pH-teststrip in het watergedeelte van het mengsel. Na enkele seconden verandert de kleur van de strip. Deze kleur vergelijk je met de kleurenkaart die bij de teststrips zit. Op die manier kun je aflezen of de grond zuur, neutraal of basisch is.
Deze methode is snel en handig, maar minder precies omdat de meting kan worden beïnvloed door de kwaliteit van het water en de gronddeeltjes.
Hoe testen met een pH-meter
Een pH-meter is een elektronisch apparaat dat de zuurgraad van de bodem nauwkeuriger kan meten.
Voor gebruik steek je de sonde van de meter direct in vochtige grond, of in een mengsel van aarde en water (afhankelijk van het type meter). Het apparaat geeft vervolgens een pH-waarde weer op het scherm. Sommige meters geven direct een digitale waarde, waardoor je precies kunt zien hoe zuur of basisch de bodem is.
Voor een betrouwbare meting is het belangrijk om de sonde schoon te houden en regelmatig te kalibreren met speciale kalibratievloeistoffen. Ook is het verstandig om op meerdere plekken in de moestuin te meten, omdat de pH per locatie kan verschillen.
Kalken met kalkkorrels in de moestuin of het gazon.
Korrelkalk, ook wel granulaire tuinkalk genoemd, is een kalkproduct dat bestaat uit kleine korrels die je eenvoudig over de grond van je moestuin kunt strooien. Deze korrels lossen langzaam op door regen en bodemvocht, waardoor de pH-waarde van de bodem geleidelijk stijgt. Het is dus een zachte en langdurige manier om de zuurgraad van de grond te verbeteren zonder dat er plotselinge veranderingen ontstaan.
Er zijn verschillende soorten korrelkalk die elk hun eigen werking hebben. Zo is er tuinkalk, meestal gebaseerd op calciumcarbonaat, die vooral gebruikt wordt om de pH te verhogen. Dolomietkalk bevat naast calcium ook magnesium en is daardoor extra geschikt wanneer de bodem ook een magnesiumtekort heeft. Daarnaast bestaat er magnesiumkalk, die specifiek wordt ingezet om het magnesiumgehalte in de bodem aan te vullen.
Waarom kalken in de moestuin?
Kalken wordt vooral toegepast wanneer de bodem te zuur is, dus wanneer de pH-waarde aan de lage kant ligt. In zulke grond kunnen planten ondanks voldoende voeding toch slecht groeien, omdat bepaalde voedingsstoffen niet goed beschikbaar zijn. Ook kan kalken helpen wanneer er tekorten zijn aan calcium of magnesium in de bodem.
Daarnaast is kalken extra belangrijk bij het telen van gewassen zoals koolsoorten, uien en erwten, omdat deze planten beter groeien in een minder zure grond. Door te kalken verbeter je niet alleen de zuurgraad, maar ook de algehele bodemkwaliteit. De structuur van de grond wordt luchtiger, voedingsstoffen worden beter opgenomen en de kans op bepaalde bodemziektes neemt af. Uiteindelijk leidt dit tot sterkere en gezondere planten.
Hoe gebruik je korrelkalk?
Voordat je kalk gaat strooien is het belangrijk om eerst de pH van de bodem te meten, zodat je weet of kalken echt nodig is. Wanneer dat het geval is, kun je de korrelkalk gelijkmatig over de grond verdelen. Daarna werk je de kalk licht in met een hark of schoffel, zodat het beter contact maakt met de bodem.
Vervolgens activeert regen of water de kalk, waarna deze langzaam zijn werk begint te doen. Het beste moment om te kalken is in het najaar of in het vroege voorjaar, zodat de bodem voldoende tijd heeft om zich te herstellen voordat er volop wordt geplant.
Producten om pH te verhogen voor hydroponics
In hydroponics (hydrocultuur) is het belangrijk om de pH-waarde van het voedingswater goed in balans te houden. Als de pH te laag is (te zuur), kun je deze verhogen met de volgende producten:
Canna pH+ (sterk geconcentreerd, kaliumhydroxide)
General Hydroponics pH Up (vaak ook verkocht onder Terra Aquatica)
Pas op! Met pH+-producten die kaliumhydroxide bevatten. Dit stof werkt snel, waardoor een kleine hoeveelheid al voldoende kan zijn om de pH te verhogen. Doseer daarom voorzichtig en controleer de pH regelmatig.
Producten om pH te verlagen voor hydroponics
Wanneer de pH-waarde te hoog is (te basisch), kun je deze verlagen met:
BioBizz Bio·Down (organisch, citroenzuurbasis)
Pas op! Professionele pH− (fosforzuur) is stabieler, beste keuze voor hydroponics, Organische pH− (citroenzuur) is milder, maar minder stabiel op lange termijn.
Tip!
In hydroponics is het belangrijk om de pH regelmatig te meten, omdat voedingsoplossingen sneller kunnen schommelen dan in gewone grond.
Eierschalen of schelpen in de bodem.
Schelpen en eierschalen kunnen in de moestuin gebruikt worden als een zeer langzame bron van calcium en hebben in zekere mate invloed op de bodem. Beide materialen bestaan grotendeels uit calciumcarbonaat, dezelfde stof die ook in tuinkalk voorkomt. Wanneer je ze in de grond brengt, begint de afbraak door vocht en zuren in de bodem, maar dit proces verloopt erg langzaam en hangt sterk af van de grootte van de deeltjes.
Grove stukken schelp of eierschaal breken maar heel langzaam af omdat alleen het buitenoppervlak in contact komt met de bodem. Daardoor kan het jaren duren voordat ze volledig zijn aangetast. Fijnere deeltjes hebben juist een veel groter contactoppervlak, waardoor ze sneller worden afgebroken en dus ook iets sneller calcium afgeven aan de bodem. Toch blijft ook dit proces relatief traag vergeleken met producten zoals tuinkalk of dolomietkalk, die speciaal zijn ontwikkeld om de pH van de bodem sneller te beïnvloeden.
In de praktijk betekent dit dat schelpen en eierschalen vooral worden gezien als een natuurlijke, langzaam werkende bodemverbeteraar in plaats van een snelle oplossing voor zuurgraadproblemen. Ze kunnen helpen om op lange termijn calcium toe te voegen aan de bodem, maar zijn minder geschikt wanneer de pH snel gecorrigeerd moet worden. Daarom worden ze vaak gebruikt als aanvulling, terwijl kalkproducten de hoofdrol spelen bij het effectief sturen van de bodem-pH.