resistente onderstam, een eerste aanzet.

Deze blog hoort bij de start van een project met als poging om een zaadvaste viriele onderstam te creëren die resistenties vertoont tegen bodemziektes, er wordt gestart van een maxifort onderstam.

Bij het selecteren en laten uitgroeien van nakomelingen van onderstammen is er een groot nadeel t.o.v. gewone tomaten. Die planten worden enorm groot en de vruchten zijn zo goed als oneetbaar, zoveel geschikte plaats kan ik bv daar niet aan opofferen in de tunnel. Om enig idee te krijgen om uit te selecteren, heb je minimum zo'n 25 tot 50 planten nodig.

@ronald bezieler van het robuuste tomatenproject, kwam met een idee om dit te omzeilen, enten op een bruikbare tomaat, het topstuk van de onderstam bijhouden in een klein potje en indien de geënte bovenstam samen met onderstam succesvol is deze nadien te laten uitgroeien voor zaadwinning. Op deze manier is er geen verloren ruimte en moet je maar een paar geselecteerde onderstammen later laten uitgroeien.

Een eerste vraag was dus vanaf wanneer kan je een onderstam doorsnijden en het bovenstuk wat je normaal weggooit laten doorgroeien. Ook moet je dan dit afgesneden stuk eerst wortels laten vormen in water of kan je dit kleine bovenstukje rechtstreeks in de grond steken.

Als test heb ik hiervoor microdwarf Golden Hour gebruikt, deze blijven vrij klein, wat handig is voor binnen teelt in de winter. Onderstam F2 Maxifort en bovenstam Golden Hour zijn beide 26/10/2025 gezaaid. De planten zijn geënt 16/11/2025.

16/11/2025 Vlak voor het enten (links Golden Hour, rechts maxifort F2)

Een week na het enten 23/11/2025. De boven en onderstam van de 3 plantjes zijn vergroeid en kunnen in normale luchtvochtigheid staan.

2 bovenstukjes werden water gezet om wortels te vormen en 1 rechtstreeks in grond.

Van Golden Hour werden ook 3 niet geënte plantjes bijgehouden als vergelijk, deze waren op 23/11/2025 dan ook al een stuk groter als de geënte (ze hadden immers geen groeistilstand door het enten).

Alle drie de bovenstukjes sloegen aan. En alhoewel het stukje rechtstreeks in grond het de eerste week wat moeilijker had, kreeg het de weken daarop een voorsprong op degene in water.

Conclusie was dus in grond en water werken beiden bij een plantje vanaf een paar weken oud. Ik kies voor rechtstreeks in grond, het is minder omslachtig en sneller.

Deze methode rechtstreeks in grond is in februari 2026 dan herhaalt op planten die later als eerste in de tunnel komen en was ook hier succesvol voor alle planten, ik zal deze dus ook gaan gebruiken voor al de planten die in maart worden gezaaid.

Op foto: verschillende geënte planten in februari, ze staan telkens per paar, eerst het behouden bovenstukje van de onderstam maxifort F2 en dan de geënte plant. Helemaal rechts staan 2 planten die geënt zijn op F1 Maxifort als 0 referentie.

Bij maxifort F2 kan je duidelijk een verschil zien bij de plantjes onderling. Maxifort F1 is wel degelijk niet zaadvast.

De huidige stand bij de Golden Hour planten :

Alle planten staan in 3l potten, dezelfde voeding en evenveel en op hetzelfde moment water gekregen.

De niet geënte planten, de eerste vruchten beginnen rijp te worden. De rechtste plant is het meest beladen, maar is ook gestopt met groeien, nauwelijks nog bloemen en geen nieuwe vruchtjes. De middelste was getopt en loopt iets achter op de andere planten, nog een beetje nieuwe vruchtvorming. De linkse heeft de mooiste vruchtjes en ook nog wat vruchtvorming.

De geënte planten. Ook hier beginnen de eerste vruchten te rijpen, er is geen achterstand meer. De vruchtjes zijn gemiddeld wel groter en de planten zijn nog volop nieuwe vruchten aan het aanmaken. De onderstam lijkt nauwelijks een invloed te hebben op de grootte van de plant, zoals verwacht, maar wel op de vitaliteit.

De bijhorende onderstammen,

ze zien er niet uit, maar ze kunnen dus gedurende lange tijd met minimale zorg levend gehouden worden, wat de bedoeling van de test was. Het is nu mogelijk om indien gewenst 1 ervan te laten uitgroeien om vruchten te vormen voor de F3 generatie. De selectie gebeurt dus nu op de volgroeide geënte plant en er is geen verlies aan plaats waarbij je normaal alle onderstammen moet laten uitgroeien.

Een paar details van de geënte Golden hour planten. Vruchtgrootte, continue vorming nieuwe vruchtjes.