Aanaarden van groenten

Aanaarden is een belangrijke teelttechniek in de moestuin waarbij aarde rond de basis van planten wordt aangebracht. Dit wordt vooral gedaan bij gewassen zoals aardappelen en prei. Het doel is om de plant te ondersteunen, de opbrengst te verhogen en bepaalde plantdelen te beschermen of te verbeteren.

Het is een eenvoudige techniek, maar met grote invloed op groei, smaak en oogstkwaliteit.

Wat is aanaarden precies?

Aanaarden betekent dat je losse grond met een schoffel, hark of spade tegen de plantvoet opwerkt, zodat er een kleine heuvel of rug ontstaat.

Waarom wordt er aangeaard?

Aanaarden heeft meerdere functies die de groei en kwaliteit van gewassen sterk kunnen verbeteren, afhankelijk van het type plant.

Een van de belangrijkste redenen om aan te aarden is bescherming tegen licht. Bij aardappelen bijvoorbeeld is dit cruciaal. Wanneer de knollen boven de grond of vlak onder het oppervlak liggen en in contact komen met licht, worden ze groen. Dit komt door de aanmaak van chlorofyl, maar tegelijk ontstaat er ook solanine, een giftige stof waardoor de aardappelen niet meer eetbaar zijn. Door aarde rond de planten op te hopen, blijven de knollen goed bedekt en dus veilig en bruikbaar.

Daarnaast speelt aanaarden een belangrijke rol in het stimuleren van knolvorming. Wanneer je extra grond tegen de stengel van de plant aanbrengt, worden ondergrondse stengeldelen gestimuleerd om nieuwe knollen te vormen. Dit betekent in de praktijk vaak een grotere en betere oogst, omdat de plant meer ruimte krijgt om zich onder de grond te ontwikkelen.

Bij sommige gewassen heeft aanaarden vooral een ondersteunende functie. Denk bijvoorbeeld aan prei of andere hogere groentes. Door aarde rond de voet van de plant op te hogen, krijgen de stengels meer stevigheid. Hierdoor blijven ze rechter staan en is de kans kleiner dat ze omvallen bij wind of zware regen.

Ook helpt aanaarden bij het onderdrukken van onkruid. Doordat je de rijen verhoogt en de bodem rond de planten verstoort, krijgen onkruiden minder kans om zich te ontwikkelen. Ze worden letterlijk bedolven of vinden minder licht en ruimte om te groeien.

Tot slot draagt aanaarden bij aan het vasthouden van vocht in de bodem. De verhoogde aarde rond de wortels werkt als een soort buffer die helpt om water langer vast te houden. Dit is vooral nuttig in drogere periodes, omdat de plant daardoor constanter toegang heeft tot vocht.

Zo blijkt aanaarden een eenvoudige handeling te zijn met een verrassend groot effect op zowel de gezondheid van de plant als de uiteindelijke oogst.

Hoe aanaarden?

Aanaarden is een vrij eenvoudige handeling die je stap voor stap kunt uitvoeren met het juiste gereedschap en een beetje aandacht voor de plant. Je hebt hiervoor meestal een schoffel of hak nodig, eventueel een spade en een hark, en uiteraard losse, kruimelige grond. Voor je begint, controleer je eerst of de planten al goed zijn gegroeid en stevig geworteld zitten, zodat ze het verplaatsen van aarde kunnen verdragen. Daarna maak je de bodem tussen de rijen los, zodat de grond luchtig wordt en makkelijker te verplaatsen is. Vervolgens schuif je de losse aarde voorzichtig richting de basis van de plant, waarbij je een soort rug of kleine heuvel vormt rond de stengel zonder deze te beschadigen. Tot slot kan deze handeling, vooral bij aardappelen, meerdere keren per seizoen worden herhaald om de groei en bescherming van de knollen optimaal te ondersteunen.

Welke gewassen worden vaak aangeaard?

In de moestuin wordt niet elke groente op dezelfde manier behandeld, maar bij sommige gewassen is aanaarden echt een vaste gewoonte. Vooral planten die onder de grond groeien of een stevige, rechte groei nodig hebben, profiteren sterk van deze techniek.

Het bekendste voorbeeld is zonder twijfel de aardappel (Solanum tuberosum). Aardappelen worden tijdens het groeiseizoen vaak meerdere keren aangeaard. Dat gebeurt niet zomaar: het heeft een duidelijke functie. Door de planten steeds meer aarde toe te voegen, blijven de knollen goed beschermd tegen licht, wat voorkomt dat ze groen en giftig worden. Vooral bij zogenaamde indeterminate aardappelrassen is regelmatig aanaarden belangrijk. Deze rassen blijven gedurende langere tijd nieuwe stengeldelen vormen waarop zich hoger in de rug opnieuw knollen kunnen ontwikkelen. Door extra aarde aan te brengen, krijgen deze nieuwe knollen voldoende ruimte om te groeien en blijven ze beschermd tegen licht. Tegelijk stimuleert het de plant om meer knollen te vormen onder de grond, wat uiteindelijk leidt tot een betere en vaak ook grotere opbrengst. Bij determinate rassen, die hun knollen vooral op een vaste diepte vormen, is herhaald aanaarden minder belangrijk voor de opbrengst, al blijft het nuttig om blootliggende aardappelen af te dekken.

Een ander belangrijk gewas dat regelmatig wordt aangeaard is prei (Allium porrum). Bij prei draait het aanaarden vooral om de kwaliteit van het eetbare deel. Door aarde rond de stengel op te hopen, wordt het witte gedeelte – de zogenaamde schacht – langer. Dat witte deel is zachter van smaak en minder vezelig, wat het aantrekkelijker maakt voor in de keuken. Het resultaat is dus een mooiere en fijnere prei.

Naast aardappelen en prei zijn er nog verschillende andere gewassen waarbij aanaarden een rol kan spelen. Zo worden asperges soms aangeaard om de jonge scheuten te beschermen en de groei te sturen, zodat ze mooi recht en mals blijven. Ook bij sommige koolsoorten kan een lichte aanaarding helpen voor extra steun, vooral wanneer de planten groot en zwaar worden. En bij selderij wordt in bepaalde teeltmethodes eveneens aarde tegen de plant gebracht om de groei en stevigheid te verbeteren.

Hoewel het per gewas verschilt in doel en intensiteit, heeft aanaarden overal hetzelfde idee: de plant ondersteunen, beschermen en de kwaliteit van de oogst verbeteren.

Aandachtspunten

Bij het aanaarden van groenten zijn er een aantal belangrijke aandachtspunten waar je rekening mee moet houden om problemen te voorkomen en het beste resultaat te krijgen. Zo is het belangrijk om jonge planten niet te diep aan te aarden, omdat ze dan kunnen worden verstikt of hun groei kan vertragen. Ook moet je dit werk vermijden bij extreem natte grond, omdat dit het risico op schimmel en slechte bodemstructuur vergroot. Daarnaast is het essentieel dat de bladeren niet volledig onder de aarde verdwijnen, tenzij het om specifieke teelten gaat die dit juist nodig hebben, en werk je altijd met luchtige, kruimelige grond in plaats van harde kluiten, zodat de wortels voldoende zuurstof blijven krijgen. Veelgemaakte fouten zijn onder andere te vroeg aanaarden, waardoor planten kunnen achterblijven in groei, te weinig aarde gebruiken waardoor knollen alsnog bloot komen te liggen, of de grond te hard aandrukken waardoor de bodem te weinig lucht bevat. Ook het niet herhalen van het aanaarden bij gewassen zoals aardappelen kan leiden tot een duidelijk lagere opbrengst. Wanneer het echter goed wordt uitgevoerd, levert het duidelijke voordelen op: een hogere opbrengst, betere oogstkwaliteit, bescherming tegen licht en beschadiging, sterkere en stabielere planten en bovendien minder problemen met onkruid.