Aardbeien

Aardbeien

Aardbeien behoren tot de populairste fruitsoorten voor de moestuin, volkstuin en zelfs het balkon. Vrijwel iedereen houdt van de smaak van verse aardbeien, maar wie eenmaal zelf aardbeien heeft geteeld ontdekt pas echt hoeveel verschil er zit tussen supermarktvruchten en vers geplukte aardbeien uit eigen tuin. Zelfgekweekte aardbeien zijn meestal veel zoeter, geuriger en sappiger. De aardbei behoort tot het geslacht Fragaria en bestaat tegenwoordig uit honderden verschillende rassen. Sommige soorten geven één grote oogst in het voorjaar, terwijl andere maandenlang nieuwe vruchten blijven produceren. Er bestaan daarnaast kleine bosaardbeien met een intense geur en smaak die sterk verschillen van de grotere moderne rassen. Aardbeien zijn populair omdat ze relatief eenvoudig te kweken zijn. Ze groeien goed in de volle grond, maar doen het ook uitstekend in potten, bakken, hanging baskets en verhoogde bedden. Zelfs mensen zonder tuin kunnen vaak nog een mooie aardbeienoogst krijgen op een zonnig balkon.

Soorten aardbeien

Aardbeien worden meestal verdeeld in drie grote groepen: eenmalig dragende aardbeien, doordragende aardbeien en bosaardbeien. Iedere groep heeft zijn eigen eigenschappen, voordelen en smaak.

Eenmalig dragende aardbeien

Eenmalig dragende aardbeien geven één grote oogst per jaar, meestal in mei of juni. Deze soorten worden vaak gekozen door mensen die graag veel aardbeien tegelijk willen oogsten voor desserts, jam of invriezen. De opbrengst is vaak hoog en de vruchten zijn meestal groter dan bij doordragende rassen.

Veel klassieke moestuinrassen behoren tot deze groep. Een bekend voorbeeld is Elsanta, jarenlang het standaardras in winkels en professionele teelt. Elsanta produceert grote stevige vruchten die goed houdbaar zijn, maar qua smaak vinden veel liefhebbers andere rassen interessanter. Korona wordt door veel hobbytuinders juist geroemd vanwege zijn rijke, zoete en aromatische smaak. De vruchten zijn zachter en minder geschikt voor transport, maar direct uit de tuin behoren ze voor veel mensen tot de lekkerste aardbeien die er bestaan. Ook Sonata is een populair ras. Dit ras combineert een mooie opbrengst met een goede smaak en sterke groei. Honeoye is een vroeg ras dat bekendstaat om zijn productiviteit en stevige vruchten. Polka is dan weer een ouder ras met een diepe klassieke aardbeiensmaak die zeer geschikt is voor jam en desserts.

Doordragende aardbeien

Doordragende aardbeien geven niet één grote oogst, maar produceren maandenlang nieuwe bloemen en vruchten. Vaak begint de oogst in juni en loopt deze door tot in september of oktober. Voor gezinnen of hobbytuinders die regelmatig verse aardbeien willen plukken zijn deze rassen ideaal.

De vruchten zijn meestal iets kleiner dan bij eenmalig dragende soorten, maar het voordeel is dat de productie veel langer doorgaat. Ostara is een bekend klassiek doordragend ras dat betrouwbaar produceert en goed groeit in potten. Een van de beroemdste smaakrassen is Mara des Bois. Deze Franse aardbei staat bekend om haar uitzonderlijk aromatische smaak die doet denken aan wilde bosaardbeien. De vruchten zijn niet enorm groot, maar de geur en zoetheid maken veel goed.

Favori is een modern ras dat populair werd vanwege de combinatie van grote vruchten, goede zoetheid en een lange productieperiode.

Bosaardbeien

Bosaardbeien verschillen duidelijk van de grotere tuinaardbeien. De plantjes blijven klein en maken kleine vruchtjes met een zeer intense geur en smaak. Vooral de soort Fragaria vesca is geliefd. Deze groeit van nature ook in bossen en langs bosranden. Bosaardbeien zijn uitstekend geschikt als bodembedekker of voor natuurlijke tuinen. Ze verdragen bovendien meer schaduw dan gewone aardbeien. Er bestaan rode en gele varianten. Gele bosaardbeien worden minder snel door vogels opgegeten.

Welke aardbei is het lekkerst?

De vraag welke aardbei het lekkerst is blijft natuurlijk persoonlijk, maar sommige rassen worden opvallend vaak genoemd vanwege hun uitzonderlijke smaak.

Mara des Bois wordt door veel kenners beschouwd als een van de beste aardbeien voor directe consumptie. De vruchten zijn zeer aromatisch, zoet en geuren bijna naar wilde aardbeien.

Korona blijft een favoriet onder veel moestuiniers dankzij zijn volle ouderwetse aardbeiensmaak. Ook Polka wordt vaak geprezen vanwege het sterke aroma.

Een bijzonder ras is Mieze Schindler, een oud Duits ras met zachte donkere vruchten en een bijna framboosachtige smaak. De opbrengst ligt lager, maar qua smaak behoort deze aardbei voor liefhebbers tot de absolute top. Wie vooral zoekt naar een combinatie van smaak, productie en sterke groei komt vaak uit bij rassen zoals Sonata of Sonsation. Lees op het forum meer ervaringen van leden hier.

De ideale standplaats

Aardbeien houden van warmte en zonlicht. Hoe meer zon de planten krijgen, hoe zoeter de vruchten meestal worden. Een plek met minimaal zes uur zon per dag is ideaal. In een zonnige zomer ontwikkelen aardbeien veel meer smaak dan tijdens koude natte perioden. Naast voldoende zon is ook luchtcirculatie belangrijk. Een open plek waar regenwater snel kan opdrogen helpt schimmels voorkomen. Toch hebben aardbeien ook beschutting nodig tegen harde wind. De bodem speelt eveneens een grote rol. Aardbeien groeien het best in humusrijke, voedzame grond die goed water doorlaat. Zware natte kleigrond veroorzaakt vaak problemen met wortelrot en schimmel. Een licht zure bodem met een pH tussen ongeveer 5,5 en 6,5 is ideaal.

Plantafstand

Veel beginnende tuinders zetten aardbeien te dicht op elkaar, maar voldoende ruimte tussen de planten is juist erg belangrijk. Een goede plantafstand zorgt voor luchtcirculatie, minder schimmelproblemen en grotere vruchten. Eenmalig dragende aardbeien worden meestal geplant met ongeveer 30 tot 40 centimeter tussen de planten en 60 tot 80 centimeter tussen de rijen. Doordragende rassen mogen iets dichter bij elkaar staan. Bosaardbeien blijven kleiner en kunnen daarom dichter worden geplant. Vaak is een afstand van ongeveer 20 tot 25 centimeter voldoende.

Wanneer aardbeien planten?

De beste periode om aardbeien te planten ligt meestal tussen juli en september. In deze maanden kunnen de planten nog goed wortelen voordat de winter begint. Het resultaat is vaak een sterke oogst in het volgende voorjaar. Voorjaarsplanting is ook mogelijk, meestal in maart of april, zodra de vorst over is. De opbrengst in het eerste jaar is dan vaak iets kleiner, maar sommige planten geven alsnog al vruchten. Mocht je hierover vragen hebben, kan dat in dit topic.

Aardbeien in potten en bakken

Aardbeien zijn zeer geschikt voor potten en balkonbakken. Wel is het belangrijk dat potten voldoende drainagegaten hebben zodat overtollig water kan weglopen. Potten drogen sneller uit dan vollegrondteelt. Daarom moeten aardbeien in bakken vaker water krijgen, vooral tijdens warme zomerdagen. Regelmatige voeding bij doordragende helpt om de productie langdurig op gang te houden. Rassen zoals Ostara, Mara des Bois en Favori worden vaak gekozen voor balkon- en potteelt. Er bestaan bakken die speciaal ontwikkeld zijn voor de teelt van aardbeien, bv. de bato aardbeienbakken. Naast voldoende drainage bieden ze een unieke manier van trosondersteuning, de trossen hangen over de gebogen rand wat smet en schimmel zoveel mogelijk tegengaat. Deze ondersteuning voorkomt ook dat de trossen gaan knikken of breken. De gebogen rand kan tevens gebruikt worden om de bakken in een constructie op te hangen (doorsnede 51mm), wat plukken en teelt vergemakkelijkt.

Foto van Bato Bakken @Mirjam86 zie topic

Water geven en bemesten

Aardbeien houden van een licht vochtige bodem, maar verdragen geen langdurig natte grond. Vooral tijdens de bloei en vruchtvorming hebben de planten voldoende water nodig. Bij droogte blijven de vruchten klein en minder sappig. Het is beter om af en toe royaal water te geven dan voortdurend kleine beetjes. Daarbij is het slim om het blad zo droog mogelijk te houden, omdat nat blad schimmels bevordert. Qua voeding zijn aardbeien geen extreme grootverbruikers. Compost en organische meststoffen werken vaak uitstekend. Te veel stikstof veroorzaakt vooral bladgroei en minder vruchten.

Mulchen

Veel aardbeientelers gebruiken een mulchlaag rond de planten. Traditioneel wordt hiervoor stro gebruikt, waar de naam aardbei waarschijnlijk ook gedeeltelijk vandaan komt. Mulchen heeft meerdere voordelen. De vruchten blijven schoner, de bodem droogt minder snel uit en onkruid krijgt minder kans. Daarnaast vermindert stro het contact tussen vruchten en natte aarde, waardoor schimmelproblemen vaak afnemen. Ook houtsnippers, dennennadenen en speciale aardbeienfolie worden regelmatig gebruikt. Soms wordt ook worteldoek toegepast als "mulchlaag" voor de aardbeien.

Vermeerderen van aardbeien

Een van de leuke eigenschappen van aardbeien is dat ze zichzelf gemakkelijk vermeerderen via uitlopers. Dit zijn lange stengels die over de grond groeien en waarop nieuwe plantjes ontstaan. Wie nieuwe aardbeienplanten wil maken kan deze jonge plantjes eenvoudig laten wortelen in losse aarde of kleine potjes. Zodra ze voldoende wortels hebben gevormd kan de verbinding met de moederplant worden doorgeknipt. De beste periode hiervoor is meestal juli of augustus. Kies bij voorkeur sterke gezonde moederplanten van één of twee jaar oud. Oude uitgeputte planten geven vaak minder sterke nakomelingen. Hoewel aardbeien ook uit zaad kunnen worden gekweekt gebeurt dit minder vaak. Het kost meer tijd en de eigenschappen van de nieuwe planten kunnen verschillen van de moederplant.

Oogsten en bewaren

Aardbeien smaken het best wanneer ze volledig rijp worden geplukt. Anders dan sommige fruitsoorten rijpen aardbeien nauwelijks na zodra ze van de plant zijn gehaald.

De vruchten worden daarom idealiter volledig rood geoogst, liefst tijdens droog weer. Pluk ze voorzichtig met kroontje om beschadigingen te voorkomen. Verse aardbeien zijn maar beperkt houdbaar. In de koelkast blijven ze meestal enkele dagen goed. Het is beter om ze pas vlak voor consumptie te wassen. Aardbeien kunnen ook prima worden ingevroren. Veel mensen vriezen de vruchten eerst los in op een schaal zodat ze later niet aan elkaar kleven.

Ziekten en plagen

Een van de bekendste problemen bij aardbeien is grauwe schimmel, botrytis cinerea. Vooral tijdens nat weer kunnen vruchten worden aangetast door een grijze schimmelpluis. Goede luchtcirculatie, voldoende plantafstand en het gebruik van mulch helpen om problemen te beperken. Ook het verwijderen van oude bladeren vermindert de kans op schimmels. Meeldauw komt eveneens regelmatig voor. Hierbij ontstaat een wit poederachtig laagje op de bladeren. Naast ziekten hebben aardbeien soms last van slakken en vogels. Vooral merels weten precies wanneer de vruchten rijp zijn. Netten of tunnelconstructies bieden vaak bescherming.

Foto @Koert Net tegen vogelvraat. Topic.

Aardbeien in kas of tunnel

Veel hobbytuinders kweken aardbeien onder glas of in een folietunnel. Hierdoor blijven de planten droger en begint de oogst vaak vroeger in het seizoen. Kas- en tunnelteelt vermindert vaak schimmelproblemen, maar goede ventilatie blijft belangrijk. Stilstaande vochtige lucht kan namelijk alsnog ziekten veroorzaken.

Foto @Borsalino topic

Teeltwissel en verjonging

Aardbeienplanten blijven niet onbeperkt productief. Na ongeveer drie tot vier jaar neemt de opbrengst meestal af en ontstaan vaker ziekten. Daarom vervangen veel tuinders regelmatig hun planten door jonge exemplaren van uitlopers. Ook is het verstandig aardbeien niet jarenlang op exact dezelfde plek te laten groeien.

Winterverzorging

De meeste aardbeienrassen zijn goed winterhard. In de winter sterven sommige oudere bladeren af. Veel tuinders verwijderen deze oude bladeren zodat de planten in het voorjaar fris opnieuw kunnen uitlopen. Potten zijn gevoeliger voor vorst dan vollegrondplanten. Bij strenge kou kan extra bescherming rond de pot nuttig zijn.

Combinatieteelt

Aardbeien combineren goed met planten zoals knoflook, ui, bieslook, sla en spinazie. Sommige van deze planten helpen mogelijk om plagen te verminderen. Het is meestal minder verstandig om aardbeien direct naast aardappelen of grote koolsoorten te zetten.

Opbrengst en smaak verbeteren

Een gezonde aardbeienplant kan afhankelijk van ras en verzorging enkele honderden grammen vruchten produceren. Voor grote zoete aardbeien zijn vooral zonlicht, voldoende water en jonge gezonde planten belangrijk. Veel ervaren tuinders verwijderen overtollige uitlopers zodat de plant meer energie steekt in vruchtproductie. Ook het regelmatig verjongen van een aardbeienbed helpt om de planten gezond en productief te houden. Aardbeiplanten geven meestal de beste opbrengst in hun eerste jaren. Daarna raken ze geleidelijk uitgeput, hopen ziektes zich makkelijker op en worden de vruchten vaak kleiner. Daarom vervangen veel tuinders hun planten volgens een vaste cyclus van één tot drie jaar.

Bij een éénjarige teelt worden elk jaar nieuwe planten gezet. Dat vraagt meer werk, maar levert vaak de grootste en gezondste aardbeien op. In een tweejarige regeling blijven de planten nog een extra seizoen staan; de opbrengst is dan meestal nog goed, maar iets minder krachtig dan in het eerste jaar. In een driejarige regeling haal je het maximale uit dezelfde planten, al neemt de kwaliteit en productie tegen het derde jaar vaak duidelijk af.

Welke methode het beste werkt hangt af van de beschikbare ruimte, de grondkwaliteit en hoeveel onderhoud je wilt doen. Veel hobbytuinders kiezen uiteindelijk voor een twee- of driejarige cyclus, omdat die een goed evenwicht geeft tussen opbrengst en gemak.

Populaire aardbeirassen overzicht

Recepten

Benieuwd naar heerlijke manieren om van je eigen aardbeien te genieten? Op ons forum vind je talloze tips en recepten van mede-aardbeientelers en kookliefhebbers. Of je nu op zoek bent naar een vers fruitige taart, zelfgemaakte jam, of een smakelijke smoothie, er is voor ieder wat wils.

Bezoek onze forumtopics voor inspiratie en deel jouw favoriete aardbeirecepten met de community hier!

Gerelateerde forumtopics

https://www.moestuinforum.nl/topic/15181-lekkerste-aardbei-rassen/

https://www.moestuinforum.nl/topic/15899-welke-aardbei-te-kiezen/

https://www.moestuinforum.nl/topic/22969-welke-aardbeien/
https://www.moestuinforum.nl/topic/1900-aardbei-project-bato-bakken/

https://www.moestuinforum.nl/topic/33663-tips-voor-aardbeien-rassen/

https://www.moestuinforum.nl/topic/5430-hoe-smaken-jouw-eigen-gekweekte-aardbeien/

https://www.moestuinforum.nl/topic/1228-aardbeiensoort/
https://www.moestuinforum.nl/topic/23656-wat-moet-ik-met-deze-aardbeien-doen/
https://www.moestuinforum.nl/topic/13590-1-jarige-aardbei-plant-juni-drager-scheuren/
https://www.moestuinforum.nl/topic/9771-aardbeien-kooi/
https://www.moestuinforum.nl/topic/5207-hoe-krijg-ik-mijn-aardbeien-dikker/
https://www.moestuinforum.nl/topic/54350-eerste-ostara-aardbeienbloemen-verwijderen/

https://www.moestuinforum.nl/topic/19711-welke-doordrager-aardbei-kan-hoge-opbrengst/