Broccoli

Broccoli (Brassica Oleracea) is een gezond en snelgroeiend koolgewas. Na het oogsten van het centrale bloemhoofd (de broccoli) kan je nog weken doorgaan met oogsten van de zijscheuten. Er zijn verschillende soorten, waaronder doorlevende broccoli. Zie ook wiki: sprouting broccoli.

Zaaien van broccoli

Zaai broccoli vanaf februari onder koud glas, of vanaf maart tot juli buiten. Elke twee tot drie weken tot aan half juni een kleine hoeveelheid van het juiste ras zaaien heeft de voorkeur om de oogst over het seizoen te spreiden. Vul potjes of een zaaibakje met zaaigrond en druk de grond licht aan. Zorg voor een effen oppervlak. Leg de zaadjes met ruime tussenafstand op de grond en bedek de zaden licht met zaaigrond zodat ze net niet meer zichtbaar zijn. Zet de zaaibakjes ergens neer waar het tussen de 15-18 graden is zodat de zaden snel en goed kunnen kiemen. Meer aandachtspunten voor het zaaien van broccoli lees je hier: zaaien.

Na ongeveer 5-10 dagen zijn de zaadjes gekiemd. Zet de broccoli nu op een lichte plaats, bijvoorbeeld in de koude kas of buiten als de temperatuur dat toelaat. Binnen kan ook maar pas op met het binnenshuis voorzaaien, broccoli schiet dan eenmaal uitgeplant sneller door. Een temperatuur rond de 14 graden overdag is voldoende. Als de zaailingen twee echte blaadjes ontwikkelt hebben en/of als de plantjes 7-10 cm hoog zijn verspeen je ze ieder individueel naar een 9-12 cm potje met verse potgrond. Verspeen niet te vroeg probeer de wortels zo min mogelijk te beschadigen om een al te grote groeivertraging te voorkomen. Bij het verspenen is het van belang dat je alleen de sterkste zaailingen uitkiest. Hoe het verdere verspenen in zijn werk gaat lees je hier: verspenen.

Broccoli kan je ook direct in de volle grond zaaien. Trek een ondiepe zaaigeul van zo’n 0,5-1,5 cm diepte en leg elke 15 cm een zaadje. Bedek het zaaigeultje met goed verkruimelde tuingrond of gebruik een laagje fijne potgrond. Druk de grond aan zodat de grond contact maakt met de zaden. Indien nodig geef je water via een broes. Later dun je uit tot 30-45 cm tussen de plantjes (de plantafstand tussen de rijen is 50 cm).

Planten van broccoli

Broccoli groeit het beste op goed vruchtbare en vochtvasthoudende grond. Een open plek met enige beschutting waar enkele jaren geen kolen (wisselteelt) hebben gestaan geeft de beste resultaten. Zoals bij alle koolgewassen mag de niet te los zijn omdat de wortels het hele gewicht van de kool moeten dragen.

Plant broccoli vanaf maart tot begin augustus. Afhankelijk van de zaaitijd hebben ze dan vier tot zes bladeren en zijn ze ongeveer 15-20 cm groot. Hard de plantjes eventueel ruim voor het uitplanten af (wiki: Afharden). Voeg bij het planten wat kalk toe om de kans op knolvoet aantasting (wiki: knolvoet) te verminderen en zet de planten iets dieper dan dat ze voorheen stonden, zodat de onderste bladeren net boven de grond zitten en druk de grond stevig aan. Vergeet niet om plantjes die onder glas of binnen opgekweekt zijn eerst goed af te harden. De plantafstand van broccoli verschilt nogal eens per ras en per voorkeur van de tuinder. Onderzoek toont aan dat 35-45 cm tussen de plantjes en ongeveer 45-50 cm tussen de rijen mooie gemiddelden zijn. Hoe dichter je plant hoe kleiner de broccoli wordt.

Bemesten van broccoli

Broccoli vraagt een vruchtbare grond met voldoende stikstof en kalium. Werk ruim voor het planten van broccoli een flinke hoeveelheid verteerde mest of compost onder. Een kruiwagen per vierkante meter is ruim voldoende. Geef ongeveer een week voor planten nog een gift met bloed-, vis- en beenderenmeel en / of een bemesting van koemest- of kippenmestkorrels.

Enkele weken na het planten (4-6 weken) kan men de basisbemesting aanvullen met een organische bemesting door koemest- of kippenmestkorrels door de toplaag te werken en/of een dikke mulche van compost aan te brengen. Bijmesten met algemene (kunst)mest behoort ook tot de mogelijkheden.

Verzorging van broccoli

De teelt van broccoli is vrij zorgeloos. Wel is het aan te raden om jonge plantjes op warme dagen water te geven en de bedden onkruidvrij te houden. Verwijder gele, zieke of aangetaste bladeren.

Oogsten van Broccoli

Broccoli kan ongeveer elf tot veertien weken na het zaaien worden geoogst. De broccoli bestaat uit vele kleine bloemetjes, je oogst dus in feite de bloemetjes (bloemhoofd) van de broccoli. Het juiste ogenblik om broccoli te oogsten is een paar dagen voor het opengaan van de bloemknoppen. Goed opletten als het warmer wordt dan kunnen de bloemknopjes snel doorschieten.

Snijdt de broccoli af met een flink stuk steel. Na de oogst van deze hoofdknop ontstaan er twee tot vier weken later 4-8 zijscheuten / mini – broccoli. De plant kan dan nog wel enkele weken doorgaan met produceren. Indien je dat wilt kun je blijven oogsten tot de plant alles gegeven heeft.

Wat er mis kan gaan

Ziekten en plagen bij koolgewassen

Zelf zaad winnen

Zelf zaad winnen van bloemkool en broccoli is een goede manier om een ras in stand te houden en zelfvoorzienender te worden in zaden. Beide gewassen behoren tot de soort Brassica oleracea, waartoe ook onder andere boerenkool, spruitkool, koolrabi, witte kool, rode kool en savooiekool behoren. Bloemkool en broccoli zijn bijzondere vormen binnen deze soort, omdat ze onder geschikte omstandigheden al in één groeiseizoen zaad kunnen vormen. Andere Brassica oleracea-gewassen zijn meestal tweejarig en hebben eerst een winterperiode nodig voordat ze gaan bloeien.

Voor een goede zaadwinning is het belangrijk om meerdere gezonde planten te selecteren. Bloemkool en broccoli worden voornamelijk door insecten bestoven en veel rassen zijn zelf-incompatibel. Stuifmeel van een plant kan daardoor niet of slechts beperkt de bloemen van dezelfde plant bevruchten. Bestuiving tussen verschillende planten is daarom belangrijk voor een goede zaadzetting en het behoud van genetische variatie.

Bestuiving bij bloemkool en broccoli

Bloemkool en broccoli behoren tot de kruisbloemenfamilie (Brassicaceae) en tot de soort Brassica oleracea. De bloemen zijn tweeslachtig: elke bloem bevat zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtsorganen. Veel rassen zijn echter zelf-incompatibel. Dit betekent dat stuifmeel van een plant de eigen bloemen meestal niet kan bevruchten. Bestuiving gebeurt daarom vooral tussen verschillende planten en wordt uitgevoerd door insecten, zoals bijen en hommels.

Alle belangrijke geteelde vormen van Brassica oleracea kunnen met elkaar kruisen. Dat geldt onder andere voor bloemkool, broccoli, boerenkool, spruitkool, koolrabi, witte kool, rode kool en savooiekool. Wanneer verschillende rassen tegelijk bloeien, kan ongewenste kruisbestuiving dus gemakkelijk optreden.

Om dit te voorkomen zijn er verschillende mogelijkheden:

• Houd bij zaadteelt bij voorkeur ongeveer 1 kilometer afstand tot andere bloeiende Brassica oleracea-gewassen.

• Een afstand van ongeveer 500 meter kan volgens DIY Seeds volstaan wanneer er een natuurlijke barrière, zoals een haag, aanwezig is.

• Gebruik een afgesloten tunnel of kooi van insectengaas. Daarbinnen kunnen bestuivende insecten worden ingezet.

• Teel slechts één ras van Brassica oleracea tegelijk voor zaadwinning wanneer voldoende isolatie niet mogelijk is.

Teeltcyclus en werkwijze

Bloemkool en broccoli kunnen, afhankelijk van ras en klimaat, als eenjarige of tweejarige gewassen voor zaad worden geteeld. In gebieden met zachte winters kunnen planten in de zomer worden gezaaid, overwinteren en het volgende voorjaar bloeien. Bij geschikte vroege rassen kan zaadwinning ook binnen één groeiseizoen plaatsvinden. DIY Seeds adviseert voor deze methode om al in januari of februari in een warme serre te zaaien en de planten in maart of begin april buiten uit te planten. Bescherm jonge planten indien nodig tegen late nachtvorst met vliesdoek.

Kies voor de zaadproductie gezonde, krachtige planten die gedurende de hele teeltperiode goed kunnen worden beoordeeld. Selecteer planten die duidelijk beantwoorden aan de kenmerken van het gewenste ras en let onder andere op groeikracht, regelmatige groei en gezondheid.

Bij bloemkool is het belangrijk te letten op een mooi gevormd, gesloten bloemgestel dat goed door bladeren wordt beschermd. Bij broccoli kunnen planten worden geselecteerd die één groot bloemgestel vormen of juist meerdere kleinere bloemgestellen. Ook planten die gedurende langere tijd bloemknoppen blijven vormen voordat ze gaan bloeien, kunnen geschikt zijn voor zaadwinning.

Voor de zaadwinning wordt aanbevolen om ongeveer 15 gezonde zaaddragers te behouden. Door meerdere planten te gebruiken, blijft de genetische basis van het zaad breder dan wanneer slechts één plant wordt vermeerderd.

Zodra bloemkool haar bloemgestel heeft gevormd, moet vooral worden opgelet voor langdurige vochtigheid. Een beschutte standplaats of bescherming tegen regen kan helpen om rotting te voorkomen. Aangetaste delen van het bloemgestel kunnen voorzichtig worden weggesneden. Het bloemgestel van bloemkool mag echter niet worden verwijderd, omdat de plant hieruit haar bloeistengels vormt.

Bloemkool en broccoli moeten voldoende vroeg bloeien om de zaden nog vóór het einde van het groeiseizoen volledig te kunnen laten rijpen. DIY Seeds adviseert dat de planten uiterlijk in juli bloeien, zodat er voldoende tijd overblijft voor de lange rijpingsperiode van het zaad.

Oogsten, dorsen en schonen van het zaad

Na de bloei ontwikkelen zich lange, smalle zaadhauwen. De zaden zijn rijp wanneer de hauwen beige tot bruin beginnen te verkleuren en droog worden. Rijpe hauwen kunnen gemakkelijk openspringen, waardoor het zaad verloren kan gaan. Daarom is het belangrijk de planten regelmatig te controleren.

De verschillende bloeistengels rijpen vaak niet allemaal tegelijk. Kleine hoeveelheden kunnen daarom stengel voor stengel worden geoogst zodra de hauwen rijp zijn. Je kunt ook de volledige plant oogsten wanneer een groot deel van de zaden rijp is en de plant vervolgens verder laten nadrogen. Hang de planten ondersteboven op een droge, goed geventileerde plaats, bij voorkeur uit direct zonlicht.

Wanneer de hauwen gemakkelijk met de hand openbreken, kunnen ze worden gedorst. Leg de droge hauwen op een doek of zeil en wrijf of sla ze voorzichtig zodat de peulen openspringen. Bij kleinere hoeveelheden kan dit eenvoudig met de hand. Grotere hoeveelheden kunnen op een doek worden vertrapt of mechanisch worden gedorst. Hauwen die moeilijk openbreken, kunnen nog onrijpe zaden bevatten.

Na het dorsen wordt het zaad gezeefd. Gebruik eerst een grovere zeef om grotere stukken van de plant te verwijderen en daarna een fijnere zeef om kleinere resten van het zaad te scheiden. De laatste lichte kaf- en stofdeeltjes kunnen worden verwijderd door voorzichtig te wannen of het zaad met een lichte luchtstroom schoon te maken.

De zaden van de verschillende vormen van Brassica oleracea lijken sterk op elkaar. Het is bijvoorbeeld moeilijk om bloemkoolzaad aan het uiterlijk te onderscheiden van zaad van witte kool of broccoli. Label daarom zowel de zaaddragers als het geoogste zaad zorgvuldig. Noteer minimaal de soort, het ras en het oogst- of productiejaar.

Voor extra bescherming tegen bepaalde zaadparasieten kan het volledig droge zaad enkele dagen worden ingevroren. Bewaar het daarna koel, droog en goed afgesloten. Volgens DIY Seeds kunnen koolzaden doorgaans ongeveer vijf jaar kiemkrachtig blijven en onder goede omstandigheden soms langer. In de diepvries kan de bewaartijd verder worden verlengd. Afhankelijk van het ras bevat één gram koolzaad ongeveer 250 tot 300 zaden.