weknow

Ik lees ook maximaal 2 meter breed, want mag moestuin niet te veel beperken. Hazelaar en sommige andere genoemde zijn daarmee ongeschikt. Hazelaar groeit hard als ze na 2 a 3 jaar is aangeslagen en kan op zich uitstekend snoei verdragen (zal dan jaarlijks flink nodig zijn), maar zal dan niet dragen. 3 geheel andere suggesties (en toch wat realistischer ook wb slaagkans dan allerlei genoemde exoten...sorry hoor...daar is nauwelijks ervaring mee in onze contreien) 1. Appel in haagvorm. Je hebt 2 opties: a. een aantal verschillende rassen op zwak groeiende onderstammen. Plantafstand 0,80 a 1,20...kan met of zonder structuur-rek om te geleiden en geeft goede opbrengst bij kundige snoei. Hoogte tot 2,50 a 3,00 m en is prima in de hand te houden, fraaie bloei en volop fruit. Is niet wintergroen. b. Zuilappels. Plantafstand 50 a 75 cm. Vragen nagenoeg geen snoei. Hoogte aanvankelijk 80 a 100 cm. en groeien zeer langzaam...na 10 jaar of zo misschien 2,50 a 3,00 meter. Nadeel: Duur in aanschaf. Geen hekwerk oid nodig. 2. Cornus mas. Sterke struik/boom...inlands...prima te snoeien...niet wintergroen, maar wel winterbloei. Er zijn ook grootvruchtige soorten. Eetbare vruchten voor verwerking. 3. Geschikt voor allerlei grondsoorten en als haagplant is Olijfwilg of Eleagnus. Zeer sterk en verdraagt ook zeewind. De meeste soorten behouden blad en ogen meestal fraai in winter. De smalbladige soort (E. umbellata) met grijsgroen blad heeft eetbare vruchten...die in bergachtige gebieden van Turkije ook commercieel geteeld worden daarvoor. Maar er zijn ook erg mooie bladsoorten zonder die vruchten. Waaronder ook prachtige geelgroene bladcombinaties. Kijk bij Elaeagnus ebbingei als soort. Uitstekende keuze voor een haag, die niet volledig kijkdicht is en makkelijk te onderhouden en naar je hand te zetten.

Hier kort en duidelijk antwoord van Velt: https://www.velt.nu/vraag-antwoord/moestuinvragen/hoe-maak-je-potgrond

Ik heb niet meegestemd. Vanwege afstand toch zeer onzeker dat ik er bij kan zijn. Mocht het toevallig toch kunnen op de datum die jullie gaan kiezen (kan dat nu niet zien omdat ik niet stemde) dan is het des te leuker!

Al die scheuten op die niet gesnoeide takjes gaan in het voorjaar als een gek groeien. Het resultaat is een soort oerwoudgroei. Door op enkele knoppen terug te snoeien bevorder je dat er een beperkt en overzichtelijk aantal knoppen uitlopen en dat daaraan een beperkt aantal bloemtrosjes zich kunnen ontwikkelen die je overzichtelijk kunt onderhouden. Bijsnoeien tijdens die ontwikkeling zal normaal nog wel nodig zijn, maar door nu niet alvast te beperken wordt het een onoverzichtelijk geheel met veel groei en weinig kwalitatieve opbrengst. Dat is het idee.

Niet te moeilijk over doen, denk ik. Dit is al je 3e topic hierover. Twijfel...twijfel...twijfel....daar is bijna niet tegenop te reageren met uitleg. Soms gewoon proberen en doen. Waardoor zou de zuurgraad totaal moeten veranderen als er scheuren in zakken zitten?????? Onze regen is over het algemeen wat zuur (hoewel dat in een mate is dat het op een bodem vrij weinig uitmaakt, ook op den lange duur. Je zou eens moeten opzoeken wat dat betekent "zure grond" en PH = 5 bijvoorbeeld. )

De vijg stond in een stuk tuin dat is opgehoogd en dat terras is geworden. Daarin een stuk zonder tegels van ca. 2 m2 waarin die vijg dus bleef staan in een flink opgehoogd vak. Lijkt me dus geen heel andere situatie. De stam van de vijf/druif komt 40/50 cm. dieper in grond te staan. De keuze wat hij het beste kan doen, is natuurlijk aan Arnord. Wij kunnen maar ervaringen en mogelijkheden aangeven die hem misschien kunnen helpen bij zijn keuze.

Een aantal jaren geleden dezelfde truc moeten toepassen met een vijg. Terras een 40 cm. verhoogd en de vijg die daar erg mooi stond laten staan. Het was een gok, maar het ging uitstekend. Gevolg was wel dat de vijgenboom nogal opschot-scheuten maakte, maar daarvan hebben we er vele kunnen uitdelen aan vrienden en familie. Er moet bijgezegd dat een vijg goed droogte verdraagt, redelijk diep wortelt en ook makkelijk stekt (= nieuwe wortels maakt)....maar voor een druif geldt dat ook allemaal in meerdere of mindere mate. Ik geef je dus een goede kans dat de plant het goed overleeft...... Ik zou zelf de afweging maken of het eventuele mislukken opweegt tegen de winst van de ophoging die je wilt maken. De oude druif is mooi gegroeid...een proces van een jaar of 6 a 10 om weer iets soortgelijks vorm te geven...maar niet onvervangbaar lijkt me, mocht het misgaan. Behalve mooi is het ook een overweging hoe lekker deze druif is en hoe gezond/ziektegevoelig de soort.

Ik laat deze discussie of dit gesprek even voor wat het nu is. Alleen even een correctie Waaslander over bepaalde metalen die ook sporenelementen zijn. In zeer kleine hoeveelheden zijn ze nodig voor de planten en hun groei, als sommige van die sporenelementen echter in hoge doses voorkomen dan kunnen ze ook schadelijk worden....evenwichten of goede verhoudingen in de bodem gaan verstoren of soms zelfs het verbouwde voedsel minder gezond maken of zelfs giftig werken. Daarover zijn we het wel eens. Voorbeelden van die nodige (sporen)elementen die ook metaal zijn: IJzer, koper, magnesium, mangaan, zink. Maar daarmee zijn de sporenelementen die ook metalen zijn nog geen "zware metalen". Zware metalen zijn normaal geen sporenelementen en ronduit giftig voor bodem en vaak ook voor mensen. Lood, cadmium en arsenicum zijn voorbeelden van die zware metalen die je helemaal niet in je (moes-)tuin wilt hebben.

schreef Citroen. Die verteerde eikenbladen zullen zeer waarschijnlijk bijdragen aan een beter microleven en aan een tolerantere groeiomgeving voor je blauwe bessen. De planten kunnen symbiose aangaan met organismen in de bodem en daardoor beter groeien en zelf meer hun groeiomstandigheden regelen in samenwerking, bijvoorbeeld door bodemschimmels die hierin een rol gaan spelen. Dat de grond zuurder wordt erdoor is zeer onwaarschijnlijk. Ik zou ook niet alleen eikenblad gebruiken, maar een mengeling van overwegend bruin organische stof of (nog beter) compost die daarmee gemaakt is. Daardoor is er een minder eenzijdig product. Daarnaast zou je kunnen overwegen om een paar scheppen "Vivemus" (soort potgrond met toegevoegde bodemorganismen*) voor zuurminnende planten, DCM potgrond voor zuurminnende planten of wat turf toe te voegen. Hoewel, zoals ik al zei, niet zo ecologisch vanwege het turfgebruik, zouden deze wel mogen in een bioteelt omdat het om natuurlijke producten gaat. * Bij allerlei verkochte bio-tuinproducten wordt de suggestie gewekt dat er noodzakelijke aanvullingen in zouden zitten zonder welke je planten niet zo goed zouden kunnen groeien. Bijna altijd komen die aanvullingen, zoals hier bepaalde micro-organismen, van nature in je bodem voor en zullen ze floreren als je je bodem goed verzorgt met organisch materiaal. Vergelijk het met mensen: als die gevarieerd eten is aanschaf van allerlei voedingssupplementen overbodig.

Bij gebruik van behoorlijk wat compost is kalk eigenlijk niet of weinig meer nodig. Kalk, calcium, is een bouwstof van planten dus als die verteren is er kalk en ook die wordt mee opgeslagen in de humusachtige opbouw. Daarmee ook dat compost niet zuur zal zijn en eerder basisch. Het proces waarin verterende en verteerde organische stof wordt omgezet naar zeer stabiele nieuwe biochemische verbindingen en waarop de voedende werking van compost is gebaseerd heet "humificatie". Het tegengestelde proces, waarin die zeer stabiele verbindingen weer worden ontbonden heet "mineralisatie". Kalk toevoegen is een van de manieren om mineralisatie te bevorderen. (Daarnaast: bodem bewerken, warmte, en nog een aantal factoren). Is dit gewenst? Dat ligt een beetje aan de situatie. Maar eerst even een misverstand, of beter een te gemakkelijke gelijkstelling, in jouw verhaal. Houtas is de rest van organisch materiaal dat niet verteerd, maar verbrand en daarmee grotendeels de lucht in gegaan is in de vorm van gassen en warmte. Dit restje van wat dan nog van het organisch materiaal overblijft, bevat inderdaad ook kalk = calcium, maar daarnaast vooral veel kalium (even vroeg ik me af of je kalium en calcium verwarde...?) en relatief grote doses van diverse niet-verterende sporenelementen. Ik merk in je verhaal dat je het verstandig gebruikt en wilt gebruiken....dat wil zeggen: met mate. Want als toevoer van sporenelementen is houtas nogal eenzijdig en kan het doses in de bodem onverantwoord hoog maken, waardoor in de bodem minder gewenste processen of zelfs vergiftigingen kunnen optreden. De dosis van sommige stoffen die ook sporenelementen zijn, zoals een aantal metalen, ligt er in veel hoger dan gewenst. Voorzichtigheid en vooral grote matigheid in het gebruik is dus absoluut geboden. Zelfs wanneer er alleen zuiver en goed gedroogd hout in een kachel of vuur gaat is het restproduct een onvoorspelbaar goedje, waarvan niet goed te voorspellen is wat het met de bodem en het bodemleven zal doen. In de hoge doses waarin bepaalde bodem-eigen stoffen er in voorkomen kunnen ze gif of als tegenwerkende stof aan andere processen gaan spelen. Als het geverfd/behandeld en/of niet kurkdroog hout is of ander afval dat in een kachel wordt verstookt, en daardoor nog andere stoffen in voorkomen en verbrandingsprocessen niet op de ideale manier verlopen (want dat is wat dan gebeurt!) is de as zeker chemisch afval. Strikt genomen is het in ieder geval ook niet meer organisch afval, maar een gefabriceerde mengeling van allerlei chemische reststofjes. Sowieso is het verstoken van organisch materiaal intussen minder ecologisch gebleken als lang gedacht. Als ik zo op het internet rondkijk wordt er bovendien erg makkelijk en lichtvaardig geadviseerd dat hout-as een goed product voor je tuin is.....het komt me voor dat het vaak eerder een wensgedachte is of een goedpraten van het in je (zogezegd ecologische) tuin gooien van een vorm van afval waar je moeilijk van af komt. Je tuin en je bodem is geen chemiedoos, waar je je afval dumpt. Om terug te komen op je beginvraag: Is extra calcium in je tuin gewenst (en inderdaad in houtas zit daarvan ook best wel wat naast van alles anders) dan is mijn antwoord: Niet vanwege de zuurgraad. Wel kan het een stuurmiddel zijn om plaatselijk je bodem wat te activeren, vergelijkbaar maar met sterker effect met gergeld schoffelen, waardoor bodemleven actiever wordt en omzettingen versneld worden en voedingstoffen wat sneller beschikbaar voor je gewassen. Het nadeel is dat de opbouw van je bodemvruchtbaarheid juist wat minder wordt. Het is dus een kwestie van sturen van het gewenste evenwicht. Daarnaast kun je nog denken aan bepaalde kalkminnende gewassen die, zeker op jou zandgrond, niet slechter zullen groeien met een milde extra kalkgift af en toe...ik denk dan aan een kwart of hooguit de helft van wat wordt aanbevolen op verpakkingen en bij voorkeur met een mildwerkende natuurlijke kalkvorm. Je kunt dan denken aan sluitkolen inderdaad, knolselderij of bij fruit aan druiven of abrikozen. Maar door met compost je bodem te voeden, heb je eigenlijk al voor voldoende calcium gezorgd voor het gros van je voedselplanten.

Vraag je eerst af wat je precies meet als je PH wilt weten. Er zijn verschillende metingen, met uiteenlopende resultaten die ook heel verschillend gehanteerd moeten worden. Dat is werk voor vakmensen met dure, geijkte, professionele apparatuur. Het begrip PH is heel ingewikkeld omdat er vaak heel verschillende dingen bedoeld worden. Wat voor prijzen tot zeg 100 Euro voor liefhebbers te koop is is naast de vraag dat je moet weten welke soort PH ze precies meten en wat dit getal (een momentopname die nog veel kan schommelen) dan zegt over je bodem zo onnauwkeurig dat het weggegooid geld is voor metingen met dit doel. Als je globaal een idee hebt van de PH van de bodem (speelruimte mag gerust 1 punt zijn of meer) weet je meer dan genoeg voor de praktijk van je tuinieren. Mocht je het echt nergens kunnen achterhalen (buren, rapporten gemeente of van mensen die hun bodem lieten onderzoeken) dan kun je zo een druppelsetje van rond 10 Euro overwegen. Grondsoort is ook bepalend voor wat gewenst zou kunnen zijn binnen de heel ruime marges. Een tuin op zandgrond die PH van ergens 5.5. a 6.0 heeft is even goed in dit opzicht als jonge klei die rond de 7.0 zit als milieu voor zowat alle planten. Lees ook mijn reactie op je de andere vraag over verlagen PH die je tegelijk stelde. Die antwoorden hangen samen. https://www.moestuinforum.nl/ph-verlagen-in-de-grond-t24939.html Ik herken wat ik zelf ooit meemaakte en bij erg veel mensen zie gebeuren, die zich wat serieuzer met tuinieren gaan bezighouden en van alles gaan lezen en opzoeken. In oudere boeken en websites (en mensen die dat nog altijd aanhalen of blind overnemen ofin dat vroeger zijn blijven steken) wordt dan al gauw gesproken over bodemsoort en vervolgens de PH en daarmee dat dat belangrijk zou zijn. Er is sindsdien enorm veel veranderd in de praktijk van tuinieren (alleen al het heel terecht sterk verminderde gebruik van kunstmest met verzurende werking in hobbytuinen maakt een groot verschil) en in de kennis van tuinieren. Ik durf keihard te beweren: PH is een bijna niet meer relevant topic. Wil je verder komen, verdiep je dan in bodemgezondheid en bodemleven en vergeet het PH-verhaal gauw. Daarmee kun je echt een enorme verbetering van je groeiomstandigheden makkelijker en op natuurlijke wijze bereiken.

In iets andere vorm is deze vraag al heel vaak gesteld. Gebruik zoekfunctie rechtsboven eens. Kort antwoord: Meestal niet nodig of gewenst. Concentreer je niet te veel op PH. Is bijzaak!!! Globaal idee is voldoende. Bijna alle planten zijn zeer tolerant. Zorg voor een organisch-rijke en levende bodem en er zijn zelden/geen problemen. Verzuren bodem is globaal een benadering van 30 jaar geleden en met huidige kennis en meer ecologische benaderingen van tuinieren echt achterhaald. Uitzondering is enkele echt zuurminnende planten, die specifiekere omstandigheden vragen. Dat zijn er niet zo veel. Over het algemeen plant je beter wat voor jouw omstandigheden geschikt is. Omstandigheden persee veranderen is bijna ijzer met handen breken en kent altijd ook veel nadelen, niet in het minst voor je bodem en het milieu in en om je tuin. Verzuren bodem is zeer beperkt mogelijk, zeker op klei(achtige) gronden omdat ze enorme bufferwerking hebben en zuur snel neutraliseren. Middelen waarmee enig zuurder maken heel beperkt mogelijk is: - turf. Winning is niet erg ecologisch. Daarom afgeraden. - gebruik zuurwerkende traditionele kunstmest. (Compleet achterhaald in hobbytuin) - Bepaalde zwavelhoudende verbindingen. Hoewel zwavel in de natuur voorkomt en ook voedingsstof van planten is, verander je de omstandigheden voor je bodem drastisch en daarmee alles. Bovendien nogal tegennatuurlijk om je bodem met zwavel te overvoeren = vergiftigen. Je bodem is geen chemiedoos! Mocht je toch ergens persee een plaatselijk zuurder milieu willen, werk dan in een afgesloten stuk bodem. (grote pot, bak) bijvoorbeeld voor blauwe bessen oid. Voor zo een beperkte plaats kun je overwegen om turf/veen toe te voegen of koop een zak speciale potgrond voor zuurminnende planten voor die bak. Maar ik herhaal dat dit allemaal is op basis van afgegraven veen/turf en aan de aankoop hiervan kleven toch wel ecologische bezwaren.

Diverse planten die hier op lijken. Maar door de dichte groei vermoed ik dat het gezaaide of uitgezaaide kervel is. Pluk eens een blaadje en ruik er aan ...als het inderdaad kervel is dan is de reuk onmiskenbaar anijs/venkel-achtig. Buiten de moestuin denk ik vooral aan al uitlopend fluitenkruid of een andere schermbloemige als roomse kervel of dollekervel (zeer giftig die laatste). Fluitenkruid kun je identificeren door de lichtbruine dikkere wortel op te graven. Het blad en wortel ruikt wat worteltjes-achtig. (Is ook familie allemaal)

Ik hou de reactie nu verder kort, Waaslander. Raken zo wel ver van het onderwerp weg. Dit zijn methodes die worden toegepast door en beschreven in handboeken voor biologische fruittelers om den brode. Divirse aantastingen en ziekten in fruit kunnen door ziek (snoei-)hout, blad en vruchten die vallen worden doorgegeven. Bij krulziekte op perzik is nattigheid de eerste oorzaak en verspreiding gebeurt o.a. door de wind via sporen die rond mei/juni naar nieuwe haarden. Hier dus niet via resten op de bodem zozeer. Je zult je overwegingen hebben om met materiaal te mulchen in plaats van het te composteren. In het enorme parkbos dat ik beheer/aanleg is verzamelen en apart composteren ondoenlijk. Dus daar voed ik rondom bomen en struiken, waaronder zeer veel fruit, door blad, maaisel, hakselhout van ter plaatse direct rond de bomen te leggen. Wat onkruid-onderdrukking of bodembescherming (tegen erosie e.d.) is dan aardige bijkomstigheid, maar ik zie het toch vooral als de beste mogelijkheid om met beperkte middelen en beperkte tijd plaatselijk de bodemstructuur (en daarmee ook vochthuishouding) en bodemvruchtbaarheid te verbeteren op de jonge zeeklei aldaar. In een moestuin waarin je goed en regelmatig wilt kunnen oogsten, en waar dus hogere eisen aan bodemgezondheid en voeding worden gesteld om dit mogelijk te maken, zal ik niet gaan mulchen met maaisel e.d. Hier is compost de gangbare bodembedekking/bescherming en voeding voor het bodemleven. Grasmaaisel dat verteert geeft op dat moment stikstof vrij, maar juist de bodem-opbouwende processen ontbreken dan grotendeels en wat niet direct gebruikt wordt door de planten zal snel verdwijnen in lucht of wegspoelen/doorspoelen. M.a.w. nauwelijks een bijdrage gaan vormen aan leven en langdurige voedzaamheid van bodem. Daarbij komt dat het ook eenzijdig groen materiaal is, terwijl bodemverbetring een evenwichtigere opbouw nodig heeft. Goed gemaakte compost is niet een klein beetje maar enorm veel beter in het binden en vasthouden van voedingstoffen in stabiele humus-achtige materie.

schreef Waaslander. Mijn eerst reactie was..."Dan spaar toch wat langer....". Die bak of hoop hoeft niet in 2 maanden vol en klaar. Ik hou het niet precies bij, maar een jaar zal de inhoud van mijn (7) compostvaten er meestal wel minstens over doen voordat ik ze in de moestuin gebruik. Heb aan huis een moestuin van een 180 m2 en voor de helft is dit fruit. Daarmee alleen heb ik toch al voldoende afval voor 3 vaten van pakweg 300 liter gemiddeld. Wat zie ik over het hoofd als ik vanzelfsprekend denk dat een goede compostplek de kern van de gezonde en goed functionerende tuin is? En daarmee dus enorm belangrijk om precies dat deel goed te organiseren? En dat er niet alleen uit de tuin, maar ook uit de keuken, evt. van de kippen, een konijn, cavia....pony of grasmaaisel van de buren, blad in het najaar....vast voldoende te vinden is.... ? Als ik te weinig zou hebben, zou ik zelf zeker proberen om in de buurt aanvullingen te krijgen: meestal is het dan "Zij blij omdat ze ervan geraken en ik blij". Maar ik snap het misschien niet wat je vraagt: Welke ecologisch denkende tuinier plant er bijna alleen aardappelen en tomaten elk jaar en vindt het dan ook nog gek dat die dan ook nog ziek worden....? Die heeft heel andere problemen dan te weinig materiaal om deze bijna monoculturen mee te composteren, lijkt me.

schreef AdvanBrunschot. Goede en belangrijke vraag, Ad en er zijn boeken vol over geschreven. Bovendien, zoals met alles, verschuiven inzichten hierover in de loop van de tijd en lopen de meningen (en mythen) van allerlei goeroes uiteen. Ik hoop dat ik in mijn enthousiasme voor ecologisch tuinieren me niet met goeroe-ambities gedraag en zal proberen een nuchter en vrij duidelijk antwoord te geven. Liever dan over goede compost, zou ik het dan over optimale compost willen hebben. Nuchter: In vergelijking met wat de laatste decennia steeds minder gewoon werd is de inzet van organische stof, al of niet gecomposteerd en al of niet "goed"gecomposteerd al een grote winst. Dus zelfs als je niet de meest perfecte compost maakt, is het werken met gerecyclede organische stof een goede zaak en doe je er niets heel fout mee. Het verrijkt de bodem, draagt bij aan bodemgezondheid en bodemleven, aan betere vochthuishouding en komt op een of andere manier voor een gedeelte ook wel weer als voeding aan de planten. Het is misschien niet optimaal, maar in vergelijking met wat er in industriële landbouw gebeurt en wat tuiniers die zich op die industriële werkwijzen oriënteren (en dat als de goede werkwijze verkondigen!...en dat zijn er nog erg veel) is dit vanuit ecologisch oogpunt al veel beter. Een voor ons, tijdens ons alledaagse bezig zijn in onze tuinen, handzame wetenschappelijke toets waarmee kwaliteit is te meten en aan te tonen, dat bestaat natuurlijk niet. Maar dat bestaat voor bijna niets in de tuin...niet voor de beste aardbeien, de optimale bemesting, de beste manier van water geven of het ideale zaaimoment.....om maar eens zo maar het een en ander te noemen dat we ook graag zo goed mogelijk zouden willen kunnen beheersen. Enerzijds wordt wat we doen bepaald door verschijnselen die nog niet gebeurd zijn en dus nog niet zeker, hooguit waarschijnlijk...en daarmee is er veel onvoorspelbaarheid (ik denk aan klimaat, weer en allerlei dingen die daarmee te maken hebben) en anderzijds spelen in een tuin veel factoren mee die we niet kennen of niet precies weten. Groei, bodem, leven, natuur en alle samenhangen en onderlinge invloeden daarin is een zo complex gebeuren dat we in de verste verte niet geheel kennen, laat staan doorgronden. Ervaring...noem het boerenwijsheid....observeren en proberen te begrijpen, waarbij een basis/achtergrond met liefst ook wat wetenschappelijke kennis zeker veel kan helpen, waarmee je gaat doorzien wat er is en gebeurt en leert om daarop in te spelen (zonder het precies allemaal te kunnen regelen) is waarmee we het moeten doen. Bij compost maken is het niet anders, denk ik. We weten uit metingen + uit langdurige ervaringen dat er goede compost bestaat, waarin organische stof is omgezet naar zeer stabiele, moeilijk te kraken, biochemische verbindingen waarin koolstof en allerlei andere stoffen (die planten nodig hebben) elkaar gevangen houden en die een rijk bodemleven kan voeden waarmee heel geleidelijk, over vele jaren, die stoffen die planten gebruiken ter beschikking komen. Dit is de ideale en "goede"compost. Ik kan een aantal voorwaarden en factoren benoemen die nodig zijn om dit te maken...niet eens zo veel en niet eens heel moeilijk te realiseren. Nodig is: - Organisch materiaal in hoeveelheden van minstens enkele 100en liters - in een gunstige verhouding van erin voorkomende koolstof © en stikstof (N), liefst gemengd en gevarieerd van samenstelling - dat samen wordt afgebroken (daarvoor een groot aangrijpingsoppervlak liefst) door vele, organismen, vooral speciale micro-organismen en zich aan elkaar bindt, waarbij voldoende zuurstof en vocht nodig is - waarvoor een aanzienlijke tijd nodig is om dit volledig en goed te laten gebeuren. Vele verschillende organismen zullen na elkaar en door elkaar in allerlei fases van deze processen actief zijn, maar die hele flora en fauna verandert totaal tijdens het composteren en in compost die optimaal is. In elke goede handleiding zal dus iets staan over - de verhouding van groen en bruin organisch materiaal waarmee je compost wil maken - hoe je zorgt voor voldoende zuurstof (opbouwen in lagen, omzetten, voldoende grof materiaal, niet te nat oid) - Hoe je zorgt voor voldoende vocht (af en toe begieten bijvoorbeeld, afdekken tegen uitdrogen) - klein maken en luchtig opzetten maakt afbraak en nieuwe syntheses met deze stoffen beter mogelijk, omzetten en mengen helpt ook - geef het de tijd.....er zijn een aantal indicatoren....bijvoorbeeld: groen materiaal is onherkenbaar geworden en lijkt verdwenen, het is niet meer warm in de hoop, na enige tijd waren er compostwormen die intussen weer grotendeels verdwenen zijn, tijdens de afbraakprocessen zijn er stoffen die groei en kiemen tegenwerken...kiemtest met tuinkers maakt dit (soms) zichtbaar, het resultaat is rul en ruikt aangenaam naar bos (= er zitten bacteriën in die deze geur afgeven). En dan zou ik er nog een maand of 3 extra rust en rijpen aan toevoegen. Is mijn compost "goed"...? Ik weet het niet en kan niets bewijzen......maar ik heb een werkwijze waardoor ik denk/hoop dat aan al deze omzettingsvoorwaarden wordt voldaan en waarmee ik hoop dat ik voor mijn omstandigheden zo optimaal mogelijke compost maak. Ik doe het al meer dan 40 jaar en gebruik wat ik weet (interesseert me veel dus probeer alles te weten te komen ) en ik zie aan mijn tuin en planten dat het er goed mee gaat. Die werkwijze is niet zo moeilijk, vraagt niet veel werk en af en toe wat aandacht, en ik meen goed te kunnen beoordelen of en waar ik evt. even moet ingrijpen en of het resultaat behoorlijk van kwaliteit is....

@ biofee Er zijn talrijke soorten schimmels en de manier van infecteren is ook weer verschillend. Jij noemt meeldauw en dat is typisch zo een schimmel waarvan de sporen alom in de lucht aanwezig zijn tijdens het seizoen (dus niet in de compost) en als de omstandigheden gunstig zijn (= lekkere temperatuur en vochtigheid + voedingsbodem = al wat zwakkere/oudere plant zoals je komkommer of courgette later in het seizoen) zal beginnen met de (noodzakelijke) opruimwerkzaamheden in je tuin. De werkwijze in een ecologische tuin zal niet zozeer zijn om (alle) schimmels te bestrijden en op te ruimen. Herbiciden die al die schimmels bestrijden zijn echt uit den boze, al is het maar omdat heel veel schimmelsoorten erg nuttig of zelfs echt nodig zijn en je die niet kwijt wilt. Het gaat er dan om om een zeker evenwicht te proberen bereiken waardoor "slechte" ( = hier niet gewenste) schimmels niet de overhand krijgen. Je wilt dus veel en een grote variatie in schimmels die bij planten horen. Naast enkele micro-organismen die weer kunnen leven van bepaalde schadelijke soorten (onzichtbaar, dus ook niet goed te volgen en organiseren voor een tuinier) kun je dat vooral proberen te bereiken door te zorgen voor een rijk en gevarieerd bodemleven waarin talrijke soorten, goede en vast ook minder gunstige, voorkomen die elkaar controleren en in evenwicht houden (lees: slechte krijgen geen veilige omstandigheden en niet de ruimte waardoor ze de overhand krijgen). Een bodem die gevoed wordt met vol op organisch materiaal is een goed klimaat voor zo een gevarieerd en rijk (schimmel-)leven. Compost is, zeker in een moestuin waar hoge eisen aan voeding en gezondheid worden gesteld, ideaal omdat er niet zozeer afbraak-schimmels (zoals meeldauw of phytophtera) in wonen, maar juist de meer met planten samenwerkende soorten die helpen bij gezonde groei. De conclusie echter van jou dat je "dus" alles op de composthoop kunt laten liggen en dat het dan wel goed komt, deel ik niet zonder meer. Composteren doe je om een betrekkelijk snelle afbraak en heropbouw van materialen te bekomen. En het maar laten liggen en we zien wel, is niet de manier daarvoor...mocht je dat bedoelen. Juist niet op een composthoop. Laat ik een vergelijking maken met een werkwijze zoals die bij ecologische fruittelers wordt toegepast. Daar worden insecten, schimmels en andere aantastingen niet weggespoten, zoals in de "gangbare"fruitteelt wel gebruikelijk is. Bij fruit kunnen allerlei ziekten en infecties makkelijk worden overgebracht door besmette vruchten, blad of hout die in het najaar op de bodem blijven liggen. Verstandig om dit bijeen te harken, eventueel klein te maken en composteren in je eigen tuin, maar dat is in een boomgaard heel veel werk en vaak ondoenlijk. Daarom is er een techniek ontwikkeld om tussen de boomrijen al dit materiaal te verzamelen, klein te maken en zo samen te stellen, bijvoorbeeld door wat stikstofrijker materiaal toe te voegen, dat in pakweg een halfjaar verteerd is. Als in april/mei de hergroei begint is dit een gezondheidsbevorderende en voedzame bijdrage geworden en zijn aanwezige ziekteverwekkers opgeruimd. Dat er bepaalde schimmels ook specifiek en daardoor lastig kunnen zijn, daarvan is krulziekte in perziken een goed voorbeeld, die in ons relatief vochtige klimaat deze teelt nogal moeilijk maakt. Het zou leuk zijn als er een natuurlijke weerstand bestond of makkelijk te bereiken groeicondities waardoor het schimmel niet zo vervelend was (ja in de kas is er weinig probleem)... Er is een zeer leerzaam en uitgebreid topic over op dit forum. https://www.moestuinforum.nl/krulziekte-bestrijding-bij-perzik-nectarine-t21467.html

Zoveel angst voor compost en dat het ziekten zou kunnen overbrengen....... Echt niet nodig, als je weet wat compost is en hoe je dat goed maakt. Ik denk dat ik niet zo maar wat roep als ik 2 dingen uit voorgaande bijdragen recht probeer te zetten: 1. Over "heet" composteren en de effecten daarvan. Bedoeld wordt dan een composthoop/bak waarin een aanzienlijk deel groen materiaal meegaat, dat snel al zal worden omgezet door bacteriën en daar komt warmte bij vrij gedurende enkele dagen of weken. De meeste ziekten die genoemd worden zijn schimmels en die worden op zichzelf niet geneutraliseerd door deze vrij korte tijd dat aan het begin van de omzettingen de compost warm of heet wordt. (Het zou wel kunnen werken voor sommige (onkruid)zaden, als je zo onverstandig bent om die op de compost te willen doen). Twee opmerkingen hierbij over het niet zo gewenste van hete compostering: A. Een hogere hitte dan 65 graden (en dat is niet moeilijk met nat gras of nat hooi op een grote hoop) is zeer ongewenst...dat is verbranding en verschroeiing en het resultaat is regelrechte CO2 vervuiling en zeker geen compost. B. Een geleidelijke vertering met ook voldoende bijgemengd "bruin" (= koolstofrijk materiaal ) is het gunstigste en levert misschien niet het snelste compost (moet dat dan?) maar wel kwalitatief betere tot veel betere compost en daarmee bedoel ik compost waarin zeer veel of alle stikstof (en ook andere voedingstoffen) zijn gebonden in zeer stabiele nieuwe verbindingen (en dat is de kwaliteitscompost die je echt het liefste wilt.) Dat brengt me op het 2e grote misverstand in bovenstaande reacties, namelijk dat je ziekten via compost zou doorgeven. Op een ziekte na, waarover ik in sommige onderzoekingen twijfel tegenkom en een voorbehoud moet maken w.b. een bepaalde allium ziekte die door bepaalde schimmels zijn aangetast, behoef je GEEN ENKELE ANGST te hebben dat ziekten in compost overleven en via compost in je tuin zouden verspreiden. Eigen aan compost is precies een volledige afbraak en omzetting = opbouw van iets nieuws van alle materiaal dat er in zit. Tomaten, aardappels en alles wat hiervoor genoemd wordt kan dus op de composthoop of compostbak. De MAAR zit hem in de kwaliteit van het composteren en het geduld en de hygiëne die je daarbij aanhoudt. Het gebruik van goede compost is juist een goede ecologische methode om de gezondheid van je gewassen sterk te verbeteren. Er zijn nogal wat mensen (en door sommigen die zeggen met de mode permacultuur bezig te zijn wordt het zelfs nogal naief verkondigd) die afval in de tuin laten liggen of ergens in de tuin neergooien met de gedachte dat het allemaal wel zal verteren...en dat dat dan hetzelfde is als composteren. Wat aangetast aardappelknollen met fyto geven zo inderdaad de ziekte snel door bijvoorbeeld. Een boer die zijn knollen zo ergens op een hoop laat liggen is gewoon strafbaar. Door alle organisch materiaal op een composthoop/bak te brengen...voldoende te mengen, beluchten en vochtig te houden ruim je het op en kunnen ziektes zich niet meer verspreiden. Compost maken en dus ook je (eventueel aangetaste) materiaal verwerken doe je door goed en volledig te composteren. Warmte hoeft niet, maar wel voldoende tijd geven (6 a 8 maanden bij goede omstandigheden is zowat het minimum) en een jaar mag ook gerust. Er is een tendens om zo snel mogelijk compost te willen hebben (waardoor de compost niet alleen niet goed omgezet is, maar ook nog niet uitgerijpt) en ook allerlei gebruiken en adviezen om compost toch maar al te gebruiken zonder dat ze goed is, bijvoorbeeld bij vruchtgewassen die al voeding halen uit nog verterende (half-omgezette) "compost" (niet compost dus). Het verschil tussen niet rijpe en niet optimaal omgezette compost en goede compost is in kwaliteit erg groot. Niet goed omgezet organisch afval zal best wel al gunstig werken als organische stof. Maar precies de goede voedende eigenschappen en bodem(leven) opbouwende is in goede compost (en daarmee de bijdrage aan milieu door bijv. CO2-opslag) exponentieel hoger dan in schijncompost of vergaand tuinafval.

Edit: Deze Cherimoya kende ik niet, Nasuada. Als ik ze nog eens zie bij de Lidl zal ik ze eens proeven. Het is familie van de pawpaw blijkbaar. Maar deze is niet winterhard en de pawpaw is dat wel. https://tuin-wiki.nl/exoten/cherimoya

Blauwe bes en honingbes zijn niet te vergelijken in wensen voor al of niet zure grond. In dit opzicht zijn het geheel andere planten met andere omstandigheden en een ander bodemleven waarin ze zich goed voelen. Dus het wordt hiermee een theoretisch antwoord. 1. Klei met houthaksel zal nauwelijks of nog waarschijnlijker geen verzuring geven op zichzelf. (Terzijde: Dennenschors en naalden werken ook NIET verzurend ...dat is een hardnekkige mythe die door serieus onderzoek geheel wordt ontkracht). Kleigrond verzuren lukt niet echt....je kunt er iets zurigs bijgooien, maar klei heeft een groot bufferend vermogen, waardoor het toegevoegde zuur snel wordt geneutraliseerd. Dus zelfs chemisch met zwavelverbindingen of met toevoeging van turf e.d. gebeurt er niet veel en wordt het binnen vrij korte tijd toch weer ongedaan gemaakt. Wil je ergens een echt zure bodem, dan moet je een afgesloten bak of gebied maken met zuurdere omstandigheden. Maar in grote lijnen is er heel weinig mogelijk als je al - niet de beste benadering om na te streven in mijn ogen omdat het niet zo enorm relevant is! - op zich de zuurgraad van je bodem zou willen veranderen. Door rijkelijk kalk te strooien bijvoorbeeld ieder jaar op zure grond omdat je meent dat die PH omhoog moet, doe je veel meer met de bodem dan alleen de zuurgraad - tijdelijk wat - verhogen...op zandgrond of veengrond, die vaak van nature al behoorlijk zuur zijn, is het niet eens een groot probleem: de meeste (moestuin-)planten doen het juist prima op die gronden bij wat lagere PH dan wanneer ze op klei-achtige gronden met (meestal) wat hogere PH groeien. (En er zijn natuurlijk ook soorten die, om allerlei redenen en zeker niet in de eerste plaats of alleen de zuurgraad, het vooral goed doen op de ene of de andere bodem. (Wortelen op zware klei kan, maar is niet ideaal en met sluitkool of knolselderij zul je op zware grond meer succes oogsten dan op lichtere gronden) 2. Bodemleven vormt en ontwikkelt zich heel geleidelijk. We weten er iets van, maar eigenlijk is dat nog maar een topje van de ijsberg en is veel meer onbekend. Er is eigenlijk niet eens zo veel aan te sturen...allerlei hulpjes die intussen te koop zijn, zijn volkomen overbodig...als je zorgt voor een basis door je bodem te voeden met organisch materiaal en er wat op let dat dit in verstandige verhoudingen gebeurt (en ook rekening houdt met een geheel andere voedingstoestand voor vaste planten of in een oogst-moestuin) en het de tijd gunt, komt dat bodemleven verder bijna vanzelf in orde. Alle drastische maatregelen (bijvoorbeeld de samenstelling van je bodem geheel veranderen of opgebouwde verhoudingen van goed bodemleven door ingrijpende bewerkingen kapotmaken) zorgen voor verstoring...het heeft opnieuw tijd nodig om te herstellen of...en dat wil je zeker vermijden....verkeerde processen met minder gewenste soorten nemen de overhand. Als je her en der mijn bijdragen op dit forum leest, merk je dat ik steeds pleit met matigheid en geleidelijkheid met alles wat je met je grondje doet: mest, bewerkingen, ingrepen, ja zelfs toedienen van compost (ik word wel eens als een compost-fanatiekeling gezien) en bodemgezondheid is daarvoor de belangrijkste overweging. 3. Door met goede compost (gerijpt en goed samengesteld) breng je op alle grondsoorten de zuurgraad in het door planten gewenste gebied. Voor hogere zuurgraad is dan GEEN bekalking meer nodig, tenzij voor enkele soorten met speciale wensen. Goede compost is altijd basisch tot neutraal (vooral omdat calcium = kalk een belangrijke bouwstof is van alle organische materialen)...voor een PH lager dan 6.5 zou je al heel erg je best moeten doen (onmogelijk!)...compost die schimmeldominant is (doordat het aandeel bruin materiaal er in wat groter is) is uiteraard te prefereren bij vaste planten en fruit....maar ook die zit rond de 7. Weliswaar geven schimmels (tijdelijk) wat zuren af bij hun omzettingswerk,dus de wording van compost...maar dat is peanuts voor wat nodig is om bodem echt zuurder te maken...en in de bodem, met het andere bodemleven dat daar in thuishoort, spelen die afbraak-schimmelzuren geen echte rol meer.

Blij met dit verslag, Bram! Thanks al lot. Tis niet zo moeilijk dus. Zomer-ent leek me ook al het beste idee.

Focus niet te veel op PH!!! Als die globaal in orde is, prima en verder NIET op letten. Dat is mijn advies in het algemeen en geldt vast ook voor honingbes. Allerlei andere factoren als goede afwatering/daarlatendheid IN de bodem en voldoende lucht en vocht = organisch materiaal + ontwikkeling van een gezond bodemleven is veel en veel belangrijker voor gezonde groei en goede vruchtdracht. PH-discussie is in 99% zinloos en schijn-interessant om vele redenen. Welke PH is al een boek over te schrijven (verschillende metingtechniek = andere waarden, vaak geheel anders), in andere landen andere manieren van meten = andere waarden, waarde kan op hetzelfde terrein enorm schommelen afhankelijk van jaargetijde/weer/vochtigheid/temperatuur) en nog wel een paar.

schreef Tielse Flipje. Hmmm.....dan lijkt er afgelopen seizoen toch een wonder gebeurd in mijn tuin. Zonder bloei in het mannetje hing een vrouwtje, hoogstwaarschijnlijk de Weiki maar het zou ook nog de Maki kunnen zijn, dit jaar goed vol met vruchten. En zeker geen andere kiwi(bessen) in de verre omtrek.....op een 500 meter+ ten noorden van mijn tuin staat in een andere moestuin een A. deliciosa die al vele jaren prachtig bloeit, maar nog nooit een vrucht droeg. Lijkt me te ver om te bestuiven....maar dat kan een mannetje zijn natuurlijk.

Even een informatieve update Deze vraag ook gesteld in de facebook groep voor liefhebbers van fruit (waar Guy de Kinder ook moderator van is). https://www.facebook.com/groups/Frans.N/?ref=group_header Daar enkele reacties gekregen en even doorgevraagd. Samengevat: Enten moet kunnen op dezelfde manier in principe als met appel/peer. Later in het voorjaar indien voldoende warmte (met enthout in rust gesneden) of, met betere slaagkansen, via enten of oculeren in de zomer. Dit geldt voor diverse kiwi-achtigen (Actinidia's) en ook voor A. arguta (kiwibes) en A. kolomikta (siberische kiwibes) onderling in ieder geval. Ook voor verschillende rassen van de "grote" kiwi (A. deliciosa), maar of die ook weer onderling kan met de diverse kiwibessen weet ik niet.

Ik sluit even aan bij wat Harm1 al zegt. Normaal dat in het najaar een bladverliezende struik als roos zijn bladeren verliest. Die worden minder mooi, geel, bruin. Zou ik me dus geen zorgen om maken. In het voorjaar gaat de struik, die helemaal kaal wordt van de winter, weer nieuw uitlopen. Als je goed kijkt, kun je de knoppen waar dat gaat gebeuren al zien zitten. Nu niets doen. Wat gedroogde koemest in het voorjaar is prima als de plant niet goed groeit, zoals Harm al zegt. Beetje koffieprut kan nooit kwaad. Een klimroos is een snelle groeier, maar het komt niet alleen door de zon in afgelopen zomer dat ze zo hard groeide....(een roos houdt zeker van een lichte plaats, maar een echte zonnebader die graag heel heet staat is het niet hoor).... nog meer doordat ze waarschijnlijk voldoende voedsel en water vond. Te harde groei is niet de bedoeling, dan wordt een plant gevoeliger voor aantastingen en ziekten...bijvoorbeeld een invasie van luizen in het voorjaar....dus misschien geen of niet te veel mest zolang ze vanzelf goed groeit. Wat je wilt is niet zozeer de harde groei (veel stikstof), maar veel bloei en een sterke plant vooral. Gedroogde koemest bevat de voedingselementen die dat allemaal bevorderen in niet schadelijke hoeveelheden en dat werkt langzaam. Ideaal dus, zolang je het niet overdrijft. 2 a 3 x per jaar 1 of 2 handjes is prima.