Guttatie

Guttatie bij planten en gewassen op bladeren en bladstelen

Guttatie is een natuurlijk verschijnsel waarbij planten water en opgeloste mineralen (xyleemsap) uitscheiden via de bladranden of bladpunten. Dit gebeurt meestal in de vroege ochtend of onder zeer vochtige omstandigheden, wanneer de worteldruk hoog is en de verdamping via de huidmondjes sterk beperkt blijft. Dit kan ’s nachts voorkomen, wanneer de huidmondjes grotendeels gesloten zijn, maar ook wanneer de luchtvochtigheid zo hoog is dat vocht nauwelijks nog door transpiratie aan de omgevingslucht kan worden afgegeven.

Tegelijkertijd blijft de bodem vaak nog warm en vochtig, waardoor de wortels actief water blijven opnemen. De opgebouwde druk in de plant zorgt er vervolgens voor dat overtollig vocht via speciale openingen in het blad de zogenaamde hydathoden, als druppels naar buiten wordt gedrukt. Dit verschijnsel komt vaak voor in kassen of serres die na irrigatie onvoldoende geventileerd worden en waar een warme, vochtige omgeving heerst.

Kan guttatie schade aanrichten?

In de meeste gevallen is guttatie een normaal en onschadelijk proces bij planten en gewassen. Toch kan overmatige guttatie indirect problemen veroorzaken. De waterdruppels die planten uitscheiden bevatten namelijk voedingsstoffen en suikers, waardoor schimmels en bacteriën zich gemakkelijker kunnen ontwikkelen op het bladoppervlak.

Bij langdurig vochtige omstandigheden kan guttatie bijdragen aan:

• Schimmelziekten zoals meeldauw of bladvlekkenziekte

• Bacteriegroei op bladeren

• Verbranding van bladeren door zoutophoping

• Aantrekking van insecten door voedingsstoffen in de druppels

• Verminderde gewaskwaliteit in kassen of glastuinbouw

Vooral bij hoge luchtvochtigheid, slechte ventilatie en overbewatering neemt de kans op problemen toe. Daarom letten telers goed op klimaatbeheersing, watergift en luchtcirculatie om overmatige guttatie te beperken.

Factoren die guttatie bevorderen zijn

• Hoge bodemvochtigheid.

• Lage verdamping tijdens de nacht.

• Hoge luchtvochtigheid.

• Hoge worteldruk.

• Koele nachten gevolgd door warme ochtenden.

Gewassen in de moestuin die gevoelig kunnen zijn voor guttatie

• Druiven

• Aardbeienplanten

• Komkommer

• Tomaat

Guttatie bij Tomaat: @Frans Topic

Guttatie niet verwarren met

• Waterdruppels van dauw en regen:
  

• Oedeem (plantenoedeem) is geen uitscheiding van vocht, maar een beschadiging van plantencellen door een verstoring van de waterbalans. De plant neemt meer water op dan zij kan verdampen, waardoor cellen opzwellen en beschadigd raken.

  Het “kristalachtige” uiterlijk ontstaat doordat beschadigde cellen verharden of een kurkachtig laagje vormen.
  Voorbeelden bij Tomaten en Pepers.

Behoren de planten die er gevoelig voor zijn ook tot eenzelfde orde of family?

Guttatie is niet iets dat alleen voorkomt bij planten uit één bepaalde familie of orde. Het verschijnsel zie je juist verspreid terug in heel verschillende groepen planten. Dat komt doordat guttatie vooral te maken heeft met hoe een plant water transporteert en overtollig vocht afvoert, en veel minder met nauwe evolutionaire verwantschap.

Planten die hier gevoelig voor zijn kunnen biologisch behoorlijk ver van elkaar afstaan. Zo vertonen grassen uit de familie Poaceae vaak guttatie, maar ook tomaten en paprika’s uit de Solanaceae, aardbeien uit de Rosaceae en tropische kamerplanten zoals monstera’s uit de Araceae. Ze zijn dus niet direct nauw verwant, maar delen wel bepaalde eigenschappen: een sterke wateropname, actieve worteldruk en speciale waterporiën zogenoemd hydathoden, waarmee vocht kan worden uitgescheiden.

Je kunt guttatie daarom beter zien als een functionele eigenschap die in meerdere plantengroepen voorkomt, in plaats van als een kenmerk van één evolutionaire familie. Evolutionair gezien is guttatie waarschijnlijk meerdere keren onafhankelijk ontstaan of behouden gebleven, omdat het een nuttige manier is om overtollig water en opgeloste stoffen kwijt te raken wanneer verdamping laag is.

Gerelateerde forumtopics:

Kleine druppeltjes aan blad komkommer

Plakkende druppels op orchidee blad
Witte bolletjesdruppels op druif

Druifplant ziet er niet goed uit