Mieren

Mierenoverlast

Mierenoverlast in de tuin of kas kan behoorlijk vervelend zijn. Hoewel mieren op zichzelf nuttige insecten zijn die bijdragen aan een gezond ecosysteem, kunnen ze in grote aantallen schade veroorzaken en het tuinplezier flink verminderen. Ze nestelen zich vaak op ongewenste plekken, beschermen bladluizen (waardoor planten extra schade oplopen) en kunnen zelfs jonge gewassen aantasten. In een kas, waar de omstandigheden ideaal zijn, kan een mierenkolonie zich bovendien razendsnel uitbreiden. Het herkennen van de oorzaken van mierenoverlast en het toepassen van effectieve, milieuvriendelijke oplossingen is daarom essentieel voor iedere tuinliefhebber. Op deze pagina lees je alles over de gevolgen en de bestrijding van mieren in de moestuin of kas.

Mieren die koolrabi aanvreten. Foto 2017 @Jorieke123 Topic

Zijn mieren in de moestuin eigenlijk een probleem?

Veel mensen bestrijden mieren direct, terwijl dat niet altijd nodig is.

Mieren kunnen nuttig zijn doordat ze:

de bodem beluchten met hun gangen;
organisch materiaal afbreken;
sommige kleine plaaginsecten opruimen.

Ze kunnen wél problemen geven wanneer ze:

bladluizen beschermen en verspreiden;
jonge zaailingen ondergraven;
nesten maken in potten, verhoogde bakken of kassen;
verzakkingen veroorzaken onder bestrating.

Wat voor overlast kan je krijgen door mieren in de tuin of kas?

Hoewel mieren een belangrijke rol spelen in de natuur, kunnen ze in de tuin of kas ook voor flinke overlast zorgen. Een van de grootste problemen is dat mieren bladluizen beschermen. Ze “melken” als het ware de bladluizen voor hun zoete honingdauw en verdedigen ze tegen natuurlijke vijanden zoals lieveheersbeestjes. Hierdoor kan een bladluizenplaag zich snel uitbreiden en raken planten verzwakt.

Daarnaast graven mieren uitgebreide gangenstelsels onder planten, potten en bestrating. Hierdoor kunnen wortels van jonge planten beschadigen of uitdrogen, wat de groei belemmert. In een kas kan dit extra vervelend zijn, omdat de warme en droge omstandigheden ideaal zijn voor snelle uitbreiding van een kolonie.

Ook kunnen mieren zaaigoed verplaatsen of jonge kiemplanten aantasten. Bij grote aantallen worden terras, kas of moestuin bovendien minder prettig om in te werken of te ontspannen. Vooral wanneer nesten zich dicht bij looppaden of tussen tegels bevinden, kan de overlast snel toenemen.

Hieronder een voorbeeld van @Jorieke123 waarbij een mierennest bij de wortels zit. Hierdoor maakt de plant geen goed contact meer met de grond en het gewas gaat dus ook langzaam dood. Zij geeft aan dat ze wat mierenpoeder gebruikt om dit te voorkomen.

Later op de dag hangt de plant slap. Lees meer in het volgende topic.

Mieren natuurlijk bestrijden.

Sterk geurende kruiden zoals munt, lavendel of rozemarijn werken vaak afschrikkend. Ook kaneel, koffiedik of citroenschillen kunnen rond ingangen van mierennesten worden gestrooid om mieren op afstand te houden. Verschillende leden hebben kaneel of koffiedik gebruikt in de moestuin, ervaringen hierover zijn verdeeld, de één zegt dit werkt de ander zegt de mieren vermijden b.v. kaneel en verplaatsen hun nest. Tevens zijn er verschillende leden die gebruik maken van kokend water welke zij in de nestingang gieten.

Mieren met gif bestrijden.

Bij een hardnekkige mierenplaag kan het soms nodig zijn om chemische bestrijdingsmiddelen te gebruiken. Hiervoor zijn verschillende soorten mierenlokdozen, poeders en gels verkrijgbaar. Deze middelen bevatten gif dat door werkmieren wordt meegenomen naar het nest, waardoor uiteindelijk de hele kolonie wordt aangepakt.

Bij het gebruik van gif is het belangrijk om altijd voorzichtig te werk te gaan. Gebruik bestrijdingsmiddelen alleen volgens de aanwijzingen op de verpakking en voorkom contact met eetbare gewassen, huisdieren of kinderen. In een moestuin of kas verdient een gerichte aanpak de voorkeur, zodat nuttige insecten en het bodemleven zo min mogelijk schade oplopen.

Chemische bestrijding biedt vaak snel resultaat, maar lost niet altijd de onderliggende oorzaak op. Wanneer bladluizen of aantrekkelijke voedselbronnen aanwezig blijven, kunnen nieuwe mierenkolonies zich opnieuw vestigen. Daarom werkt gifbestrijding het beste in combinatie met preventieve maatregelen en goed tuinonderhoud.

Mierenlokdoos producten op Google.

Mieren verplaatsen in plaats van bestrijden

Bij een nest op een ongewenste plek:

maak de grond enkele dagen licht vochtig (mieren houden vaak van droge plekken);
verstoor het nest herhaaldelijk door voorzichtig om te spitten;
verplaats potten of verhoogde bakken tijdelijk.

Bladluis aanpakken

Zie je veel mieren op planten? Controleer eerst op bladluizen.
Mieren “melken” bladluizen voor honingdauw en beschermen ze daardoor tegen natuurlijke vijanden. Bestrijd de bladluizen door de bladluizen weg te spoelen met water, aangetaste scheuten te verwijderen en lieveheersbeestjes en oorwormen stimuleren. Als de voedselbron van mieren wordt weggenomen, heb je kans dat ze het nest verplaatsen naar een locatie waar meer voedsel aanwezig is.

Tip:

De meeste mieren in de moestuin zijn niet direct schadelijk voor planten; vaak is hun aanwezigheid een signaal om ook naar bladluizen en de bodemconditie te kijken.

Welke mieren komen in Nederland voor?

In Nederland leven tientallen mierensoorten, maar in de tuin en rond woningen zie je meestal een beperkt aantal soorten.

Zwarte wegmier
De meest voorkomende tuinmier. Bouwt nesten onder tegels, in gazons en verhoogde bakken. Vaak aanwezig waar ook bladluizen zitten.
Gele weidemier
Leeft vooral ondergronds en wordt minder vaak gezien. Vormt kleine grondhoopjes.
Rode bosmier
Beschermde soort die vooral voorkomt in bosgebieden. Bouwt opvallende koepelnesten van naalden en plantenmateriaal.
Glanzende houtmier
Donkere mier die vaak nesten maakt in hout of boomholtes.
Faraomier
Een kleine warmteminnende soort die vooral binnenshuis voorkomt en zelden in de moestuin wordt aangetroffen.

Mieren nest onder tegels en paden.

Als je een mierennest onder de tegelpaden tegenkomt in de moestuin, kan je deze uitscheppen en aan de kippenvoeren. Of je zou er kokend water overheen kunnen gieten. Let wel op dat er geen gewassen in de buurt staan waarvan je dan de wortels kan beschadigen.