Einde seizoen

Het is nu toch wel echt einde seizoen. Gisteren was ik heel even op de moestuin om tomaten te oogsten. Het begint er allemaal erg zielig uit te zien. De buitentomaten hadden overduidelijk phytophtora, dus ik heb gered wat er te redden viel. Vanmiddag ga ik de rest weghalen. Ik hoop dat als ik alle blad weghaal, de stengels nog even overleven en de tomaten die er nog aan zitten kunnen afrijpen. Maar ik vrees dat dat wishfull thinking is. Vooralsnog lijken de kastomaten niet aangetast. Maar ik durf ook dat niet met zekerheid te zeggen. Er zit nog veel aan, dus ik hoop! Omdat ik wel moest plukken, heb ik hier nu echt kilo’s tomaten liggen, vooral kleintjes, die nog groen zijn en wel of niet phyto hebben. Dat is nog wel even een klusje de komende dagen, uitzoeken en elke dag controleren welke tomaatjes ziek zijn en welke nog narijpen. Enfin. Alles voor de tomaten!

Verder beginnen alle zonnebloemen nu af te knakken, en zitten de courgettes en patissons nu volledig onder de meeldauw, en zijn dus ook echt wel aan hun eindje. De pompoenen zijn ook al bijna allemaal overleden, op twee na. De Guatamalan Green Ayote heeft het niet helemaal begrepen want die maakt nu pas opeens als een malle een lawine van stengels met bloemen en vruchtjes aan. Die worden nooit meer een fatsoenlijke maat pompoen uiteraard. Maar de komende twee weken wordt prachtig weer voorspeld, dus we gaan zien hoever ze nog komen. Ik voel pompoensoep van halfrijpe mini-pompoentjes aankomen… En o ja, er groeit ook nog een klein pompoentje dat ik op de valreep nog bij de welkoop had meegegritst. Één vruchtje. Die kan ook wel in de soep 😜.

Wat nog wel prima gaat, zijn de kolen, hoewel er enkele zijn gescheurd en gesneuveld. We hebben er eerder ook al lekker van gegeten. De palmkool, russische kool en spruitjes groeien fantastisch. Ook de paksoi doet het prima. Ik overweeg nog wat extra paksoi onder een tunneltje te zetten. Er groeien nog bietjes en zoete aardappel. De prei die ik al meer dan een jaar verwaarloosd in de bakje ergens had staan en nu toch nog maar heb gepoot, is ook aangeslagen. Onverdiende bonus. En uiteraard gaan er straks nog knofloken in. Ik las ergens een experiment met kant- en klare uien planten, die dan in korte tijd scheuten produceren die je als bosui kunt eten. Ik denk dat ik dat nog wel ga doen de komende week. En o ja, er staan nog steeds bonen die nu allemaal aan het indrogen zijn, wat ook de bedoeling was. Zaaigoed voor volgend jaar.

Tijd voor een terugblik en de lessen die ik heb geleerd. De belangrijkste is die van de buitentomaten. Ze staan bij ons onder een rek met daarop een afdak, en sommige takken staken daar onder uit. Ik had die laten gaan vanwege meer opbrengst, maar precies op díe takken is de phyto zichtbaar begonnen. Dat is een dure, maar waardevolle les! Zo heb ik uiteindelijk dus mínder opbrengst, omdat alles er voortijdig af moet. Verder heb ik niet te klagen trouwens, want die planten hebben echt onwijs veel opgeleverd de afgelopen weken. Maar volgend jaar ga ik eerder uitdunnen, en rigoreus de uitstekende takken afsnoeien. Helaas ben ik daar echt notaoir slecht in. Ik kan dat ook niet goed met zaailingen. Puddinghartje. Maar het moet.

Wat ik ook heb geleerd, is de kousenband niet meer achterin de foliekas te zetten, en ook niet naast een grote plant. Ze stonden dicht bij een komkommer die vrijwel alle voeding wegtrok, en er was ook nauwelijks vruchtzetting (en dus heel weinig opbrengst). Ik vermoed dat dat komt omdat de bloementjes vrij klein zijn, en dat ik ze dus beter vóór in de kas kan zetten, bij de ingang, zodat de bestuivers ze kunnen zien.

Wat een grappige vergissing was, was de russiche boerenkool laten drogen aan het tomatenrek. Ik vind nog steeds overal en nergens in de tuin zaailingen russische boerenkool. Daar hebben we alvast geen tekort aan deze winter.

Over lessen gesproken: ik had geen idee dat zonnebloemen van die enorme behoeftige planten waren. Werkelijk alles in de buurt, met uitzondering van de andijvie, had te lijden onder hun honger. Ik had twee Yakons tussen de zonnebloemen gezet, maar dat was dus erg dom, want die zijn voor geen meter gegroeid. Maar nu de zonnebloemen de geest geven, beginnen de Yakons alsnog te groeien. Als de nachtvorst nog even wegblijft, hebben we misschien toch nog oogst.

In de foliekas in de achtertuin is eigenlijk het meeste mislukt, voornamelijk omdat ik er te slecht voor heb gezorgd. De mungbonen hebben het helemaal niet gehaald, en een aantal hydro-experimenten is eveneens mislukt. De pepers deden het wel, maar de opbrengst was matig. Note to self: regelmatiger kijken en actie ondernemen. En de pepers in het lichtste deel van de foliekas plaatsen, zodat er meer opbrengst is.

En: dit jaar heb ik veel te vaak te laat gezaaid (sla, bietjes, spinazie en ga maar door). En door het hete weer en het gebrek aan water op de moestuin was de grond ook hydrofoob, wat de ontkieming van alles ernstig belemmerde. Volgend jaar veel meer olla’s inzetten. Ik kan nou eenmaal niet elke dag op de moestuin zijn.

Wat ik ook niet wist: dat naaktslakken dol zijn op Dahlia’s (en zonnebloemen). Ze hadden hier in de achtertuin geen schijn van kans. Ik ga volgend jaar de knollen op de moestuin plaatsen, hopenlijk doen ze het daar beter. In onze achtertuin was het sowieso erg hopeloos dit jaar. Te weinig aandacht voor, en te veel slakken, die zelfs de tomaten opaten. Ieks.

Successen waren er natuurlijk ook. De kastomaten (in de foliekas) hebben het ondanks het rare weer goed gedaan, nog steeds wel. Maar ze mogen wel een iets beter voorbereide grond voor komend jaar. Ik had er olla’s tussen gezet en dat was een daverend succes. De planten groeiden gestaag, en zelfs na enkele dagen geen water geven was er geen enkel probleem. Alleen het pad in de kas werd hydrofoob, voor mij een ‘bewijs’ dat de olla’s in de bedden hun werk dus deden. Ik miste dit jaar wel de grote gele vleestomaten, volgend jaar toch de BdL of de HoG zaaien. Buiten waren de yellow pear cherrytomaten volledig ontploft, dat is een blijverdje! Wat een opbrengst, niet normaal.

De bietjes waren welliswaar laat gezet maar toch prima gegroeid, en de paarse sperziebonen uit Oostenrijk van de biodoos waren de grootste verrassing. Lekker! En ook een prima opbrengst. En de zaden van de reuzenzonnebloem waren prima bevrucht en heb ik lekker geroosterd. Meer daarvan volgend jaar.

De slazak in de achtertuin was dit jaar ook eindelijk - na meerdere mislukte pogingen - een succes. De schaduwplek hielp echt tegen het uitdrogen van de grond. Eigenlijk bevalt ons de slazak zelfs beter dan kroppen zaaien, die toch altijd door de slakken worden aangevreten of met wat pech in de regen staan te verrotten. En dan heb je ook nog maar één krop. Van de zak blijf je gewoon plukken wat je nodig hebt. En de slakken moeten veel meer moeite doen en laten de zak grotendeels met rust. Wel goed opletten dat de grond niet uitdroogt. Maar met de focus op de slazak vergat ik rucola te zaaien, en dat misten we wel.

En wat we voor het eerst hadden was mulch onder de grote groeiers, zoals zonnebloemen, courgettes etc. Dat werkte ook erg goed, die houden we er in.

Dus.

Te onthouden voor volgend seizoen:

• Buitentomaten goed in de gaten en in toom houden

• Grote groeiers als de zonnebloemen apart van ander spul planten, hooguit wat spinazie of andijvie er onder

• Pompoenen eerder zaaien/opkweken en planten

• Idem met de yakon en bietjes

• Rucola en veldsla zaaien!

• Stapels Olla’s maken in de winter en ook buiten bij alle grote groeiers en onder het tomatenrek plaatsen

• Kousenband voor in de kas

• Meer afrikanen zaaien

• Potten in de achtertuin beter beschermen tegen slakken (en nu alvast in het najaar op zoek naar eitjes!)