weknow

Ook op dit forum is moestuinieren met compost om een uitstekende bodemvruchtbaarheid te bereiken en om zo ecologisch mogelijk te tuinieren niet zo vanzelfsprekend. Als ik vertel over hoe en waarom ik compost gebruik als voornaamste (bijna enige) bemesting en niet spit, omdat ik er intussen van overtuigd ben, zo de best mogelijke resultaten te kunnen behalen (gezonde gewassen, goede opbrengsten en met zo weinig mogelijk, liefst geen, schade aan het milieu) dan is er veel reserve en soms duidelijke afkeuring in de reacties. Het gaat natuurlijk niet om gelijk hebben of gelijk krijgen. Als mijn inbreng onzinnig is, niet klopt of niet zo reëel, dan zou ik wel gek zijn om er aan vast te houden. Maar een andere manier van werken en denken moet ook wennen. Vraagt uitleg en onderbouwing en vooral ook ervaring ermee opdoen voordat je echt conclusies kunt trekken over wat "beter" is. Bovendien is ook bij nieuwe methoden van moestuinieren, waarin compost een centrale rol speelt en het gaat om een vruchtbare en levende bodem, de ervaringen en inzichten soms nog wat verdeeld en is er veel nog niet gekend. Toch is het een duidelijke weg die zich aftekent, ook in de beroepslandbouw en niet alleen in de "alternatieve" hoek, waarin nieuwe en onderbouwde inzichten (naast allerlei vragen die er ook nog zijn) al tot goede resultaten leiden en voor grote problemen waarvoor "de landbouw" zich gesteld zag goede oplossingen lijken te zijn. In dit topic wil ik in een reeks bijdragen proberen om die veranderende richting wat concreter te maken voor de moestuin van de liefhebber. Hoe? Door achtergrondinformatie te geven en over ervaringen te vertellen. Hoe kun je met (alleen/voornamelijk) compost een goede en gezonde moestuin creëren en waarom is dat zo? dat is waar het om draait. En waar dat discussie oproept of vragen...laat maar komen! Ik begin met een informatieve link. Naar een PDF-document op de website van de Vlaamse Bodemdienst (een overheidsinstelling die landbouwers voorlicht en adviseert). Dat zijn geen groene drammers of wereldverbeterende dromers, waar je mij misschien voor aanziet , maar mensen die op basis van wetenschap ondersteunend zijn voor de landbouw-economie...want boeren moeten er hun geld mee verdienen en een gezonde en winstgevende landbouweconomie is belangrijk voor een land. Je zult hopelijk merken hoe allerlei informatie en inzichten die ik gebruik ook hierin intussen al heel gewoon zijn en geeft je alvast een idee welke enorme betekenis compostgebruik voor je moestuin heeft! http://www.vlaamsbrabant.be/binaries/publicatie-aan-de-slag-met-compost-bro-2014_tcm5-93361.pdf

Een echt Nederlands woord bestaat er niet voor. Zelf vind ik het wel een zinvol onderscheid en zou ik het vertalen als "bepaalde/beperkte bloeiperiode" ( = determinate) en doorgaande bloei (indeterminate). Het overgrote deel van de tomaten is indeterminate dan, maar in de praktijk van ons vrij korte groeiseizoen hier is dat verschil niet enorm groot....hooguit een week of 6 dat die "doordragende" tomatenrassen nog langer oogstbare vruchten kunnen maken. De vruchten die buiten nog niet gevormd zijn eind juli, gaan zeker niks meer worden (in een serre kun je daar 3 a 4 weken bijtellen). Sowieso is het ook wat ras-afhankelijk hoe lang een tomatenplant lekker en gezond blijft groeien, want er zijn ook vele indeterminate rassen die vanaf augustus al duidelijk beginnen af te takelen, terwijl andere fris en gezond blijven totdat het seizoen in oktober ten einde is. Soms wordt het onderscheid gemaakt tussen "stamtomaten" (die doorgroeien en vruchten blijven maken en ook steun nodig hebben en dan vooral gediefd worden zodat ze op 1 stam zonder zijtakken groeien) en "struiktomaten" (die dan in een periode van enkele weken alle vruchten zetten en laten rijpen, vaak geen steun nodig zouden hebben en die je beter niet dieft om toch een redelijke oogst te krijgen, en daarna sterft de plant geleidelijk af), maar dat dekt de lading niet echt. Er zijn kleinblijvende planten, die zich meer indeterminate gedragen, die je niet hoeft aan te binden en ook niet te dieven. Er zijn struikvormige die zeker steun nodig hebben of enig dieven of snoei om hanteerbaar te blijven. Er zijn bovendien allerlei tussenvormen en ook nog rassen met hun eigenheden die niet zo goed in die 2-deling passen. De referentie van wat er aan kennis over tomaten geschreven wordt is vaak afkomstig van de tuinbouw of uit het buitenland en er zijn grote verschillen in teeltwijze: Wat wij als liefhebbers doen en hoe wij tomaten kweken is heel anders is dan in de beroepstuinbouw. Daar wordt in enorme kassen geteeld, meestal op steenwol, met licht, temperaturen en luchtvochtigheid en voeding die met computers precies afgeregeld worden. Rond februari gaan de aangekochte planten er in en die produceren tot november door. De planten groeien dan makkelijk een meter of 8 aan rekken of draadsystemen, die men steeds geleidelijk laat zakken. Onderaan rolt de afgedragen stam zich op en in de top die doorgroeit worden steeds nieuwe vruchten gemaakt. In Amerika en Australië en zelfs Canada waar veel literatuur en informatie van liefhebbers vandaan komt, zal vaak een veel langer en gunstiger (droger, betere temperaturen) groeiseizoen zijn voor tomaten. In ons zone 8 en vrij vochtige zee-klimaatje past de vrij exotische teelt van tomaten maar net, mits we de nodige aanpassingen doen. Enkele maanden opkweken binnenshuis onder kunstmatige omstandigheden en een effectief groeiseizoen van 4 maanden max. Strikt genomen zou je het onderscheid tussen de determinate soorten en indeterminate soorten het beste kunnen benoemen als 1-jarige tomaten en meerjarige soorten. Alleen dat die meerjarige rassen hier nooit als meerjarige planten te telen zijn (tenzij onder heel kunstmatige omstandigheden die zich helemaal niet lonen).

Klopt wat Bit zegt! Maar het goede nieuws is wel dat je bodem jaar in, jaar uit al beter wordt....en al behoorlijk snel. Ben nu zelf 4 jaar bezig om deze benadering consequent en zorgvuldig toe te passen en merk elk jaar een grote verbetering, die zich vertaalt in gezonde groei en goede/lekkere opbrengsten. Bijkomend voordeel is ook dat het niet meer en ik denk zelfs aanzienlijk minder werk is dan de - toch wel wat achterhaalde - "spitten en (kunst-)mest manier" die ik zelf (hoewel niet zozeer kunstmest) ook vele jaren heb toegepast. Ik zou echt niet meer terug willen, om vele redenen. Om het helemaal perfect en oppie-toppie te krijgen....dat is inderdaad iets van een jaar of 5 a 10 schat ik.

Bij een flinke nachtvorst is ie weg. Hoef je niks te doen

Ik ga over enkele weken weer naar de Linde in het Vlaamse Heuvelland (enkele km's van Frankrijk) voor mijn jaarlijkse aankoop. Daar kost de rose "Gloire des Sablons" 2 Euro als wortelgoed. Zou je zeker een jaar voorsprong geven, misschien zelfs 2 jaar. Het zijn planten met 5 takken, maar ik neem aan dat ze wel samen te binden zijn zodat ze in een lange smalle doos passen en dan wil ik ze wel evt. voor je kopen en dan opsturen (wortels sowieso in plastic), ofwel ze oppotten en in het voorjaar meenemen naar de MTFD. (Gezellig bezoekje mag trouwens ook altijd ) Heb zelf al jaren uitstekende ervaringen met deze (ecologische) kweker...heeft echt mooie planten voor zeer schappelijke prijzen. http://www.boomkwekerijdelinde.be/catalog/index.cfm?DATA_GROEP=15 Edit: een stuk of 6 soorten aalbessen (vooral witte en deze Gloire) staan ook op mijn aankooplijstje. Maar dan moet je zeker een jaar wachten voor ik je enkele stekken kan sturen....

Online kopen? Bijv.http://www.hortinow.com/webshop/Bindmateriaal/Draad/Deltex/ of: http://www.vinimare.nl/contents/nl/d243.html Omdat ik vanuit Nederland inlog krijg ik automatisch Nederlandse bedrijven te zien. Zoek eens vanuit Be met "Deltex draad", dan zijn er vast ook Belgische bedrijven te zien. Hoewel sommige webshops zelfde verzendtarieven voor Be en Nl hanteren. succes!

Ik reageerde vooral op Mw. Vogel, Suus, en wilde er wat achtergrondinfo bijgeven. Toch even ingaan op wat je nu zegt en vraagt. Afmaaien, en dan een laag karton en daarop een laag compost van enkele centimeters na de winter en voordat het gras gaat bloeien lijkt me een goed idee. Zorg dat de stukken karton elkaar ca. 10 cm. overlappen zodat er geen gras tussendoor kan groeien. Vertering van de laag karton kan even duren, sterk afhankelijk van het weer, maar je kunt er evt. wel gaten inmaken en daarin planten. Zaaien is eerste maanden nog vrij moeilijk. Het karton is "bruin" materiaal en het afstervende gras eronder zorgt voor stikstof, dus dat is een goede combinatie. Omspitten, ondiep, max. tot 15 cm om geen anaerobe vertering te krijgen van het gras, zou een andere optie kunnen zijn....maar dat was nu net het punt...wilde je niet. Verwacht niet te veel structuurverbetering en opgeslagen voeding van het gras. Ik denk dat karton + vooral de compost meer bijdragen. Het gras geeft al verterend wel wat voeding, vooral stikstof, af. Eigenlijk kun je bijna! alle soorten groenbemester wel gebruiken. Maar kijk eens eerder naar liefhebbers-soorten dan naar wat de boeren kiezen. Sowieso alle soorten die bevriezen zijn te overwegen. Daarnaast zou ik kijken naar soorten die pollen vormen of stelen en die in rijen kort bij elkaar zaaien. Sommige zullen sterven na kort maaien (wortels kunnen evt. blijven zitten dan...verteren wel...maar geven niet veel massa = voedingopslag) andere kun je beter uittrekken en via de composthoop terug op je grond brengen. Zelf kies ik liefst een groenbemester die als nateelt geschikt is...te zaaien in juli tot september. Koos dit jaar voor meest Japanse haver (en waar bedden vroeg vrijkwamen inderdaad phacelia), maar heb ook goede ervaringen met bijv. winterrogge, mosterd of borage. Veel is ook afhankelijk van je grondsoort. Weet je welk type raaigras je hebt? Westerwolds zou als het een echt koude winter wordt, vanzelf kunnen bevriezen. De andere soorten zijn zeker wintervast.....

Je weet toch, Martin, dat knoflook een portie winterse kou nodig heeft om bollen te gaan maken. De winter van 2 jaar geleden, toen het op vele plaatsen niet gevroren heeft, resulteerde in vaak slechte knoflook oogsten. Een paar nachtjes lekkere vorst laat ze misschien even minder mooi uitzien en minder hard groeien, maar doet de knoflook echt geen kwaad...integendeel. Maar een mulchlaagje of laagje compost vinden ze ook prima, hoor.

Mw Vogel schreef: Er zijn meerdere soorten raaigras. Westerwolds raaigras ( 1 jarige ) is de soort die vooral als groenbemester geschikt is. Andere soorten (Italiaans, Engels) zitten in gazonmengsels en zijn 2-jarige planten. Eigenlijk is het voor de liefhebber minder geschikt omdat het een dicht grastapijt vormt dat moeilijk te verwijderen is en voor goede groei redelijk wat mest vraagt. Alleen als bodemdekker en onkruidonderdrukker heeft het eventueel nut, maar dan pas vanaf half juni zaaien, kan tot september. Kunst is om het zo in te zetten dat het geen zaad zet (is bij deze soort bijna hetzelfde als verwijderen = voor een landbouwer: omploegen, voordat het gaat bloeien). Maar er zijn makkelijkere groenbemesters met hetzelfde doel, die veel geschikter zijn voor ons als liefhebbers en die ook geen spitten vragen om er echt vanaf te komen. Voor een blijvend goede bodemstructuur is inzet van een groenbemester eigenlijk geen strategie. Die bereik je alleen geleidelijk en met heel veel organisch materiaal!

4 a 5 jaar voor ze echt heel groot worden. 5 a 7 jaar voor de bloei. Temeer omdat je ze ook nog moet snoeien om een bruikbare en vruchtbare plantvorm te creëren in plaats van een oerwoud. (Enten kan dit vervroegen, dan gebruik je je zaailing bijv. als onderstam) En dan zul je ook nog zeker een mannetje nodig hebben voor de vruchten....wat man of vrouw is weet je helaas ook pas na die tijd.

Inderdaad erg vroeg. Toch kan het we als je een zeer lichte en vrij koele (pakweg rond 12 graden) plek kunt vinden. Dan groeien ze aanvankelijk vrij langzaam verder. Wacht met meer dan een beetje groeistoffen geven tot zeg april/mei en zet ze niet echt buiten voordat de volwassen perzikbomen echt in blad staan.

Ik ben zeer benieuwd naar je ervaringen met deze. Mijn eigen ervaring met meer exotische radijzen is niet super. Eigenlijk nooit echt goed gelukt...slakken, slechte opkomst, weinig of geen knolvorming.... Gewone vroege radijzen van het snel-rijp type en rammenas-achtige of rettich gaan me veel beter af en dus negeer ik die aparte onbekende soorten wat. Doe maar in de nazomer.....inderdaad grote kans op doorschieten als je de grotere soorten in het voorjaar zet, die hebben een te lange periode nodig om een knol te vormen. In het voorjaar eerder de kleine ronde typen, die op 3 a 5 weken "klaar" zijn en al vroeg gezaaid kunnen worden. Voorzichtig met hout-as. Sowieso vanwege giftige stoffen als het niet puur hout is of niet volledig goed verbrand. Als "meststof" is as vooral erg kalirijk en sterk. Als je het ergens voor mocht gebruiken (fruit ligt meest voor de hand) dan hooguit een laagje zo dik dun als poedersuiker! Ik zou de radijzen zaaien als nateelt van een gewas dat aan het begin van het seizoen een behoorlijke portie compost gehad heeft (bijv. na bladgewassen) en op "oude kracht"....d.w.z. niet meer opnieuw bemesten, maar het laten profiteren van wat er nog over is van de vorige teelt. Radijzen lusten inderdaad best relatief wat meer kali in de bodem, maar die zit in de oude kracht voldoende. De compost is bovendien goed voor de gewenste grondstructuur en vochtregeling, want als radijzen droogvallen wordt de groei onregelmatig en zullen ze schieten. Ook te nat is overigens niet gewenst...gelijkmatig licht vochtig is ideaal en een toplaag van compost die nog over is helpt daarbij.

Eens een keer wat mulchen, compost opleggen of een groenbemester gebruiken is veel te weinig voor een echt goede structuur van je bodem. Alle beetjes helpen wat natuurlijk. Maar echte structuurverbetering krijg je geleidelijk, bouw je in een aantal jaren op. Je bent misschien wat ongeduldig om van een keer al zo veel te verwachten. Bedenk bovendien dat groen materiaal (bijv. het groen van een groenbemester die dan ook nog veel massa geeft) bijna geheel vergaat en zeer weinig organische stof achterlaat. Ook bij met vers materiaal moet alles nog verteren als je ermee mulcht.....beetje afhankelijk van wat het is, slinkt het met een factor 5 a 10. Bruin materiaal, zoals jouw stro, zorgt voor meer massa...maar het verteert ook zeeeer langzaam en ook dan blijft er misschien maar 1/5 deel van over uiteindelijk als organische stof in de bodem. Composteren is toch veel effectiever. Je maakt een goede samenstelling groen en bruin (30 en 70 % ongeveer) en daardoor kan de vertering vrij vlot verlopen, zeg tussen 1/2 jaar en een jaar, mits voldoende vocht en zuurstof en menging. De hoeveelheid die je gebruikt kan veel minder zijn dan van een mulch van gras, stro o.i.d. omdat het al grotendeels verteerd is (en geslonken) en het grootste deel van de voedingstoffen er in is opgeslagen. Ik schat dat 1 cm compost gelijkstaat aan 5 a 10 cm. ander organisch materiaal als bijdrage aan koolstof (organisch materiaal ) aan de bodem. Om je een idee te geven: Ik heb nu gedurende 4 jaar veel compost toegevoegd. Jaar 1: gemiddeld een 7 cm. de jaren er op een 3 cm. gemiddeld over de moestuin en dat doe ik nog 1 of 2 jaar. Dan is het tijd voor een bodemmonster, waarvan ik dan vooral geïnteresseerd ben in de hoeveelheid koolstof en de koolstof/stikstofverhouding in mijn bodem. Is die dan hoog genoeg (rond 2.6 % koolstof en een koolstof/stikstof verhouding van rond 10:1) dan ga ik over op een dosering die verbruikte voedingstoffen nog slechts aanvult (rond de 0,5 cm. compost gemiddeld over de moestuin) om overbemesting te voorkomen. Nogmaals: als het gaat om bodemstructuur levert een groenbemester (die dan vooral veel organisch materiaal moet geven, veel biomassa.....en dat zijn lang niet alle) een bescheiden bijdrage. Zoals Robo elders ook zegt.....tenzij de groenbemester bevriest, is het waarschijnlijk niet extra gunstig om ze al vroeg onder te werken (of m.i. nog beter in de meeste gevallen: uit te doen en mee te composteren). Ook mulchen met stro - wat net als een groenbemester op zichzelf een goede techniek kan zijn om bepaalde dingen te bereiken - zal geen snelle en geen heel grote structuurverbetering van de bodem geven, al is het maar dat het toch zeker een seizoen of 2 duurt voordat het stro echt verteerd is op of in je bodem. De biomassa van stro (bevat weinig water meer en is bruin materiaal) is hoger dan van groen plantenmateriaal, maar om goed te verteren heeft het stro stikstof nodig. In een composthoop/bak met gemengd groen en bruin materiaal komt die stikstof die nodig is voor vertering/omzetting (en ook deels wordt vastgelegd) uit het groene materiaal dat door bacteriën vrij snel wordt verteerd (merkbaar aan slinken en stijgende temperaturen.)

Veel zal afhangen van de bacteriesoort of bacteriecultuur die je gebruikt (en daarnaast van je werkwijze). Kijk maar eens in de winkel welke bacteriesoort(en) in een bepaalde yoghurt zitten. In standyoghurt waarschijnlijk andere dan in een roeryoghurt of biogardeyoghurt. Hoe het zit met Griekse, Turkse enz. yoghurts weet ik niet. Ook zou links- of rechtsdraaiend melkzuur nog iets uit kunnen maken. (Toen in de jaren 70 biogarde opkwam in - toen alleen - biologische winkels, was dat het vooral rechtsdraaiend melkzuur, dat veel gezonder zou zijn, bevatte een belangrijk verkoopargument. Omdat je vaak een (levende) bestaande yoghurt gebruikt als start, schat ik dat je keuze daarin ook bepaalt hoe je eigen spul smaakt. Hier hebben ze diverse smaken startculturen (en ik ben er zeker van dat zij je ook verder kunnen adviseren!): http://www.levenvanhetland.nl/yoghurtculturen.htm Welke ik errug lekker vindt? Ooit 5 jaar geleden eens echt ver op vakantie geweest in Ijsland voor 7 dagen. Was er helemaal verslaafd aan de bekertjes yoghurt die je daar in de supermarkt kon kopen. Nooit meer iets geproefd dat die evenaart. Sinds kort is er ook in Nederlandse supermarkten een "Ijslandse yoghurt" te koop en die moest ik natuurlijk proeven. Forget it, lijkt zelfs niet een beetje er op en is niet eens speciaal.

In grote lijnen eens met Castenada. Dit is precies wat er gebeurt bij bijv. composteren. (Geen mening, maar harde gegevens ) De massa wordt kleiner, de concentratie aan mineralen wordt veel sterker, maar vooral ook: de mineralen worden omgezet naar ingewikkelde, stabiele verbindingen en zo vastgehouden in de compost en later de bodem. De voedingswaarde van compost is op zichzelf aanzienlijk lager dan van bijv. kunstmest of verse dierlijke mest, waarbij compost het eerste jaar ca. 30 % gemiddeld daarvan afgeeft. Maar de totale hoeveelheid die je ervan geeft aan de bodem is veel groter en het werkt, met de toename/opbouw van organisch materiaal door dit te blijven doen, vooral als een voorraad die zich opbouwt en daarna heel geleidelijk wordt afgegeven. Ideaal is een geleidelijke opbouw van stabiel organisch materiaal (gemeten als percentage koolstof) tot ca. 2.6% in de teeltlaag (bovenste 30 cm.) van je grondje. Als je dit in een aantal jaren hebt opgebouwd door behoorlijke hoeveelheden compost te geven is de voedzaamheid van je bodem in principe voldoende voor elke teelt. Dan is het een kwestie van blijven aanvullen wat je verbruikt door te oogsten om dit ideale niveau te handhaven. Meer compost blijven toevoegen is ongewenst en leidt tot overbemesting met alle negatieve gevolgen die daar (ook voor wie met directe bemesting werkt) bijhoren en die met een vrij strenge wetgeving in de landbouw worden gehandhaafd. Wat een bodem kan vasthouden aan voedingstoffen is zonder die organische stof vrij weinig. Directe bemesting met kunstmest of ook dierlijke mest is daarom een soort fastfood....het werkt snel en kort en bouwt niets op. (Organische mest heeft wel nog een beperkt percentage organische stof = koolstof dat iets bijdraagt aan structuur en voedzaamheid van de bodem, kunstmest niks en heeft zelfs een verschralend en uitputtend effect en de meeste soorten hebben ook een verzurende werking, waarvoor kalkgiften dan weer een compensatie moeten zijn). Wel is er een groot verschil tussen bijv. zandgrond (die op zichzelf niks vasthoudt) en bijvoorbeeld klei dat tot een zeker niveau sommige mineralen kan binden en daardoor minder kritisch is. Maar ook daar zal voorbij een kritische grens (vergelijk het met een spons die een hoeveelheid water kan vasthouden en dan niet meer) de overmaat doorspoelen naar de diepere bodem en het grondwater. Stikstof wordt in grond zonder humus nagenoeg niet opgeslagen en verdwijnt dan vooral in de lucht. (als ammoniak) De combinatie van voldoende stabiel organisch materiaal die geleidelijk is opgebouwd, samen met het bodemleven dat hiermee verbonden is zorgt op diverse manieren voor (o.a.) een gewenste stikstofvoorziening van de meeste planten. - De directe werking vanuit toegediende compost (zoals hierboven gezegd: ca. 30 % het eerste jaar) door de afbraak die er verder plaatsheeft. - De langzame afgifte vanuit de voorraad die in de bodem is opgebouwd door organismen (ca. 2 a 3% per jaar) - Wat organismen zelf produceren (m.n. bepaalde bacteriën) vanuit de lucht, o.a. door uitwisseling met de plantenwortels, en door de levenscyclus van de organismen (miljarden "lijkjes" die ook stikstof bevatten en ook verteren). Terug naar de groenbemesters. Die voegen vooral wat organisch materiaal (koolstof) aan de bodem toe en bij het verteren van het groen ook even wat stikstof. De werking is niet enorm...maar zeker zinvol en aanvullend, zeker als ze een behoorlijke biomassa hebben. Sommige soorten (vooral vlinderbloemigen) binden wat stikstof in de wortels die wat geleidelijker vrijkomt en even een klein extraatje zijn. Het effect is niet enorm, maar het is een relatief goedkope manier om een volgende teelt een kleine push (stikstof) te geven en een bijdrage te leveren aan organische stof in de bodem, waar anders de grond ongebruikt bleef. Ook bescherming tegen erosie, uitspoelen en dichtslaan van de bodem is een belangrijke functie die het kan hebben. Als het om dit laatste gaat, is laten staan te preferen boven vroegtijdig omwerken. Met mulchen zijn soms dezelfde effecten te bereiken. Er leiden meerdere wegen naar Rome. Het is afhankelijk van wat je wilt bereiken (en dus welke groenbemester je daarvoor kiest) wat het beste is om te doen, is nog steeds mijn advies aan de vraagsteller.

schreef Bassie 76 Er is inderdaad niet veel te vinden over de "Shannon" kruisbes ofwel 'Weisse voltragende' (Mag ik dat vertalen als "witte die veel vrucht draagt"?) Als ik af ga op de link die ik er bij zette (een beschrijvende fiche van - vermoedelijk - botanische tuinen/verzamelingen) is het hetzelfde oude ras, omdat beide namen ("Shannon" en 'Weisse voltragende') er in gebruikt worden. De plant kwam blijkbaar in ieder geval in een collectie voor, als ik de fiche goed begrijp, maar wel aangetast door een virusinfectie. Gezien de 2-talige naamgeving werd ze in Engeland en Duitstalige gebieden aangeplant. Ik vermoed dus dat iemand (wellicht de mensen van de Batterijen, die in oude rassen zijn geïnteresseerd?) het de moeite waard heeft gevonden om dit oudere ras te herintroduceren en weer te vermeerderen. Er zijn hele specialistische verenigingen van mensen die zich bezig houden met het opsporen, in stand houden en opnieuw onder de aandacht brengen van oude fruitrassen..... Niet uit nostalgie, maar vooral omdat die vaak eigenschappen hebben die echt de moeite waard zijn (maar commercieel niet interessant) en ook om een breed scala aan genetisch materiaal voor de toekomst te bewaren. Meeldauw werd in kruisbessen (denk in de eerste plaats aan de commerciële teelt en niet aan liefhebbers) als een groot probleem gezien en sinds een 20 a 30 jaar zijn alle oude rassen vervangen door een hele nieuwe generatie meeldauw-resistente. De - enkele - bedrijfsmatige kruisbessen telers zullen daaruit de smakelijkste en best houdbare rassen kiezen. Ook voor liefhebbers is het aanbod vooral afgeleid van wat voor de beroepsmarkt beschikbaar is en beperkt tot een handjevol rassen dat je in tuincentra e.d. steeds tegenkomt: De Hinnonmaki's (geel, groen en rood), Captivator, Mucurines en de "stekelloze" (lees: minder gestekelde) Invicta, waarvan ik denk dat vanwege de matige smaak geen beroepsteler ze zal zetten. Er zijn intussen ongetwijfeld al weer nieuwe/geschiktere rassen voor de beroepsteelt...dan duurt het altijd een jaar of 10 voordat die ook voor liefhebbers evt. door een ondernemer gekweekt en gepromoot gaan worden en breed verkrijgbaar voor liefhebbers. Voor een beroepsteler moet een kruisbes goed bewaarbaar zijn, makkelijk te oogsten en vooral van een soort (smaak, textuur, onopvallende pitten, zachte schil enz.) waar via een veiling vraag naar is. Meeldauw is voor een liefhebber minder een probleem dan voor een ondernemer. De plant gaat er niet meteen dood aan en als het wat binnen de perken blijft blijven de wat aangetaste vruchten zelfs gewoon eetbaar. (Maar een kleine aantasting maakt alles voor de verkoop al geheel ongeschikt). In mijn eerste kruisbessenstruiken van 30 a 40 jaar geleden was wat meeldauw eigenlijk heel gewoon. Het ene jaar had je er weinig of geen last van, een ander jaar meer en soms had je ook een jaar bijna geen oogst. De nieuwere rassen smaken vaak ook heel anders dan wat ik me herinner. Niet vies...maar niet zoals ik me de "echte" kruisbes herinner. Captivator komt nog het dichtste in de buurt bij de smaak van toen, voor zover ik de diverse rassen ken. Misschien kunnen de mensen van De Batterijen er wat meer over vertellen? Ik zal dit stukje topic eens naar hun doormailen en hen uitnodigen om - als ze dit toevallig weten - wat meer over deze Shannon, kweekwijze, sterke en zwakke kanten en de afkomst te vertellen.

Strikt genomen is smeerwortel geen groenbemester, natuurlijk. Maar een vaste plant. Bocking 14 kreeg ik onlangs van Jorg, maar er zijn ook andere cultivars die zich niet zo explorerend gedragen als die in het wild, die ik in vlakken onder bomen heb aangeplant in de bostuin ook vanwege de bloei en vanwege het loof als mest/voor de compost. Daar mogen ze in ruime gebieden hun gang gaan. Ik vind de verschillende soorten ronduit mooi omdat ze een dicht groen tapijt vormen en fraai, in verschillende kleuren, bloeien. Ze doen het goed in de schaduw en de droge 's zomerse omstandigheden daar. Ik gebruik de wilde (in mijn moestuin aan huis) om te mulchen onder fruitstruiken (en dan afgedekt met een laagje compost). Pluk ze daarvoor met zakkenvol in de weien en velden in het voorjaar of sept/okt als ik de hond uitlaat.

Hier nog een bekeerling sinds 3 jaar, die opgetogen is over de resultaten.

Kleine aanvullende tip om schimmel te vermijden: Zorg dat als je pitten niet opent voor het zaaien, in ieder geval dat ze schoon zijn van alle vruchtvlees.....en gebruik schoon zand en schone bakjes. Daarmee ben je al een aantal gevaarlijke infectiebronnen voor schimmel kwijt.

Indrukwekkende verzameling Erny! Wauw. Maar je weet toch dat je vanaf pakweg juli elke dag bijna een bol moet consumeren om dit allemaal op te krijgen. Hier gebruikt de hele kattenbuurt mijn met compost gemulchte moestuin als katten-WC. Hoezo...natuurliefhebber? (Nieuwe nog weinig begroeide bedjes probeer ik inderdaad ook zo veel mogelijk af te dekken met koepeltjes van gaas...maar van woelmuizen hier geen last....afkloppen!)

Klopt. Maar de stikstof en andere bouwstoffen in een plant komen pas door vertering deels beschikbaar en zullen grotendeels ook vrij vluchtig zijn (m.n. de stikstof). Door humusvorming vooral wordt een aanzienlijk deel echter gebonden en opgeslagen. Stikstof is in grote hoeveelheden in de atmosfeer. Voor plantenvoeding moet het aanwezig zijn in de bodem in een vorm die door plantenwortels (meestal in samenwerking met bodemleven) opneembaar is of wordt. Plantengroen op of in de bodem geeft wat stikstof zolang totdat het verteerd is (en een deel wordt ook gebruikt bij het verteringsproces) tenzij het op een of andere manier aan de bodem gebonden kan worden....daar werkt compostering zo gunstig. Het voedende van de bodem is via plantaardig materiaal (organische stof) is vooral in de koolstof, die een plant gebruikt voor fotosynthese. Koolstof die tot humus is omgevormd kan verbindingen aangaan met o.a. stikstof en dit opslaan. Een bodem die hiervan rijkelijk voorzien is, is een voedzame (levende)bodem......veel meer en veel duurzamer (en uiteindelijk ook effectiever) dan grond opgevat als "gesteente waar wat voedingstoffen aan zijn toegevoegd".

Het enige dat ik zo kan bedenken is in het Engels en van een Engelsman. "Winter vegetables" van Charles Dowding. Hij gebruikt de kas intensief om gewassen voor te telen voor het moestuinseizoen buiten (waardoor er vaak 2 a 3 oogsten per jaar mogelijk zijn, want als het ene geoogst wordt is het volgende alweer uitplant-klaar) en in najaar en winter om het gehele jaar verse oogstbare groenten te hebben. Ik vind het zelf een heel praktisch en informatief boek waaruit ik nog veel heb bijgeleerd. Maar het gaat niet zozeer over de dingen waar je misschien het eerst aan denkt bij een kas, zoals warmte minnende gewassen (zoals tomaten, pepers, aubergines, meloenen, kaskomkommer en kasdruiven) die in het seizoen in een kas geteeld worden. Het gaat dus meer om een kas om je oogsttuin zomer en winter te ondersteunen om er op ecologische wijze zo goed mogelijke verse oogsten uit te halen. Bestellen van buitenlandse boeken is overigens aanzienlijk voordeliger in het buitenland (meestal geen vaste prijzen zoals in Nederland + geen hoog extra percentage voor de importeur).

Okay, Martin. Mijn excuses dan voor de gegeven reactie!!

Ik stel me voor dat de stikstof na een fikse zomerregenbui dan inderdaad wel verdwenen zal zijn. Dat jij er nooit last mee gehad hebt is toch iets anders dan verstandig en milieubewust tuinieren, lijkt me. Ik hou je niet tegen hoor en mag het minder nauw nemen met bijv. het milieu...... maar ik baal er wel van dat je een zorgvuldig en afgewogen advies zo makkelijk aan de kant schuift met zo een reactie. Je reactie klinkt in mijn oren als: Iemand die nooit uitkijkt als ie de straat oversteekt en dan roept dat het dus niet zo erg is om niet uit te kijken....

Die 20 graden zal het probleem niet zijn. Ik zaai vroege uien ook wel op kamertemperatuur, maar vanaf maart/april zaai ik ze eerder in een kasje voor en daar zal het dan vaak kouder zijn...en dat gaat goed. Boeren zaaien uien eind april en mei direct in de vollegrond en dan is het zeker nog lang geen 20 graden gemiddeld en de bodem ook nog niet echt opgewarmd...... Ik zou zeggen...probeer het eens met vers zaad van een gewoner, gangbaarder, Nederlands soort ui en dan liefst een klassieke robuuste soort (sterk in ons klimaat en een sterke snelle opkomst, zodat onkruid niet te veel kans krijgt). Bijv. Stuttgarter of Rijnsburger of Noordhollandse bloedrode. Sowieso heb je daarmee meer kans op een goede oogst. Lukt dat ook niet, dan is er iets fout aan je werkwijze. Maar de 2 rassen waarmee je het nu probeerde zijn vrij exotisch en wellicht ook minder geschikt voor Nederlandse sorry: Vlaamse omstandigheden, wat is de leverancier van je zaad...hoe lang lag het al in de winkel......hoe is het zaad bewaard....enz...dus het hoeft echt niet aan jouw werkwijze te liggen. Staar je niet blind op de datum op een zaadzakje. Die is meestal 5 jaar standaard bij veel commerciële zaadbedrijven...terwijl bij uien na 2 seizoenen de kiemkracht al serieus minder wordt.