weknow

Door langs gerichte lijnen te kruisen maakt men F1-hybriden. Uniform en precies voorspelbaar in resultaat. Maar die eigenschappen zijn voor een liefhebber helemaal niet zo belangrijk. Je hoeft niet machinaal en alles op hetzelfde moment te oogsten. Het oude alternatief...zogenaamde zaadvaste rassen...levert ook vrij voorspelbare resultaten (zolang je kruisbestuiving met andere rassen kunt voorkomen). Het is dan niet zo dat je een willekeurig allegaartje krijgt. Daar gaat de vergelijking met appels wat mank, omdat die bijna altijd een kruisbestuiver nodig hebben om appels en zaad te vormen. Appels via zaad vermeerderen geeft inderdaad onvoorspelbare resultaten die vaak tegenvallen....zeker omdat het makkelijk 5 jaar of langer duurt, voordat je het resultaat kunt zien en proeven. Een ander probleem met gezaaide appelpitten is dat ze op eigen wortel ongecontroleerd groeien en daarom is een ras enten op een geschikte onderstam (die grootte en groei-eigenschappen van de boom sterk bepaalt) meer voor de hand liggend. Bij aardappelen, zeker voor een liefhebber, speelt dat allemaal veel minder. Als je een (gewoon, zaadvast) ras hebt staan dat bloeit (niet alle rassen bloeien in de tuin!) en er bloeien geen andere aardappelen in een straal van max. een paar honderd meter tegelijkertijd, dan krijg je dezelfde aardappel uit het zaad. (Dat er in een zaadvast ras van elk gewas een zekere spreiding kan zitten en goede selectie en een groter aantal zaadleverende planten nodig blijft om een ras sterk te houden is niet anders dan bij alle zaadvaste groenten.) En als je 2 of 3 goede rassen hebt staan die tegelijk bloeien en elkaar zouden bestuiven, dan is dat nog geen ramp omdat je nakomelingen dan toch de eigenschappen van de ouderrassen verdelen... Stel je hebt een heel vroege aardappel die witvlezig en rond is en een hoge opbrengst heeft en daarnaast een middelvroege die paars en langwerpig is, ook met goede opbrengst en beide bloeien gelijk in je tuin: dan krijg je een mix van vroege en middelvroege, ronde en langwerpige en witte en paarse aardappelen met een goede opbrengst uit de zaden. Lijkt me prima om zo een aardappel voor in mijn tuin uit zaad op te telen en de oogst te gebruiken.......

Het was niet MIJN omschrijving, Loes! Het was de omschrijving van flexivoor zoals ze IN de enquête werd uitgelegd. Die heb ik aangehouden. Zoals jij het omschrijft, zou ik het "flexitarier" noemen en dan zouden het dus synoniemen kunnen zijn. In die omschrijving zou mijn eetstijl wel passen. Maar zoals in de enquête omschreven niet. Als ze nu een goede prof of leraar hebben daar in Gent, zou dit een geweldig leermoment voor de Studentjes kunnen zijn. Waarom je op deze manier een slechte enquête maakt, met een uitslag die niets zegt. ("wetenschappelijk verantwoord" is een van de meest misbruikte begrippen)) Maar het is maar de vraag of ze onze reacties ooit lezen. Aangemeld als lid van het forum om hun enquête te dumpen en waarschijnlijk nog op een boel fora die ze bij elkaar gegoogled hebben....?

Nou...Studentjes....ik was even snel klaar met jullie enquête. Blijk ik geen flexivoor te zijn (hoewel ik soms best vlees eet, maar strikt genomen niet vind dat vlees onontbeerlijk is voor een gezonde maaltijd)...en dan mag ik niet meer naar de tweede vraag. Dat wordt dus nooit meer een betrouwbare uitslag! Dan maar even hier enkele gedachten. Het gaat over een vernieuwend product omdat er zo waar 30% groenten in zit!? Toen dacht ik: In mijn soep of salade zit 100% groenten....is dat nou supervernieuwend of heel ouderwets volgens jullie? Kennen jullie deze producten al? - Ik denk dat het in Vlaanderen niet bestaat, maar in Nederland vind je het in elke supermarkt: "Heinz Sandwichspread"...groentesmeersel voor op de boterham in wel 5 smaken. Een aantal jaren waren er ook nog 3 smaken extra waarbij er toch weer wat vis of vlees aan het groentesmeersel was toegevoegd, maar die verkochten blijkbaar niet zo goed en zijn al enkele jaren niet meer in het assortiment. Ik koop die sandwichspread tegenwoordig niet meer omdat ik het erg zout vind smaken en ik weet dat er (ook volgens het etiket) vrij veel bouillonextract in zit...dat is het zelfde als smaakversterker of E612 of Vetsin of natrium(mono)carbonaat...en zorgt ervoor dat je door wil eten, terwijl het niet zo gezond is.... - Voor mij staat een potje met "Tomaat groentenbeleg", van het merk Healthy Planet. Ik kocht dat enkele maanden geleden in een natuurvoedingswinkel (zal wel tegen etenstijd geweest zijn) maar heb het nog steeds niet opengemaakt. Kaas voor wat hartigs of jam of chocopasta voor iets zoets is toch uitnodigender als ik aan tafel zit. Misschien is het wel heel lekker (of valt het tegen)...morgen toch eens dat potje open maken en proberen.... Dat brengt me bij wat ik eet en (blijkbaar) waarom ik dat doe. Ik eet liefst iets wat me echt smaakt. In de loop der jaren is dat wat veranderd. Verse, pure dingen (waaronder heel veel groenten) ben ik steeds lekkerder gaan vinden. Mijn groenten&fruittuin is voor mij steeds meer een grote variëteit aan heerlijke dingen. Het lekkerste brood bak ik zelf met alleen meel, water, gist, lepeltje suiker, kwart theelepeltje zout en een klein scheutje olie. Dat zijn dingen waar ik me op verheug en echt van kan genieten. Natuurlijk let ik wel wat op wat ik eet...maar dat is niet moeilijk want de lekkerste dingen zijn toevallig ook nog niet zo ongezond. Eten is voor mij geen medicinale bezigheid...voedingsstoffen tot me nemen omdat ze zo gezond zijn, als was het een medicijnkast, zo ga ik er niet mee om. Op zijn tijd een goed biertje of een lekker blokje chocolade zal ik ook niet afslaan! Vlees vind ik niet het lekkerste, maar af en toe een klein beetje, van betrouwbare herkomst kan me best wel smaken. Een product kopen omdat er zo waar 30% groente in zit? Ik zou dat wel eens willen proeven. Ik ben altijd wel in om wat te proeven of te proberen. Als het echt lekker is, met een echte groente smaak, niet te zout of te veel bewerkt....zou ik het best wel blijven kopen. Niet vanwege de 30% groenten op zich of omdat ik al of niet flexivoor ben of wil zijn...omdat het gewoon lekker smaakt...ik er "zin" in zou hebben. Wat jammer dat ik met dit verhaal niet in jullie onderzoek pastte. Ligt dat nu aan mij (dat ik wat raar ben of zo?) of aan jullie onderzoek? groetjes van mij!

Simke is aan de lijst met deelnemers toegevoegd. Ik zat even te denken, Loes. Als ik uitga van ongeveer een week inclusief verzendtijd per deelnemer, dan zou jij ergens rond Nieuwjaar of de eerste weken van januari aan de beurt komen. Aanvankelijk had ik je als een van de eersten gezet, omdat ik me herinnerde dat je in september al hoopte dat de doos snel zou rondgaan. Maar ik had even heen gelezen over dat je bij je PB met opgave schreef liever achteraan de lijst te komen, dus heb ik dat op jouw verzoek weer veranderd. Nu meen ik tussen de regels door in je posts te lezen dat je toch graag wat eerder wilt (Kan me vergissen! Geschreven taal is moeilijk te interpreteren op niet duidelijk uitgesproken emotionele communicatie.) Als je heeel graag wat eerder wilt, kan ik je ook na Jasmin zetten op de lijst....in de hoop dat het degenen na jou niet zo veel uitmaakt of de doos een weekje later of eerder komt..... Weknow (In een poging om het iedereen toch naar de zin te maken, zonder anderen tegen de haren in te strijken.... zou dat lukken??)

Ha, Robo. Ik kende wel al een bedrijfje uit Schotland dat diverse aardappelzaden verkoopt. (Hoewel het in het Engels soms wat verwarrend is, omdat vaak poters ook als "seeds" worden aangeduid in catalogi e.d.) Maar daar kun je van uit Nederland niet kopen. Maar toevallig kwam vandaag het nieuwste nummer in de bus van het Velt-tijdschrift "Seizoenen" met daarin een handleiding voor het zaaien van patatten. De aardappelwerkgroep binnen Velt heeft bovendien extra zaad gewonnen van rassen die momenteel resistent zijn tegen aardappelziekte en geeft die zaterdag mee tijdens de 40-jarig jubileumviering van de vereniging in Antwerpen. Ik sta er dan achter een stand van de Nederlandse "provincie" (Met demonstratie van grondsoorten en natuurlijk bloembollen en kaas ) en wil dan toch een zakje vragen. Lijkt me leuk om het minstens eens te proberen. Hier nog enkele links over het zaaien van aardappelen: http://www.curzio.com/N/Potato_starting_from_seed.htm http://www.motherearthnews.com/organic-gardening/potato-seeds-zbcz1307.aspx#axzz3IJyW8Njc http://www.tom8toes.com/index.php/potatoes/why-grow-tps.html http://gardenrant.com/2012/01/an-interview-with-the-true-potato-seed-man.html

Als de besjes ook nog groen zijn, kun je proberen om ze op een plekje bij kamertemperatuur te laten narijpen. De plant zal door de kou die intussen is ingetreden niet meer voor rijping zorgen en binnenkort bevriezen. Of dat nog lukt.....?? Of ze goed rijp worden ligt aan de gekozen variëteit en teeltwijze. Kleinere soorten (zoals de Physalis pubescens, die maar een 35 cm. hoog wordt) rijpen veel vroeger en daardoor heb je een wat zekerder oogst. Verder moet je op dezelfde tijden zaaien als tomaten, half maart - april, en na half mei buiten zetten op een warme en beschutte plaats in humusrijke grond. Ik had dit jaar de Physalis pubescens die al vanaf begin juli vruchtjes gaf en 5x de Physalis Aunt Molly in een 40 liter bloembak met potgrond, waarvan ik vanaf half augustus tot eind september massa's vruchtjes kon rapen...zo veel dat we van het meer-dan-we-opkonden maar jam gemaakt hebben. In het verleden had ik met een andere rasloze soort ook niet zo veel succes. De Aunt Molly is makkelijk te krijgen en gaat - althans hier - dus prima. Wordt wel 80 cm. hoog. Naar de veel kleinere Physalis pubescens moet je wat zoeken, wordt niet zo veel aangeboden. Die is ook makkelijk en veel vroeger, maar de vruchtjes zijn wat kleiner net als de plantjes. Maar zo een bescheiden grootte is wel weer makkelijk om in een rijtje tussen iets anders in je moestuin te planten.

Dat ligt er wat aan uit welke hoek de wind komt (en hoe hard ze is natuurlijk). In de zomer moet je zo veel mogelijk ventileren. Als het kan zet je de ramen en deur standaard open. In de winter blijft het kasje meestal dicht, maar je moet wel ventileren als er plantjes staan. Bovendien moet de vochtigheid niet lang blijven hangen. Het is een beetje zoeken - afhankelijk ook van hoeveel ramen en hoe ze werken - voor de beste aanpak. Meestal zal er een raampje ventileren. Maar het is ook wel afhankelijk van de planten die er in staan en of die van kou of vochtigheid houden. Als je kasje goed stevig is geplaatst en alles is dicht, dan is geheel dicht het meest veilige bij echte storm. Dan waait het er langs.Maar het kan wel veel hebben dan! Als er 1 raam of alleen de deur open staat en de storm staat er pal op, dan kan de wind niet weg en krijg je het effect van een ballon en kan de druk erg hoog worden. Dan sluit je beter alles tijdelijk af. Maar als er ook weer een punt is waar de wind die binnenwaait makkelijk weg kan, is het effect veel minder....dan waait het er door...en dan is de kans op schade aan je kasje weer minder. (Of de planten er wel tegen kunnen ligt weer aan wat en hoe stevig het staat). Kortom: Moeilijk om een vast antwoord te geven. Elke dag is anders. Elk kasje is anders en staat anders. Je moet het wat uitproberen met jouw specifieke omstandigheden. Ik noem de dingen die een rol spelen om op te letten voor je planten in het kasje: - Vochtigheid? - Wordt het niet te warm? - Bescherming tegen wind/regen/kou? (Kou is relatief: Bij echte vorst is de temperatuur in het kasje niet veel hoger dan buiten. Wel zijn de planten beschermd tegen de - uitdrogende - wind, hagel, regen, vogels) Bovendien warmt het erg snel op als er - ook in de winter - direct de zon op schijnt. Daardoor grotere temperatuurverschillen dan gewoon buiten. - Ventileren? En voor het kasje zelf de afweging of de wind het zou kunnen beschadigen....

@ Simke, Of en wanneer de BZD in je buurt komt, maakt niet zo heel veel uit. Ik vraag me af of je de eerste 2 berichten van dit topic even goed hebt doorgelezen? Vooral omdat je alleen spreekt over wekelijks naar Den Haag en Haarlem reizen.....en ophalen en wegbrengen.....gaat dat niet te lang duren? Ik heb je PB met gegevens gehad, maar heb je nog niet op de lijst gezet. Ik wil eerst even zeker weten dat je alle afspraken over de manier waarop het gaat goed gelezen hebt!! Ook over het doorsturen van de doos ... Ik wacht dus nog even op je berichtje daarover van je.

Ja hoor! Maar alleen als je met veel smaak op eet en er Joep ook een paar geeft

Bijna alle zaden zaai je ongeveer zo diep als eigen dikte = Vuistregel. (Alleen zogenaamde lichtkiemers moet je niet echt toedekken. Maar dat is een uitzondering ). Tayberry zaden zijn vrij klein, dus met dun laagje zand/fijne potgrond/cocopeat erover (enkele millimeters) is genoeg en dan wel even licht aandrukken, zodat zaden contact hebben met de grond. Deze hebben wat kou nodig om te kunnen gaan kiemen. En daarna wat meer warmte om verder te groeien. Stel je voor hoe een braam of framaboos (want daarvan is Tayberry een veredeling) in de natuur kiemt.....in september valt een rijpe vrucht op de grond en rot daar weg, zaden worden toegedekt met wat vallende blaadjes en liggen daar in de regen en vorst tijdens de winter. Als het in maart/april warmer wordt hebben ze hun portie kou gehad en kunnen ze gaan ontkiemen en groeien. Zoals Thea het beschrijft doe je dat eigenlijk na in een pot. Dat is het gemakkelijkste! Nu meteen zo zaaien, in schaduw zetten en dan vergeten tot ergens in maart. Ze zullen wat onregelmatig kiemen...tussen maart en juni...dus de kiemplantjes er dan voorzichtig uit plukken met een stokje en in een potje overzetten en de zaaipot nog wat buiten laten staan, tot er enkele weken later misschien nog enkele opkomen en evt. nog eens. Een andere manier is om de zaden eerst een week of 4 a 6 in de koelkast te zetten in licht vochtige zaaigrond en dan in maart op een vensterbank en na kiemen ze uitplanten en naar buiten.

Over de gekozen verzendwijze en waarom voor bezorgen bij servicepunt is gekozen: zie eerder in deze draad en aan het einde van het topic van verleden jaar: https://www.moestuinforum.nl/de-blije-zaden-doos-nieuwe-ronde-t11145-260.html. Niet dus vanwege het geld in de eerste plaats, maar vanwege dat verzender en ontvanger bewijs hebben en daarmee andere problemen te voorkomen. Dat het ongeveer een week duurt als je - zoals in de regels staat - je na 3 a 4 dagen verder stuurt en meteen bij ontvangst de volgende op de lijst contacteert voor verzendadres, servicepunt en emailadres zodat je daarna meteen kunt verder sturen, dat is helemaal ingecalculeerd. Met tot hier toe 13 deelnemers zou de doos dan ergens eind januari al zijn ronde gemaakt hebben...rekenend tot en met april 2015 kunnen ca. 25 mensen deelnemen. Geen probleem dus! In ieder geval voel ik er niets voor om de regels tussentijds te veranderen. Toen de doos de eerste keer vermist was, verleden week, heeft bovendien de meerderheid zich uitgesproken om met DHLforYou verder te gaan. Zo veel mensen, zo veel stemmen...maar iets als dit is niet goed meer te organiseren als over wat eerder is gecommuniceerd en geregeld steeds weer een discussiepunt wordt gemaakt. Ik wil vragen: Wacht daarmee tot een volgende doos georganiseerd wordt! Dat is het moment om afspraken zo nodig aan te passen. @ Borderrose. Als je vanmiddag de doos hebt opgehaald, is het handig om meteen een PB-berichtje te sturen aan Lorainne als volgende op de lijst. Zij moet jou dan haar volledige naam en adres, haar emailadres en het servicepunt van DHLforYou waar ze het pak wil ophalen, doorgeven. Als je dan bijvoorbeeld maandag a.s. de doos met label kunt afgeven op een servicepunt bij jou in de buurt, zitten we toch precies op schema! Mocht Lorainne na 2 dagen nog niks hebben laten horen (verwacht ik niet ) of om een of andere reden even geen tijd hebben dan komt zij later en is SuusP aan de beurt.

Een voordeel (of nadeel voor een wedstrijd?) van koolrabi is ook dat je in een seizoen meerdere keren kunt telen. In de praktijk kun je tussen april en juli zaaien en zo tussen juni tot november oogsten, nog afgezien van wat verlenging in een kasje of platte bak. Hoewel de Superschmelz zeker niet de lekkerste soort is ( ) wordt ze wel vrij groot. Of de grote, die je dan lang laat staan, ook nog heel smakelijk zijn, is een heel ander verhaal. Zelf geef ik de voorkeur aan wat verfijnder smakende rassen, die ik oogst als ze maximaal een tennisbal zijn. @ Kenbeimer: Een koolraap is een heel ander gewas dan koolrabi

In ons oude hok, waar veel hout en steen inzat, hielp het bij een aantasting om met (overtollige) witkalk in te smeren om het jaar. Vooral omdat kiertjes e.d. werden afgedekt en dichtgemaakt. Daarnaast gebruiken we gedroogde tabaksbladeren die we kunnen neerleggen tussen het stro, die zouden moeten helpen. Intussen sinds 4 jaar een ander hok en eigenlijk niet echt last meer gehad van bloedluis....(afkloppen) dus ook niet meer veel aan bestrijding gedaan.

Hier nooit gelukt om ze in de compost te laten kiemen. En er zijn er door de jaren heen al vele in gegaan. Verteren langzaam, na een jaartje kun je zo een pit in 2 halve verdelen Maar eerlijk gezegd...als het niets opbrengt...niet eens zo erg. Ben niet zo een kamerplanten-verzorger.

Snappen jullie nu waarom ik op de laatste MTFD zoveel van die gele herfstframbozen-struiken kon uitdelen?

Het zal wel meevallen, Biofee. Normaal maakt hij in het voorjaar (april ca. komen die boven) nieuwe scheuten ook bij je huidige plant, meer dan de 5 a 6 die je nodig hebt voor vruchten. Kans dat je dan zelfs wat moet dunnen. Als het weer zo een zachte winter wordt als afgelopen jaar, kun je zelfs misschien 2x oogsten. In juni op de scheuten van dit jaar nog eens als je enkele wat inkort tot pakweg 50 cm. Bij een zomerframboos ben je meer afhankelijk van de nieuwe scheuten die hij de afgelopen maanden gevormd heeft. Herfstframbozen lopen uit vooral na de winter. (Maar dit jaar zeker gaat alles niet helemaal volgens het boekje. Zeer zachte winter, warm voorjaar, droge zomer en het najaar is tot hiertoe weer aan de warme kant Ik heb gisteren nog een maaltje jonge bonen geplukt aan de stokken die ik liet staan voor droogbonen en zaden ) Och en nieuwe uitlopers op een meter, dat valt nog mee Ik hou intussen rekening met een gebied van 2 meter rondom de struiken....en heb nog steeds spijt dat ik maar 2 van mijn 4 herfstframbozen in een soort ondergrondse bak van worteldoek heb gezet. En zelfs daar proberen ze uit te ontsnappen. Los van dat die nieuwe scheuten overal hinderlijk zijn en als je ze laat gaan, gaan woekeren...volgend jaar weer enkele meters verder....is drastisch beperken van je scheuten ook veel beter voor je oogst: veel grotere vruchten en daardoor uiteindelijk meer oogst. Als er te veel scheuten staan of je snoeit ze niet, wil hij vooral verder groeien in plaats van vruchten maken en worden de vruchten klein of rijpen ze niet.

Ik ga wat uitgebreider reageren en uitweiden naar aanleiding van je opmerkingen, Tim. Maar daarmee wordt het misschien wat specialistisch en terzijde van de oorspronkelijke vraag. Daarom in 2 stappen. 1. De oorspronkelijke vraag van Marjolein: Wat te doen met een erg natte bodem? 2. De voordelen van bodem bedekken (en niet onderspitten) met compost en wat je daarmee kunt bereiken. (En waarom ik denk dat het wezenlijk beter is dan mulchen met blad voor je tuin). 1. Marjolein zeg: "Een deel van mijn tuin is erg nat". Wat kan ik daaraan doen? Mijn reactie daarop is: Hoe komt het dat het zo nat is? Daarop moet je dan proberen je maatregelen af te stemmen. Mogelijkheid A. Is het door een lage ligging, waar water naar toe stroomt en/of niet weg kan? Oorzaak kan ook zijn dat er zich niet doordringbare lagen gevormd hebben door geografische oorzaken of als gevolg van manier waarop er eerder geteeld is: bijvoorbeeld vanwege langdurig tuinieren met jaarlijks spitten en bemesten met kunstmest. (Zo een grond is "waterziek" Gevolg: Planten staan vaak/lang in te drassige grond, bodem en wortels krijgen weinig zuurstof en groeien niet goed of worden ziek). Dan is draineren en werken met een grondboor en kiezel de meest aangewezen aanpak om het te veel aan water te laten wegvloeien (zonder sterke erosie) en om de evt. ondoordringbare lagen te doorbreken. Als dit niet kan, dan is bedden verhogen (wat grotere afstand van gewassen tot de constante nattigheid) geen echte oplossing, maar wel een manier om enigszins met de ongunstige omstandigheden te "dealen". Mogelijkheid B. Het kan ook een kwestie zijn van grondstructuur. De (klei-)grond is vast en hard en zeer zwaar te bewerken. Na regen blijft water lang in plassen staan en als het opdroogt is, ontstaan er barsten en gaten. Ook dan krijgen wortels geen lucht, kunnen moeilijk voedsel opnemen. Dan is de aangewezen aanpak om in de bovenlaag van 10 a 20 cm (juist daar) organisch materiaal toe te voegen, waardoor de structuur geleidelijk zal verbeteren. Spitten voor de winter en laten doorvriezen en gebruik van een frees zijn de methoden die veel tuiniers dan adviseren, maar zijn geen echte oplossing! Het werkt even, maar na enkele maanden is de grondstructuur weer even belabberd. Door veel organisch materiaal in de teeltlaag te blijven toevoegen zal de structuur van je grond veranderen: Wordt minder vast, beter te bewerken, luchtiger en water kan er snel intrekken en het vochtvasthoudend vermogen van de grond wordt groter. Kijk ik naar officiële adviezen aan landbouwers van pakweg de laatste 10 a 20 jaar, dan valt het op dat ook daar het toevoegen van organische mest, gebruik van groenbemesters en compost steeds meer wordt aanbevolen. Het gaat om dat toevoegen van dit organisch materiaal de bodem beter en gezonder maakt. De nadruk ligt op grondstructuur die erdoor verbetert en opbrengsten die groter worden dan (alleen) met kunstmest. Ik merk dat er in heel recente studies en aanbevelingen een volgende stap gemaakt wordt, waarbij het niet meer in de eerste plaats om structuur van de bodem gaat, maar om het opbouwen van wordt genoemd: "het bodemvoedselweb", de biologische kwaliteit van de bodem. Aan landbouwers wordt geadviseerd om zo te werken dat in hun grond een gezonde gemeenschap van micro-organismen en andere organismen actief is, die een doorslaggevende rol vervullen bij de groei/voeding van gewassen en bij het gezond houden van gewassen, waarbij een goed ontwikkeld en bodemleven een grote rol blijkt te spelen. De werk aanbevelingen aan de grootschalige landbouw waarop deze adviezen gericht zijn, zijn nu naast het toevoegen van organisch materiaal ook gericht op het optimaal tot ontwikkeling kunnen komen en in stand houden van bodemleven door het gericht te voeden en onderhouden en bovendien minder en overwegend oppervlakkige grondbewerking (in ieder geval kerende grondbewerking (ploegen) vermijden). Grappig om te zien hoe nu kennis en een aantal methodes en inzichten die ik probeer te gebruiken in mijn moestuin, ook gebruikt en gestimuleerd worden in de landbouw. 2. In mijn reacties in deze draad speelt steeds een rol dat een gezonde bodem, met een zo goed mogelijk ontwikkeld bodemleven, de basis zijn van hoe ik wil moestuinieren. Organisch materiaal in (liever op!) de bodem brengen speelt daarin een grote rol, maar is een hulpmiddel om aan een biologisch rijke en dus gezonde tuin te bouwen. Compost is voor mij niet alleen een hulpmiddel om de structuur van de bodem te verbeteren of een soort bemesting. De belangrijkste reden om compost bovenop te gebruiken is dat de biologische activiteit die zo essentieel is zich vooral afspeelt in de bovenste 10 a 20 cm. van de bodem waar ook noodzakelijke zuurstof volop aanwezig is. In mijn ogen is het dus gewoon jammer om compost onder te werken. Dan voedt het misschien wel wat als een soort mest en zal zich wel wat vermengen met de klei waardoor de grond wat losser wordt, maar het gaat mij om het bodemleven (waarvan goede structuur en bijdrage aan voeding van planten een logisch gevolg zijn). De manier die ik gebruik in mijn moestuin (Een gezonde biologisch zeer actieve grond creëren en daarvoor systematisch veel rijpe compost opbrengen, die in grote hoeveelheden op een goede manier maken, de bodem daarmee bedekt houden, niet spitten en de bodem met rust laten) lijkt mij vooralsnog de beste en sluit aan op wat ik weet en mijn ervaring tot hier toe. Er zijn ongetwijfeld andere manieren die ook werken, maar als je het aan mij vraagt zal ik uitleggen waarom dit mij het beste lijkt. Een belangrijk verschil tussen een moestuin en een siertuin of bostuin of fruitwei is, dat de intensiviteit van telen in de moestuin veel groter is. Door te oogsten (soms 2x of zelfs 3x in een jaar van hetzelfde stukje grond) vraag je enorm veel van je grond en dat moet aangevuld worden. De humuslaag in de bodem die ik in een jaar of 5 a 6 sterk genoeg wil laten vormen moet dus heel goed zijn, want in die voeding kunnen voorzien. Ik ben dus helemaal niet vies, Tim, van een bladlaag. In onze "gewone" tuin en zeker in de 2 ha. grote bostuin die ik bijhoud en aanleg gebruik ik de volop aanwezige bladeren volop. Zeker in de bostuin ligt er nu een laag van 10 a 15 cm. en gebruik ik het ook in dikke pakken om jonge aanplant te beschermen tegen uitdrogen en evt. vorst waar nodig. Daar is dat voor de meeste planten ook voldoende. Maar wat nu een pak is van 10 cm., daar blijft in juni volgend jaar misschien 1 mm. bodembedekking van over. Maar in de moestuin haal ik bladeren weg en composteer ik ze. De bedden daar zijn nu of bedekt met een dikke laag rijpe compost (verteerd, direct voeding voor het bodemleven) of er staan nog gewassen op en een deel is nu ook bedekt met groenbemesters (vooral vanwege de bedekking en het organisch materiaal dat ze me leveren voor de composthoop t.z.t.). De organismen die leven in het gevallen blad en dit geleidelijk gaan omzetten tot (blad-)compost...wat wel een jaar of langer kan duren....doen sneller en meer gecontroleerd hun werk in de compostbak en daar kan ik het ook mengen met andere materialen om hogere temperaturen, betere omzetting en een meer gevarieerde compost te bekomen. In iedere fase van omzetting zijn ook andere soorten organismen actief, en juist die in rijpe compost zijn die die ik graag vooral in mijn moestuin wil. Dus jouw methode keur ik niet af, maar past niet zo in mijn werkwijze: Ik heb veel meer compost nodig. Maar ik snap ook dat je werkt met wat je ter beschikking hebt. Wat betreft de slakken: Ik ben geen slakkenhater omdat ik weet dat ze in een tuin en kringlopen daar nodig zijn. Maar wil ze graag onder controle houden, zodat ze liever niet te veel aan mijn zaailingen of geteelde planten eten. Juist onder verterend blad leggen slakken erg graag de eitjes die hun aantal van het jaar er op bepalen. Daarom hou ik mijn bedden liefst schoon van allerlei dode plantenresten, die blijkbaar het lievelingsvoedsel zijn voor naaktslakken. Jorg van dit forum werkt in zijn tuin op een wat vergelijkbare manier (bodem afgedekt houden met compost) en had de indruk dat hij daardoor na een aantal jaren minder last van slakken kreeg. Zelf heb ik sinds afgelopen zomer ook de indruk dat slakken minder schade aanrichten dan voorgaande jaren. Maar dat kan ook toevallig en wat "wishfull thinking" zijn, dus in mijn ogen nog veel te vroeg om als mogelijk gunstig bij effect van mijn werkwijze te claimen. Tot slot nog een opmerking over het effect van compost op de hoogte van de bedden. Dat is niet heel groot. Inderdaad blijft er van compost die tot humus wordt omgezet uiteindelijk weinig over, maar dat gebeurt wel pas in een periode van 30 a 40 jaar pas helemaal. In de praktijk zie ik dat de bedden wat hoger werden, zeker als je net een laag van 5 a 6 cm. compost hebt opgebracht, maar dan praat ik aan het einde van een seizoen over hooguit nog een paar centimeter verschil met de paden. Als ik bedden schoonmaak en trottoirtegels daarvoor tijdelijk even weghaal, breng ik overal compost aan en leg daarin weer de tegels waar ik ze makkelijk vind.

Je hebt inderdaad een bestuiver nodig bij walnoten, maar die kan ook op enkele kilometers afstand staan. Het is een windbestuiver. In de praktijk is het bestuiven zelden een probleem. Moet al toevallig zijn als er in een cirkel van enkele kilometers van je tuin geen andere staan.

Goed gedaan, Jet! Proficiat! Een zo een prei, daar kun je de hele Jardinades te eten van geven Toch?

Ik vroeg me af: Wil je een heg? Of gaat het meer om grotere struiken langs de rand? Manshoog duurt 2 jaar. Dichtgroeien, dan moet ie ook breder worden!, duurt 4 jaar met een plantafstand van 1 a 1.5. meter tussen de geplante kleine stammetjes/takken. Eerste jaar weinig groei te verwachten (laat hem maar wortels maken!) en tweede jaar begint ie te groeien. Met die stammetjes zou ik 40 a 50 cm. tussenruimte aanhouden voor een dichte heg, die niet zo hoog hoeft te worden. Gaat het niet om een heg, dan zou ik 2 meter aanhouden en de struiken tot kleine bomen laten groeien. Het prijsverschil wordt bepaald door teeltduur en werk. (Die takken zijn stekken van afgelopen winter) en de dure al een jaar of 4 in vorm gekweekt, wat selectie op vorm en geregelde snoei vraagt + meer ruimte op kwekerij. Na 5 a 6 jaar gaat een hazelaar heeel hard en zul je met geregeld snoeien hem in toom moeten houden. Struiken worden zowel breed als hoog dan. Heb je de ruimt daarvoor? Zelf zou ik ook lekkere noten willen en dus kiezen voor een of 2 echte nootrassen (2 vanwege betere bevruchting). Die koop je niet in tak-vorm, maar zijn al struikjes. Worden ook wat groter en breder dan een heg. Reken op 3 a 5 Euro voor een struikje van ca. 80 cm. dan. Maar dan moet je ze wel een 2,5 meter groot laten worden, wil je noten. Na 3 jaar kun je eerste noten verwachten daarvan. Alternatief voor een heg, als je ze lager wilt houden en omdat het wat hanteerbaarder blijft dan , is beuken (kan ook rood) of nog beter haagbeuken (is geen familie!) De laatste blijft niet groen in de winter, maar het verdorde blad blijft wel lang aan de struik, beperkt inkijk.

Mijn paden zijn niet vast. Ik gebruik losse trottoirtegels. Enkele hoofdpaden waar ik ook dan met een kruiwagen over kan en voor de rest om de stap een tegel die ik naar behoefte neerleg/verplaats, zodat ik overal bij kan. Ook onder de trottoirtegels komt compost (daardoor liggen ze meteen vrij stevig daarin) wat als voordeel heeft dat planten ook daaronder kunnen wortelen en voedsel vinden en dat de ondergrondse mycorriza-patronen onbelemmerd kunnen gevormd worden. Ik werk met rond de 30 bedden, die ik naar behoefte kan aanpassen/indelen. Bijvoorbeeld voor rankende courgettes of pompoenen of breed groeiende stokbonen, voeg ik er tijdelijk 2 samen. Ook wel praktisch is dat ik zo elke plek in de tuin via meerdere stap-routes kan bereiken.

Omdat je blijkbaar ook reageert op wat ik schrijf, Mijke, een correctie. Juist verteerde compost spoelt niet meer uit! Door de goede vertering worden de voedingsstoffen langdurig opgeslagen en komen ze vele jarenlang geleidelijk ter beschikking van de planten (en zorgen voor een gezonde levende bodem). Dat is precies de reden om precies compost als mulch te gebruiken. Je moet echt compost maken (en niet zo maar wat organische resten op je tuin te laten liggen, zo van het zal wel eens verteren) om snel en efficient die goede waterhuishouding en gezonde bodem te vormen. - Die groene graskanten vind ik echt on-dingen in een moestuin. Plastic, gauw kapot (afbreken, brokkelen) en zitten in de weg. Kan bij jou van pas komen, maar zou ik niet algemeen adviseren. - Charles Dowding betreedt juist wel gewoon de heel dikke compostlaag. Die is zo dik dat ze ertegen bestand is en niet dichtslaat. Ik zelf werk met tegels als stepping stones (met ook gewoon de compost doe onder) en sta er dus niet zo veel op. Maar merk ook dat het geen enkel probleem is als ik er wel eens op stap.

Om misverstanden te voorkomen: Satésaus in België is iets anders dan in Nederland. In Belgie is het meest een pittige saus op basis van tomaten of room (zijn wat verschillende in omloop). In Nederland wordt dan een pinda-satésaus bedoeld. Wat Erny aanbeveelt, dus met een Indonesische pindasaus, is erg lekker (!) zeker als je de saus zelf kunt maken. (Maar een pot lekkere pindakaas daarvoor, vind je niet zo makkelijk in een Belgische supermarkt ) Heeft iemand van jullie een goed recept voor Willy? (Kan ik het ook weer eens maken, want kreeg van Willy ook een hele zak pepers ) Kan hem altijd nog enkele potten pindakaas gaan brengen .....

Binnenkort ga ik weer eens naar Kemmel in Belgie naar kwekerij de Linde. Hij heeft in zijn rassenlijst ook diverse soorten die speciaal voor cider zijn. Ik ga samen met een vriend die daar ook naar op zoek is. Voor mij is het niet verder dan naar een goede kweker in Nederland, maar dat ligt natuurlijk aan waar je woont. Van de andere kant: Hij verkoopt alleen wortelgoed en die prijzen zijn zo veel lager dan bij de meeste tuincentra e.d. dat het de rit misschien toch loont. Leuk is ook dat je alle appelsoorten die hij verkoopt ook kunt proeven. (Kun je de hoeveelheid tannine in een appel proeven??) http://www.boomkwekerijdelinde.be/catalog/index.cfm?DATA_GROEP=1

Toen ik met mijn moestuin begon, was water ook een probleem. De tuin ligt in een kom, water van naburige garagedaken en groot hoger gelegen plateau stroomde er in en kon niet weg. Na een regenbui bleven dagenlang plassen staan op de klei. Nu 3 jaar later is het probleem geheel opgelost. Ik heb 3 dingen gedaan. Elke tuin en elke situatie is anders, maar misschien heb je er wat aan als ik ze uitgebreider vertel: - een drainagebuis gelegd midden door de tuin op 50 cm diepte, die ik kon aansluiten op een put die naar de sloot loopt. Draineren (als het kan! Je moet het water ergens naar toe kunnen laten lopen en toch minstens een 30 cm diep kunnen gaan; hoe dieper hoe beter) is een goedkope en heel doeltreffende oplossing voor tuinen waar water moeilijk weg kan. - Voor boompjes e.d. heb ik de methode die Thea noemt toegepast: met een grondboor diepe gaten (Tot 1.20 m. 4 a 5 per boom) en die vullen met kiezels. Dit is vooral zinvol als zich onder de teeltlaag ( bijv. door spitten en langdurig tuinieren met kunstmest ) een moeilijk doordringbare laag heeft gevormd of er door andere redenen van die lagen op meer diepte zijn. - Ik kies voor tuinieren zonder grondbewerking (niet spitten, niet freesen, hooguit schoffelen aan de oppervlakte) om een situatie te laten ontstaan waarin een gezonde bodem vol levende organismen ontstaat. Had daarmee al uitstekende ervaringen in eerdere tuinen en doe het in mijn nieuwe tuin consequenter. De truc is om je tuin te bedekken met een dikke laag compost (ook oude verteerde stalmest is een soort compost!) en dat aan te blijven vullen. Daarbij ben ik via een tip van Jorg van dit forum ook geïnspireerd door een wat (onbekende en ongewone) ecologische moestuin methode van de Engelsman Charles Dowding. Dit is zijn webiste: http://www.charlesdowding.co.uk/ Hoewel er een jaar of 5 a 6 staat voor dat - ook aansluitend op inzichten van Velt - je tuin ideaal is, kan ik concluderen: Na 3 jaar zo werken heb ik een grondje waar ik erg blij mee ben en al mijn ervaring en kennis met moestuinieren komt er samen: Ik heb weinig ziekteproblemen en goede opbrengsten, een heerlijke lichte en luchtige structuur (op zeer zware klei!) en zowel te veel water als te weinig water is geen enkel probleem meer. Bij hoosbuien of periodes met erg veel regen staat overal in de omgeving water in tuinen en op het land: bij mij helemaal niets meer (!) en bij droogte houdt de bodem veel vocht vast. Als je al aan gratis compost van de milieustraat kunt komen heb je een makkelijk begin. Bedek je hele tuin nu in het najaar met een laag van 10 cm. compost! Niet onderspitten! Hierna elk jaar + als je tussendoor wat extra wilt: een cm. of 5 a 6 toevoegen. Zelfgemaakte compost is beter en kun je meer controleren in samenstelling, maar als je die nog niet veel hebt is die van de milieustraat makkelijk als begin of aanvulling. Zelf heb ik intussen 7 compostvaten voortdurend "in productie" (vul ze met tuinafval, kippen- en paardenmest en geschikt GFT-afval uit de keuken en zet ze om de paar maanden om, waarbij ik bewust meng voor een goed resultaat) en heb daarmee jaarlijks 2 a 3 m3 compost ter beschikking voor een tuin van 180 m2. Het advies van Tim om met bladeren te mulchen, deel ik niet. Voor een siertuin of een fruit-tuin kan het prima en doe ik het zeker wel. Maar in een moestuin zie ik geen voordelen en wel enkele vervelende nadelen (zoals slakken kweken!, hinderlijk bij fijn zaaien en voor sommige opkomende planten) Mulchen is goed o.a. om erosie te voorkomen, maar ik doe dat alleen en volop met rijpe compost en ook bladeren gaan daarin mee. Behalve als bodembescherming (waar compost veel beter, makkelijker en schoner werkt) zie ik geen voordeel van blad als mulch en het verband met een betere waterhuishouding kan ik al helemaal niet leggen. Dus Tim....wat zie ik over het hoofd in hoe gevallen bladeren beter kunnen zorgen voor een goede waterhuishouding dan compost?