weknow

@ Jarno. Een kasje heb ik ook niet. Zou het wel graag willen, maar zit er even niet aan. Wel ga ik een verplaatsbaar afdak bouwen waar 8 a 10 planten onder passen. Ik richt me dus vooral op laagblijvende struikvorm-rassen (die kan ik onder een tentvormige tunnel uitplanten) en rassen die een snelle rijping hebben buiten. Die laatste zijn natuurlijk een risico, want als het weer niet meewerkt is er heel weinig te oogsten. Dus.met wat huisvlijt en vindingrijkheid kun je hopelijk toch wel meedoen. Hoe meer zielen.... @ Dennis. Dank alvast voor je suggestie. Een eerste lijstje met mogelijke kandidaten om verder te proberen/onderzoeken is in voorbereiding. Daar komt ie bij.

Nee. Het kopje net boven de grond en de wortel vrij diep in de grond is zoals radijsjes groeien. Zo zie je ook of je radijzen groot genoeg zijn om te oogsten. Vaak is dat onregelmatig: de ene is al dik genoeg en oogstbaar, de andere nog wat te klein en sommige maken geen bolletje.

Ben92 is plantenveredelaar van beroep. Verderop in deze topic schreef hij al wat basisinformatie over tomaten kruisen op een heel duidelijke en begrijpelijke manier bij elkaar. Dat kan ik echt niet beter. Dus neem ik het hier even over van Ben. teneerste het is sowieso een langdurig project, bijv weg C dat duurt minimaal 6-8 jaar. Om even uit te leggen, als ik een brandywine met een moneymaker kruis zullen de eerste nakomelingen altijd hetzelfde zijn, dit heet ook wel de F1 generatie. Als ik deze kruising weer opnieuw doe met een andere brandywine en een moneymaker komt daar weer dezelfde F1 uit. Als ik weer zaden oogst van deze F1 en die weer teel dan zullen daar heeeeeeeeel veeel verschillende tomaten tussen zitten. Voor wie het wil kan ik later wel uitleggen waarom. Die generatie heet de F2. en als ik steeds de lekkerste tomaat kies dan ga je van F2 helemaal door naar F8 wanneer je tomaat wel redelijk stabiel is (de grootte is hetzelfde, vorm en kleur, groei type e.d.). Dus als je jezelf 2 jaar wil besparen kan je het best een zakje F2 zaden van Vreeken kopen Boutros oid heet die. Diana heeft nu een F1 die ze coral queen heeft genoemd en geeft deze gratis weg, als ik me het goed herinner is het een kruising tussen een vlees tomaat en een kerstomaat dus er is een kans dat er uit de zaadjes van haar een goede kerstomaat zit is aanwezig. Als je zelf wil kruisen dan moet je zorgvuldig te werk gaan, je moet eerst de bloemblaadjes en de helmdraden van de bloembodem afhalen met een pincet van een nog niet helemaal geopende bloem, en zoals eerder al was beschreven meerdere keren bestuiven (over meerdere dagen, elke dag of 2x per dag). Met sommige rassen gaat het makkelijker dan met andere, ik had dit jaar meerdere kruisingen geprobeerd maar doordat ik nooit langer dan 1 dag per week bij mn tomaten kon zijn zijn ze allemaal mislukt. Daarnaast, als je echt graag een goede nieuwe tomaat wil kruisen dan moet je echt met wilde typen werken, ik heb ooit zo'n wild tomaatje geproefd (zo'n bestomaat) en die zijn echt heerlijk, groeien goed en zijn nagenoeg resistent tegen phyto. Daarnaast is er 1 wilde tomaat de habrachoites, die echt goed koude bestendig is, zelfs vrieskou. Maar die smaken nergens naar dus dan duurt het veredelen wel 2x zo lang. Goed ik weet even niet meer wat ik nog meer wilde schrijven, maargoed ik houd me hier zelf ook mee bezig, maar het is echt te gek dat jullie dit ook interessant vinden, het is alleen maar goed als meer mensen veredelen en zelf zaden bewaren, trek je er niets van aan dat andere bedrijven hiermee bezig zijn, met alle moestuinforummers samen is het mogelijk om met een net zo goed of betere tomaat te komen

Voorlopige informatie: - Op dit forum zijn er vele topics over het telen van tomaten. Gebruik te zoekfunctie rechtsboven om daarin te bladeren. Voorlopig daarnaast een link naar een duidelijk en vrij uitgebreid webartikel van Luc Dedeene over hoe je tomaten teelt. http://www.plantaardig.com/groenteninfo/tomaten.htm Zonodig wordt dit later nog aangevuld met tips en trics.

Over de smaak van tomaten. Smaak is per definitie subjectief: persoonsgebonden. Wat de een lekker vindt, vindt de ander niet zo lekker. Smaak is ook cultuur gebonden. Wat je waardeert is afhankelijk van wat er om je heen gegeten wordt en van wat je van jongs af leert kennen. Smaak kan zich ontwikkelen: jonge kinderen houden van niet van bitter (er zijn uitzonderingen), maar kunnen later de wat bittere smaak van spruiten, witlof, koffie of bier wel lekker gaan vinden. Heeft te maken met ontwikkeling van de zintuigen en misschien ook met gewenning. Je kunt iets “leren eten” en het dan zelfs gaan waarderen. “Wat de boer niet kent, eet hij niet”….niet iedereen staat open voor iets anders of nieuws. Een tomaat moet rood zijn…..een wortel oranje…..of toch niet? Smaak is ook afhankelijk van sfeer, omstandigheden, de mensen met wie je omgaat, verwachtingen…is soms bedrieglijk: Als wijn duur is, moet ze ook wel beter zijn dan “supermarktbocht”. Smaakt diezelfde wijn op een zwoel romantisch Frans terrasje echt beter? Toch is er vaak ook een zekere “common sense” waar te nemen in wat mensen graag eten. Frites met mayonaise en een knapperige pizza….volksvoedsel? Het water komt bij velen al in de mond, zelfs ondanks de associaties met “vet”, cholesterol en dus “ongezond”. Tomaten uit de winkel: voor heel veel mensen stond dat lange tijd gelijk met “smakeloos”. Zeker Nederlandse en ook wel Belgische tomaten hadden die reputatie. Wie het geluk had om de rijpe, geurende, verse tomaten van een liefhebber uit zijn/haar eigen tuin of serre te kunnen proeven, was vaak snel bekeerd. Telers, veredelaars spelen daar op in en gingen trostomaten, roma’s, cherries, snoeptomaatjes en ook “honingtomaatjes” in de winkels brengen. Een toenemend publiek is ook bereid om wat meer te betalen voor iets dat als “lekkerder” (en gezond) in de schappen lag. Waar vroeger de productie en prijs vooral de teelt van onze tomaten bepaalde, is de smaak (en presentatie) in belang toegenomen om je tomaatjes te kunnen verkopen. Ook in het buitenland. En onze”tomatenreputatie” gaat met sprongen vooruit. Betere, rijpere, smaakvollere en andere vormen en kleuren van tomaten zitten in de lift. Velen zijn het erover eens: “Die zijn lekker” en sommige zelfs “heel erg lekker”, zoals het honingtomaatje dat dit jaar is uitgeroepen tot “lekkerste tomaat” door een vakjury en het grote publiek. Ook in mijn mond kan ik ze waarderen en ze zijn bekend (goed in de markt gezet, een A-merk geworden)…maar ik proefde ook tomaten van anderen, bekenden, bij Jorg in zijn tuin, bij Appelvrouw in Frankrijk en die geeloranje “ananas” (die heb ik onthouden, naast andere lekkere) op de moestuinforumdag…en ook die waren echt mjammie! Niets zo moeilijk als smaken omschrijven. Niets zo bedrieglijk als de omschrijving van een smaak. In de reclame worden troep en bocht aangeprezen met dezelfde superlatieven als demeest verfijnde delicatessen. Dat geldt voor wijn, voor pindakaas (test in de Consumentengids laat verdorie de Calve-pindakaas winnen, die er hier in huis niet meer inkomt vanwege zo extreem zout, dat we ze echt vies vinden…) en zeker ook voor tomaten. Dat mag. Want smaak is vrij. Persoonlijk. Smaken verschillen. Vogelvrij…? Woorden schieten tekort om smaakbelevingen te omschrijven. We hebben er maar weinig: zuur, zoet, bitter, mild, zout, pittig, kruidig….dat is zo een beetje het hele arsenaal. Dat kun je nog uitbreiden met vergelijkingen, waar het aan doet denken…(“iets van aardbei” of “ziltig” of “zoals op die boerderij in Italië”) of met een beschrijving van de “bite” of de textuur (stevig, knapperig, romig, hard vel) of de beleving in een aantal stappen te beschrijven (eerst wat zuur, met een lange droge nasmaak). Maar daarmee is het wel ver op. Te weinig om het heel precies te beschrijven, om alles onder woorden te brengen wat er aan indrukken en belevingen allemaal gebeurt….en misschien zelfs wat overdreven voor een ander om dat allemaal te moeten aanhoren of lezen. Dat iemand enthousiast is of niet, zijn deskundigheid of ervaring kunnen zo een beschrijving wel extra gewicht geven. Hier op het forum zijn er diverse mensen die behoorlijk wat ervaring hebben. Of Diana Stek, die op haar interessante website al jaren verslag doet over de vele tomatenrassen die ze heeft gekweekt. (http://www.mooiemoestuin.nl/database/tomaat/) Hoe een tomaat precies smaakt, kun je best zelf proeven…en vergelijken met je andere proefervaringen. Er zijn er blijkbaar tussen die duizenden soorten toch wel een aantal die er dan bij veel proevers positief uitspringen. De honingtomaat die onze referentie is ook. Nu zijn er door kwekers en telers wel pogingen gedaan om de smaak van tomaten wat objectiever te kennen. Als je om den brode teelt, kun je je een seizoen met een minder lekker product, omdat het zaadbedrijf het ras wat te mooi omschrijft, niet permitteren. Daarvoor wordt de zogenaamde brix-index gebruikt, die een aanwijzing is voor de zoetheid van tomaten en andere gewassen. (http://nl.wikipedia.org/wiki/Brix-waarde) Een hogere brix-waarde betekent een zoetere tomaat. Maar een zo zoet mogelijke tomaat is niet de lekkerste tomaat. Lekker is een combinatie van smaakindrukken, waar ook wat zuur of pittig of kruidig in mag zitten. Smaak en wat lekker is, is dus helaas niet meetbaar. De website van fa. van Looijen zegt hierover: De brix-waarde (of suikergehalte) in de tomaten verschilt door het jaar heen. Bij de Honingtomaten® loopt dit van 9,0 tot soms 11,5. Laat je hierdoor echter niet misleiden. Uit onze smaaktesten blijkt dat de brixwaarde van tomaten lang niet altijd bepalend is voor de smaakwaardering die mensen eraan geven. Soms werden de Honingtomaten® beter beoordeeld bij een lagere brix-waarde dan bij een hogere brix-waarde. De eigenschappen van een bepaald ras zijn heel belangrijk voor de smaak. Maar er zijn veel meer factoren die bepalen of een tomaat lekker (zoet) smaakt als je ze oogst. De samenstelling van de grond (alle voedingsstoffen in goede hoeveelheden, maar ook de aanwezigheid van sporenelementen en micro-organismen hebben invloed), de gezondheid en voorspoedige groei van de planten, voldoende warmte en licht (niet zozeer zon, maar lichtintensiteit), vochtigheidstoestand, microklimaat enz. in alle ontwikkelingsstadia van de plant spelen een rol. Hoe rijp de vruchten zijn, hoe ze bewaard worden: ook dat heeft grote invloed. Tot slot nog een opmerking over wat we een “ras” noemen. Ten onrechte wordt vaak gedacht dat alle planten van een bepaald ras genetisch hetzelfde zijn. Een tomaat van het ras Moneymaker is altijd een Moneymaker…. Niet dus! Hoogstens min of meer. Binnen het ras is nog een heel scala aan verschillende genen en dus eigenschappen aanwezig en elk zaadje en elke plant heeft daarvan een, unieke, eigen combinatie in zich. Wel is een goed ras, door langdurige selectie op de gewenste eigenschappen, min of meer stabiel in de nakomelingen. Om een ras in stand te houden moet het “onderhouden” worden. Deskundige telers moeten strikt blijven selecteren op de sterke, gezonde planten die de typische eigenschappen van het ras in zich hebben en alleen daarvan de zaden winnen en verspreiden. Als dit niet of te weinig gebeurt, “verwatert” of zelfs degenereert het ras. Het risico van zaadbedrijven die vooral veel zaad willen winnen en ook van veel amateur zaadwinners is dat ze niet genoeg kennis en ervaring hebben om dit noodzakelijke selectieproces uit te voeren. Dat de ene plant veel betere of veel lekkerdere tomaten geeft dan een andere plant van hetzelfde zaaisel of dat de ene tuinier meer succes heeft dan de andere, kan hierdoor soms ook verklaard worden. De zaadstam van de ene zaadhandelaar kan hierom ook veel beter en lekkerder zijn dan die van een ander bedrijf en hangt af van de deskundigheid en kritische selectie van de zaadtelers. Zelfs van de F1-hybriden die Looije teelt als hun honingtomaat, wordt na smaaktesten ca. 40% niet als honingtomaat verkocht omdat de geproduceerde tomaten niet voldoen aan wat van het ras verwacht mag worden.

“Honingtomaat®” is een beschermde naam. Alleen de tomaten die door het Nederlandse bedrijf van Jos Looije worden geteeld en verkocht mag je een “honingtomaat” noemen. Het ras is ontwikkeld door het Franse bedrijf Gautier Semences, die deze zaden verkoopt aan telers in diverse landen. Intussen zijn deze honingtomaten erg bekend geworden in Nederland en het buitenland. Ze hebben een reputatie gekregen en worden gepromoot door de teler als de lekkerste tomaat die je kunt kopen. Bovendien worden ze zonder pesticiden en biologisch geteeld, aldus de eigen website van teler van Looije. De smaak wordt er omschreven als: “Honingzoet, met een frisse, zachtzure nasmaak. De combinatie van de smaak, de glanzend rode kleur en de stevige beet maken het tomaatje tot een heerlijke delicatesse”. Het merk “honingtomaat” wordt verkocht via delicatessewinkels. In de supermarkt wordt dezelfde of een zeer gelijkende tomaat van Looijen verkocht onder de (ook beschermde) merknaam “Dulcita®”. Veel meer informatie vind je: - op de website van de kweker die het merk Honingtomaat bezit: http://www.looijetomaten.nl/ - op de promotiesite voor honingtomaten: http://www.honingtomaten.nl/index.php - op de (Engelstalige) site van Gauthier zaden http://www.gautiersemences.com/index.php

Hier alvast de link naar ervaringen/vergelijkingen over de smaak van tomaten op dit forum afgelopen zomer: https://www.moestuinforum.nl/topic/9674-tomaten-proeven-vergelijk/ , tomaten In voorbereiding is een lijstje met hier en elders al genoemde tomatenrassen, die interessant zouden kunnen zijn voor onze gezamenlijke zoektocht. Wordt binnenkort hier gepubliceerd om aan te vullen en van kritische bedenkingen te voorzien!

Voorstellen voor werkwijze (Zoals ik het me nu voorstel…maar reageer gerust, want het zijn nog maar eerste gedachten!) Dit is het doel: Lekkere, zoete tomaten, die niet onderdoen voor “honingtomaten” en die moestuin-liefhebbers gemakkelijk zelf kunnen telen. (Laten we ze maar “zoetekes” noemen). De zoetekes die we graag willen: - hebben een smaak die vergelijkbaar is of zelfs nog beter dan die van honingtomaten. - Hebben een structuur die vergelijkbaar is met de honingtomaat. Knapperig, stevig en geen stroeve schil. - Zijn als ze rijp geoogst worden nog even te bewaren, weinig barstgevoelig. - Kunnen biologisch worden geteeld. Daarnaast zou het helemaal leuk zijn als het ook nog een makkelijke plant is om in ons klimaat in de kas of – al of niet overdekt – in de volle grond te telen. Ik denk aan grootte, vorm, onderhoud, rijpingstijd, productie, resistentie e.d. Er zijn 3 wegen die we, als forumleden, kunnen bewandelen om onze “zoetekes” te verkrijgen. A. Uit de vele duizenden tomatenrassen en soorten die er bestaan, de rassen zoeken, uitproberen en vergelijken die aan ons doel beantwoorden. B. Zaden winnen van honingtomaten en vergelijkbare andere F1-rassen en proberen/hopen dat hieruit (ook) een goede variëteit overblijft die ook weer via het zaad te vermeerderen is. C. Zelf gerichte kruisingen maken en gaan vermeerderen en via testen tot een beter tomatenras komen. Al met al zal het een project zijn van meerdere jaren……al is het maar omdat je een seizoen nodig hebt om nakomelingen te krijgen. Ik denk dat we in ieder geval met weg A kunnen beginnen. B. kan misschien ook wel, maar daar zijn wat haken en ogen. Weg C. zal (nog) niet voor komend seizoen zijn, maar is met wat geluk misschien toch ook wel mogelijk…. Weg A: Geschikte rassen en soorten zoeken, proberen, vergelijken en beoordelen. Een aantal mensen op dit forum zijn zelf al bezig met het proberen van allerlei tomaten, om de beste over te houden en in hun teeltplan een vaste plek te geven. Zij hebben al informatie en ervaringen! Laten we anderen (in principe iedereen van het forum die wil) daarbij betrekken en onze ervaringen delen + bevorderen dat meer mensen ervaringen opdoen en die ook uitwisselen. Dit kunnen we zoal doen: - Een lijst maken van rassen die in aanmerking komen. Zoeken naar andere, nog niet bekende, rassen. - Zaden of jonge plantjes van die soorten kopen of ruilen en de meest interessante vermeerderen en verder uitwisselen. - Volop onze kweek en proefervaringen met die soorten uitwisselen via dit forum, liefst ook in onderlinge vergelijking. - Proefbijeenkomst houden (bijv. als op de laatste Moestuinforumdag) Als dit een beetje loopt, komt er al veel informatie en ervaring op tafel. Aan het einde van seizoen 2014 kunnen we stand opmaken en samen kijken hoe we het beste verdergaan dan. Bovendien krijgen beginners en mensen die nog niet zo bekend zijn met het telen van (deze) tomaten veel hulp en leren we er volop van, waardoor ook velen op het forum mee kunnen doen. Om een begin te maken heb ik een overzichtje geplaatst komt nog! in dit draadje met rassen die, misschien, geschikt zijn om in onze gezamenlijke zoektocht te proberen. Daarbij heb ik vooral dit forum al als bron gebruikt. Natuurlijk is je commentaar welkom en kan dit lijstje worden aangevuld of gecorrigeerd! Weg B. Zaden van honingtomaten (en vergelijkbare soorten) winnen en zaaien. Minstens enkele mensen op dit forum hebben dit al gedaan. De resultaten zijn blijkbaar wisselend. Thea had nakomelingen die het niet haalden bij de echte honingtomaten. Stan vertelde dat hij wel lekkere zoete tomaten kreeg. Aan deze weg zit een juridische en een kweektechnische beperking. Daarom is wat voorzichtigheid en terughoudendheid geboden. Juridisch. De honingtomaat en misschien ook soortgelijke tomaten die verkocht worden, zijn wettelijk beschermd. Het symbooltje ® geeft dit aan: Het is een erkende merknaam. De zaadteler en/of de kweker zijn de eigenaar van dit ras en dit merk. Je mag die naam niet gebruiken voor je eigen tomaten, maar ook mag je er geen zaden van die soort verkopen of uitwisselen. Of je de zaden mag winnen en zelf weer zaaien voor eigen gebruik, weet ik niet zeker: Dit is een grijs gebied. Als forum en liefhebbers op het forum moeten we ons aan die wetten houden. Kweektechnisch. De honingtomaat en vergelijkbare soorten zijn bijna altijd zogenaamde F1-hybriden. Om tomaten met deze heel bepaalde eigenschappen te krijgen bevrucht een zaadteler de stamper van een bepaald ras met het stuifmeel van een bepaald ander ras. Alleen zo krijg je die tomaat met heel bepaalde eigenschappen. De kweker van echte “honingtomaten” moet zijn zaad dus ook steeds weer kopen bij de zaadteler die dit ras bezit en deze F1-kruising maakt. De planten uit de zaden van een F1-hybride hebben 2 vervelende kenmerken: 1. Ze leveren zelden meer de kwaliteit van de F1-plant, maar bevatten een grote variatie in eigenschappen, waardoor er misschien sommige nakomelingen best nog op de F1-plant lijken, maar de meeste kwalitatief veel minder zijn. 2. Als je toevallig een goede nakomeling vindt, is het bijna onmogelijk om die nog te vermeerderen met dezelfde goede eigenschappen: het is niet zaadvast…zeer waarschijnlijk krijg je elke keer weer een generatie slechtere planten. Kortom: Je kunt het proberen en je kunt toevallig veel geluk hebben en een tomaat die (bijna) net zo lekker is als de honingtomaat kweken, maar dan nog zal het zaad daarvan niet meer zo geweldig zijn. Bovendien ben je misschien illegaal bezig of in ieder geval op het randje van de wet, met alle risico’s van dien. Ieder moet voor zichzelf beslissen of hij dit wil doen. Maar om het äls forum”te organiseren lijkt me niet zo verstandig. Bovendien is de kans op succes niet zo groot. Weg C: Zelf gaan kruisen en selecteren. Ik vermoed dat er vele mensen en bedrijven op de wereld hetzelfde zoeken als wij. Juist omdat het winnen van tomatenzaden die soortecht zijn bij niet F-1 rassen zo gemakkelijk is, is het (gericht) kruisen van tomaten om betere soorten te krijgen nogal moeilijk. Bijna altijd zal de plant zichzelf bevruchten. Dat komt door de bouw van de bloem: meeldraden en stamper zitten dicht bij elkaar en als het stuifmeel vruchtbaar is (maar een korte tijd elke dag) is er maar een beetje wind of een insect nodig om de bevruchting tot stand te brengen. Om te kruisen moet je zorgen dat de nog onrijpe meeldraden verwijderd worden en je de stamper kunstmatig bevrucht met het stuifmeel van een andere tomaat. Dat is vrij moeilijk. Maar het kan wel. Zelfs als er maar enkele forumleden deze techniek beheersen, kan het in de toekomst interessant zijn, omdat anderen op het forum de kruisingsresultaten kunnen helpen testen en helpen selecteren om gaandeweg tot een beter ras te komen. Dus misschien toch iets wat we in de toekomst kunnen doen?

Kunnen we zelf tomaten kweken die (minstens) zo lekker en zoet zijn als “honingtomaatjes”? Dat is een uitdaging die we samen als leden van het Moestuinforum aangaan. Naast wedstrijden op het forum, waarbij iemand winnaar is, willen we ook “wedstrijden” organiseren die we samen kunnen winnen. Door samen te werken, ervaringen en informatie uit te wisselen en van elkaar te leren. In deze topic maken we afspraken over samenwerking, wisselen we ervaringen en informatie uit en geven we achtergrondinformatie door. Ook alle reacties en commentaar hierop mag je er plaatsen. Bovenaan wil ik de eerste bijdragen even reserveren. - Voorstellen werkwijze samenwerking. - Samenvatting van bevindingen en resultaten. - Informatie over de honingtomaat. - Informatie over de smaak van tomaten. - Informatie over het telen van tomaten. - Informatie over het kruisen van tomaten. Zo staat in het begin van dit topic de belangrijkste informatie bij elkaar. Door het knopje “edit” te gebruiken, kan ik dan de informatie aanvullen, corrigeren of actueel maken en reacties er in verwerken.

Ons overschot aan pruimen vriezen we in in doosjes van 1 liter. Wassen, doorsnijden, pit eruit en zo in het doosje. In goede jaren, zoals dit jaar, bewaren we zo 30 a 40 doosjes. Bijna allemaal worden ze dan bereid als compote bij de warme maaltijden. Dit is ons favoriete recept: Doosje uit vriezer in de pan. Langzaam opwarmen. Fijngesnipperd appeltje toevoegen. Wat ruwe rietsuiker en wat geleisuiker (samen ca. 2 a 3 eetlepels), scheutje citroensap en wat kaneel. Verder geen vocht toevoegen want er komt genoeg nat uit de ontdooiende pruimen. Ca. 5 minuten koken. Warm of lauw het lekkerst, maar koud kan ook. Combineert goed met varkensvlees of stamppot (kool, zuurkool, raapjes) Eventueel restje is heerlijk in de yoghurt.

Okay. Dan zal ik het formulier indienen. Maar dan heb ik eerst nog de-niet-forumnaam en het adres van Divicento nodig. (Die staan namelijk op het bijgesloten papier met verzendvolgorde) Stuur hem een PB'tje hiervoor. Dan is hij ook meteen op de hoogte. Zal daarna iedereen op de hoogte houden over eventuele vervolg in dit draadje.

Dat geloof ik zeker, dat zo een koperen pan een geweldig hulpmiddel is om (bijvoorbeeld) jam te maken! Maar...denk ik dan...Gaat het zoals ik het nu doe dan minder goed met de spulletjes die ik daarvoor al heb? Nog nooit aangebrand. Jam smaakt heerlijk. Jam maken gaat gemakkelijk en is niet heel veel werk.... Waarom dan iets anders kopen? @ Appelvrouw. Die grote speciale ouderwetse jampannen van koper zag ik zomer 2012 in de Jura in Frankrijk bij een filiaal van de Carrefour voor 29,95. Omdat jij in Frankrijk zit, kun je ze wellicht ook ergens goedkoop op de kop tikken? Ik neem aan dat zo iets niet alleen in een departement verkocht wordt? Zeker ook voor het maken van appelstroop, waarbij je grotere hoeveelheden fruit verwerkt, lijkt ze me erg handig.

Ik heb het linkje even gevolgd, Angela, en de klacht proberen in te vullen in de vele standaard schermpjes die dan volgen. En eigenlijk kan ik het verhaal er niet of nauwelijks in kwijt, tenzij ik hele verhalen ga schrijven als een aangehechte brief. Het resultaat is een hoop werk, en een melding in een of ander overzicht, waar eigenlijk ook TNT weinig meer mee kan. Wat verwachten we? Excuses...3 Euro terug (en een bloemetje voor Divicento....)? Dat ze hun sorteermachines gaan veranderen, opdat dit soort "beschadiging" niet meer voorkomt? Dat de managers een nieuw protocol gaan bedenken, waardoor als dit weer gebeurt, een klant geen 3 Euro 2x moet betalen? Geloof echt niet dat dit op grond van het invullen van zo een standaard klachtenformulier gaat gebeuren. Natuurlijk is het erg vervelend allemaal. De "afhandeling" zelfs onfatsoenlijk Maar een manager zal redeneren, dat een deel van de inhoud toch netjes is afgeleverd en dat het "dus" (statistisch gezien) een correct afgehandeld geval is, want het is nog bezorgd ook. (Dus geen verloren poststuk).

Dat heb ik ook wel eens gehoord en op zijn waarde proberen te schatten, Gemma. Voor onszelf heb ik besloten dat zo een mooie koperen pan niet erg zinvol is. Ik zal je mijn overwegingen vertellen. Correct me if I am wrong! Vroeger/traditioneel was jam maken veelal een meer grootschalige ambachtelijke bezigheid, dan nu voor een klein gezin wat potjes in allerlei smaken te koken. Op boerderijen e.d. om de oogst te conserveren of in regionale kleine fabriekjes. Gestookt werd er met hout of op fornuizen (onregelmatige verhitting en moeilijk precies te regelen) de jam werd vaak erg lang gekookt en ingedikt (om ze stijf te krijgen) en pannen waren toen van lage kwaliteit of gietijzer of inderdaad van koper/messing of legering daarvan. In die situatie waren speciale grote koper(legering)pannen voor jam inderdaad zinvolle luxe. De goede en warmtegeleiding beperkte het risico van aanbranden en zorgde voor gelijkmatige verwarming van de vrij lang kokende vruchtenprut + suiker. Dus inderdaad betere/lekkerdere jam. Nu werken we met kleine hoeveelheden (bijv. max 15 a 20 potjes) op gelijkmatig gas/electrisch/inductie in - meestal - goede pannen van rvs (liefst met dikke bodem). We koken de jam relatief kort (ik ga zo meteen jam maken die 3 minuten moet/mag koken) gebruiken vaak geleisuiker of pectine..... Ik zou niet weten wat - behalve de grootte of de nostalgie - zo een speciale koperen jamketel daar aan kan toevoegen. Als de betere smaak van de ketel zelf zou afkomen, dan zou dat betekenen dat ze metaal uit de legering iets afgaf (oxidatieresiduen?) , dat dan "lekker" zou zijn. Volgens mij mag een goede pan juist op geen enkele manier "iets" afgeven aan wat je er in kookt.... Toen ik verleden jaar in de Jura in een supermarkt voor weinig geld (30 Euro) zo een mooie koperen jamketel van een liter of 7 a 8 zag staan, had ik ze bijna impulsief gekocht. Gelukkig even getwijfeld en nagedacht: Veel te groot voor onze gewone keuken en onze kookplaatjes op gas - hoe mooi ook - voegt eigenlijk niks toe en moet ook weer ergens een plekje krijgen in ons huis. Neen: Ik zie er van af, want lekkere jam krijg je van lekkere ingrediënten (vooral goed, smakelijk fruit) en zorgvuldige bereiding, zo ben ik overtuigd.

Ik stel me voor dat die lauweren de oogst zijn van het afgelopen jaar.

Geweldig, die pompoenspookjes in de soep!

Van Geedee had ik een pompoen gekregen. Een middelgrote, platte feloranje met een tikkeltje groen. Het ras was als ik me niet vergis: "Big max" (klopt dat Geedee?). Afgelopen dagen was er visite en dan wil je toch graag wat bijzonders koken. Dus de pompoen van 2,6 kilo is "geslacht" en min of meer volgens dit recept ( http://www.okokorecepten.nl/recept/soep/pompoensoep/fluweelzachte-pompoensoep-parmezaan ) bereid. En dat was een echt succes! Wat een geweldige pompoen. Stevig sappig vruchtvlees, zachte schil die goed te snijden was en mee ging in de soep en een heerlijk fruitige geur toen ik hem sneed. Pitten makkelijk te verwijderen met een lepel. Ik ben iets afgeweken van het recept. Niet gebonden met tarwebloem omdat een van de gasten glutenallergie heeft en daardoor ook de 60 gram boter niet gebruikt, alleen een klontje om uien en pompoen te stoven. Binden was ook niet nodig. De soep was echt heerlijk en verfijnd, daar was iedereen het roerend over eens. Straks zal ik de andere helft die nog over is bereiden volgens hetzelfde recept, maar de slagroom vervangen door lichte kookroom (vanwege de calorietjes) en dan in de vriezer voor de feestdagen. Dan ben ik blij! Weer een van die momenten waarop je blij bent met iets bijzonders en heerlijks uit "eigen" (in dit geval die van Geedee) tuin en wat daar vrij eenvoudig aan lekkers van te maken is!

Neen, niet een die op het postkantoor is gekocht, maar wel een die door de brievenbus kan...ietsje groter dan A4. Op het postkantoor is dat ook gecontroleerd aan de balie met zo een kartonnetje waar ze het insteken. Was geen probleem. Daarom ook 3 Euro porto en niet van een pakje. Ik had nog zo een envelop en had die ook speciaal genomen omdat ze stevig is en door de brievenbus zou kunnen, anders zou iedereen veel meer moeten betalen omdat het dan als een pakje wordt gerekend.

Volgens mij kun jij er dan niets aan doen, toch, Divicento! Dus schuldig hoef je je daarover niet te voelen. Ook ik voelde me minstens rot en verantwoordelijk (niet schuldig, want ik had echt mijn best gedaan om het goed te doen) omdat het niet mijn spullen zijn. De geldwaarde was misschien niet zo groot, maar diverse mensen hebben er zorg aan besteed (vooral Bubbels ook, die het organiseert) en voor wie het nog moet krijgen is het ook belangrijk dat ze wat leuke en aparte zaden kunnen krijgen. Toch vind ik het raar. Bij TNT gaat het fout...hun sorteermachine werkt niet goed en het gaat kapot....dat geven ze ook toe....ze kunnen het adres lezen nog en dus ook zien dat de envelop met een zegel op het postkantoor is gefrankeerd....en toch laten ze Divicento nog eens de porto van 3 Euro betalen. Nu is 3 Euro geen kapitaal (tenminste ik hoop dat Divicento bijvoorbeeld niet van de bijstand hoeft te leven, want dan is het wel veel...trouwens dat is ook prive en hoeft hij hier niet te vertellen! ) maar deugen doet dit "beleid" van TNT van geen kant. Eigenlijk vind ik het nogal "schofterig". Ikzelf denk dan maar...maak je er niet te druk over...de sop is de kool niet waard...je er kwaad om maken geeft je meer rottigheid dan het laten rusten.....maar eigenlijk zou dit naar de Consumentenbond moeten. Of de 41 items alles zijn....? Ik weet het echt niet! Het zal wel het meeste zijn....vermoed ik. Hoewel ik er zelf ook 8 of 9 papieren zakjes had ingedaan en enkele gripzakjes en er daarvan maar 4 tel. Wat er ook inzat was een stapeltje kleine gripzakjes, stickertjes en een adreslijst, die Bubbels had bijgesloten om het makkelijk te maken en het naar de volgende te sturen.

Mijn ervaring bij van der Wal is dat als ze het in voorraad hebben (en dat staat op hun website) je het binnen 2 dagen in huis hebt. Ik dacht de grens tussen wel/geen portokosten bij 20 Euro ligt, ook voor bollen, mest, de meeste tuinartikelen e.d. Het kan dus lonen om iets wat je in de toekomst toch zeker nodig hebt mee te bestellen zodat je in ieder geval aan die 20 Euro komt.

Omdat ik ze verstuurd heb naar Divicento ben ik erg blij en opgelucht dat ze na 8 dagen in ieder geval terecht is!! Als ze beschadigd is, baal ik er extra van omdat ik alles opnieuw had ingepakt op - ik dacht - toch wel erg stevige manier. Hardkartonnen envelop en daarbinnen ook meerdere zakjes samen nog eens in enveloppen, vooral de kleine, omdat enkele gripzakjes wat open waren gegaan en er zaden uit "lekten". Ik weet niet meer precies wat er in zat, maar wel globaal. Dus als ik ergens zonodig kan helpen met reconstructie of na te gaan wat er nog van over is, laat het even weten alsjeblieft!

Thea schreef: Ik weet niet wat op de puntjes hoort. Nieuwegein? Den Haag? Amsterdam? Dacht dat dat alle grote sorteercentra zijn? Ik heb nog niets gehoord. Hoop nog op een verlossend berichtje van Divicento dat hij het intussen toch ontvangen heeft....

Spike... Als ik je probleem goed begrijp, zou je met een takkenschaar die stammetjes van 3 cm zo laag mogelijk kunnen afknippen en met diezelfde schaar van bovenaf enkele knippen in het overblijvende stompje. Afhankelijk van het aantal vlieren dat je moet opruimen, is dat misschien wel veel werk, maar met een goede takkenschaar geen echt zwaar werk. Dan heb je al het begin van een oplossing, aangezien de nieuwe aangroei niet meer verder gaat. Ik denk dat je nadien met een scherpe spade geregeld veel verder opruimen kunt doen. Als geheel uitsteken op zich te zwaar is, kun je door vlak langs het overblijvende stammetje rondom te steken, de wortels rondom afsnijden. Dan hebben de stronken weinig meer om mee te groeien en zullen ze gaan rotten...na verloop van tijd vrij makkelijk te verwijderen zijn. Zo zou ik het aanpakken. Een andere optie is om met een klein trekkertje en een stalen ketting de stronken geheel uittrekken. Maar misschien zijn de stammetjes weer wat dun om die methode efficiënt toe te passen. Bovendien is het geen ongevaarlijk werk: er staat een enorme kracht op de ketting en als ze losschiet..... Voorzichtig dan dus!

@ Kimmy. Welke kas heb je? Dan kunnen we wat beter vergelijken en misschien meedenken wat er in stevigheid beter zou kunnen..... Ben mezelf al langer aan het oriënteren. Maar heb het geld zo maar niet om iets te kopen dat toch wat beter en sterker is dan wat ik verleden jaar kocht. Twijfel nog tussen een echt kasje met kunststof platen en een bijhorende fundering. Had er vroeger al zo een....was redelijk tevreden...dat was een jaar of 15 geleden...Helaas een aantal jaartjes geleden weggegeven omdat het in de weg stond en ik nog geen moestuin had. Intussen zijn er diverse andere op de markt van die soort. Voor een deel ook goede en stevige modellen (zeker 5 fabrikanten maken ze en dan vaak in meerdere kwaliteiten ). De andere optie is een folietunnel: ook daarin zijn er meerdere soorten en merken te koop in diverse prijsklassen en waarschijnlijk kwaliteit. Maar voor beide moet je voor iets behoorlijks toch minstens op een 500 a 600 Euro rekenen....vanaf! Had zelf vorige winter een goedkope gekocht. Metalen buisjes met gewapende plastic. Ritsen waren het eerst kapot. Later braken de metalen stokken in de nok af en na 1 seizoen vallen er kleine scheurtjes in het plastic. Voor een dikke 50 Euro mag ik niet eens klagen en het frame dat nog over is kan ik nog als fruitkooi gebruiken. Natuurlijk kijk ik ook uit naar iets 2e hands. Maar zie heel weinig aanbod. Om een glazen kasje dat al een aantal jaartjes staat te demonteren, met een aanhangwagen o.i.d. over grote afstand te vervoeren en dan weer in elkaar te proberen krijgen, zie ik eerlijk gezegd niet zo zitten. Maar ik heb dan ook minstens anderhalve linkerhand.

Afgelopen jaar ook flink wat verwilderde vlieren gerooid en proberen te temmen (en deels ook (her)cultiveren en laten staan) in het parkbos dat ik wat bijhoud. Kwestie van bijhouden, denk ik. Vind het geen enorm probleem als je het iedere maand of 6 weken eens onderhanden neemt en een opruimronde maakt. Zaailingen zijn minste probleem. Die trek je nog vrij makkelijk uit. Of met een scherpe spade uitsteken als ze tussen wortels staan. Resterende stompjes van stammetjes of bosjes van stammen bewerk ik geregeld met een scherpe spa. Nieuwe groei afsteken rondom en iedere keer wat van de - langzaam verterende - bast en stam wegsteken. Wortels die blijven zitten lopen ook uit: zo mogelijk uitgraven of met de spade afsteken. Die kruiselings-inzagen methode van Piroska zal ik zeker ook proberen gaan. Ook een goede takkenschaar (kocht er laatst een erg goede voor 16 Euro bij de Aldi, knipt tot 6 a 7 cm doorsnee vrij makkelijk en heeft een erg handig ratelsysteem) is een makkelijke hulp. Zaag alleen nodig bij echt dikkere stammetjes. Als je direct een vliervrije (moes)tuin wilt, is het wat lastiger. Maar ik denk dat ik na een jaar de meeste opschot wel echt kwijt ben.... Persoonlijk vind ik de opschot en zaailingen van iepen en essen nog iets lastiger en bewerkelijker. Ook die staan er volop.