Hai allemaal,

Nou. Dit jaar geen moestuin voor Charly (en ik ben dus al zo seniel dat ik over mezelf in 3e persoon praat  ) Want a) de kas naar de v gallemiezen tijdens de grote storm in februari, en b) we hadden al tijden reisplannen. Ons oude sokje (hond) kan eigenlijk niet meer alleen zijn,  en we werken allebei 'remote', en dus wilden we met een camper es een tijdje gaan rond kachelen. Nou camper was vet veelste duur. Dus het werd onze oude caddy, met extra lithium-batterij enzo en een daktent erbovenop. 

 

Sjussus wat een lange inleiding. Hoe dan ook. We zijn op weg! En het bevalt best heel aardig. (Bedje van 1.40 met twee personen is even wennen!)

Waarom ik er hier over schrijf? Nou, we willen ook wat leuke finca's hier in Spanje aandoen, om es te kijken hoe dat verbouwen gaat van olijven, sinaasappelen, rijst... enzo. En daar het verhaal gisteren, over paella rijst (ronde rijst) echt heel interessant was, dacht ik: we zalle het es ff wereldkundig maken op het forum. Want wellicht vinden meer mensen dit interessant. (En zo niet: lekker niet lezen hoor  ) 

 

Afijn. Ik ga nu even een foto zoeken en toevoegen en dan wat schrijven over rijst verbouwen in de Delta de l'Ebre.

 

Ja. Het verbouwen van rijst dus. Sjonge. Da's geen kattenpis. 

Heel interessant verhaal wel. 
Ik ga proberen het na te vertellen, en dan ook aan te vullen nog later.

Hier in de delta de l'Ebre, onder Barcelona, en boven Valencia, aan de kust, ligt een prachtig natuurgebied. Nee echt. Heel mooi. Flamingo's van heel dichtbij gezien. Weet je trouwens waarom die op 1 poot slapen? (Nee, nee, niet "omdat als tie allebei zn poten intrekt, ie op zn snavel klapt  ) Maar dat is dus omdat zo op 1 poot in het water, je na een paar uur een vet koude poot krijgt. En dan wissel je em dus af, voor je andere poot. Toen wij gingen kijken, waren de flamingo's druk aan het trappelen in het water. Dat ziet er heel geestig uit, als een soort dans (de Flamenco?). Zo woelen ze allerlei beestjes en algjes los, die ze vervolgens uit het water filteren door met hun snavel ondersteboven door het water te bewegen. Er zaten aan de zoetwaterkant van de delta ook purpurreigers, steltkluten en massa's ibissen. Erg tof. Maar als ik daar ook nog over ga schrijven, kom ik nooit toe aan de rijst.

 

Ik ga hier de traditionele teelt beschrijven. Ik hoop in de komende dagen ook nog langs Zaragosa te gaan, waar een ecologische rijstteler zijn land beheert. Leuk om de verschillen te zien!

 

Afijn. De boer begint in het vroege voorjaar met het voorbereiden van zijn land. 1x grof omploegen om de oppervlakte te breken. 1x iets fijner, en tot slot met een ragfijne ploeg het veld nivelleren en meteen een cm of 10 diep langwerkende kunstmestkorrels aanbrengen. Het land komt onder water te staan natuurlijk, dus zo goed mogelijk waterpas, is dan wel handig. Dan wordt er water op het land gepompt. Het veld heeft opstaande randen, anders blijft t water niet staan :). Dat water komt niet uit de delta. Maar uit de bergen. Want rijst wil zoet water. Het water moet zo lang mogelijk op het land staan, want het zoete bergwater zorgt ervoor dat het zoute bodemwater niet naar boven komt. 

 

Hier splitst het telen zich in 2 methodes. 
Methode 1 is: rijstzaden in de grond stoppen in het water, en verder in het water blijven telen tot de oogst

Methode 2 is: water weg laten lopen, dan de rijstzaden (zijn dat zaden eigenlijk bij rijst? Gewoon korrels toch? Wel met vlies iig) planten. Wachten tot ze een cm of 10 hoog zijn, en dan het land weer laten onderlopen. 

 

Voor ik meer vertel over de 2 methodes, even over de rijstkorrels / -zaden. Die zitten in een soort rood chemisch poederjasje. Tegen een naar klein beestje dat de worteltjes van de rijst opvreet, waardoor het plantje niet rechtop kan blijven staan. 

 

Afijn. 
Methode 1 is de traditionele methode. 
Echter. Methode 2 wordt hier in het noordelijke deel van de delta heel veel toegepast. Ondanks dat dit een minder grote oogst geeft. 

 

Ah. Man zegt dat het lunchtijd is - en ik heb ook trek wel ja.
Dus eerst ff eten. Ik tiep zo verder!

 

 

Ik weet dat ze in Thailand de rijst eerst kort op elkaar voorzaaien, en als de rijstplantjes groot genoeg zijn, worden deze gebundeld (makkelijk voor het vervoer), en dan op de plaats van bestemming uitgeplant. Alles met de hand.
Ik denk dat je op deze manier voorsprong hebt op onkruid (alhoewel ik nooit onkruid in rijstvelden heb gezien).
Gaat dat in Spanje ook zo, of wordt de rijst daar meteen ter plekke met voldoende afstand gezaaid? Want arbeid zal in Spanje vast wel duurder zijn dan in Thailand.

Zo! Het eten werd gevolgd door een kleine siësta (wel nodig hoor, want er waren stevige buien en windvlagen afgelopen nacht en dan is zo'n tent toch behoorlijk uitdagend mbt slaapzin, voor de niet doorgewinterde kampeerder althans, waartoe wij overduidelijk behoren.)
Afijn. Na de siësta even lekker met de hond uit en toen was het eigenlijk alweer etenstijd. Tsja. Zo kom je de dag wel door he  

 

Afijn. Inmiddels heeft @acpronkal eerder gereageerd dan dat ik mijn verhaal afgemaakt heb... 
Ik weet verder niets van rijstteelt in overige landen, sterker nog, ook hier in de delta heb ik het dus alleen van een gids die ons hierin meenam. Maar hier wordt de rijst ter plekke gezaaid, op voldoende afstand idd. Dat van die bosjes klinkt wel interessant voor ze, want nu kom ik aan de reden van de twee verschillende methoden van opkweken.

 

Methode 1: in het water zaaien en daar laten volgroeien is de traditionele methode.
Methode 2: in natte grond zaaien, op laten komen, en pas als plantje wat sterker is weer water op het veld is een noodgedwongen methode.
Even verderop zit namelijk een tropische vissen kwekerij. Die man daar had geen zin om steeds de algen van de ruiten van zijn aquaria te poetsen, en heeft toen Aziatische waterslakken geïmporteerd. Enorm succes! Maar ja. Dan moet je met het spoelwater niet ook slakkeneitjes wegspoelen de delta in he... Inmiddels hebben de slakken ook een Spaanse naam 'appel-slakken', omdat ze dus letterlijk zo groot worden als een appel. En per 3 weken 8000 eitjes leggen. Zeg maar daahag tegen je rijstzaailingen...

 

En dus kiezen veel boeren hier nu voor methode 2, dan heeft de plant meer weerstand op het moment dat het water weer komt, en overleven er meer zaailingen. 

Ook wordt de slak wel bestreden, met een soort "samponine", noemden ze het. Wat mij doet denken aan een soort zeep, maar misschien moet ik het eerst ff googlen straks, voor ik onzin t web op knal  
In de natuur hebben de slakken nog nauwelijks vijanden. Hoewel van de ibissen inmiddels bekend is dat zij hun dieet aan het aanpassen zijn. Afijn, 

Vandaar dus. Trieste zaak hoor. "Bedankt buurman" 

 

Even kijken. Wat nog meer. Oh ja. Onkruidbestrijding. Als de rijst ongeveer 10 cm hoog is wordt er spul in het water gedaan tegen onkruid 1 en ettelijke weken later tegen onkruid type 2 (niet onthouden welke). Daarna moet er nog een keer gewied worden, maar dat moet dan met de hand gebeuren. Spaanse mensen zijn daar te duur voor en dus vliegt men Pakistaanse arbeiders in. Die weten veel van rijstbouw en weten ook dat ze niet het verkeerde groene sprietje uit de bodem moeten trekken, aldus de gids. 

 

Wat nog? Oh ja. Er is ook een motje dat graag rijstplantjes peuzelt. Daar hebben ze een biologische oplossing voor gevonden: sponsjes op stokjes met vrouwelijke feromonen. De heren mot zetten daar massaal hun ehh zaakje tegen af, en dus: nauwelijks meer aantasting. Die sponsjes moeten wel elke 20 meter staan, dus er staan er nogal wat om dat veld heen hoor! 

 

En dan zijn er de vogels nog. De vogels die graag granen eten (meerkoeten, waterhoentjes, eenden, parkieten etc) en de vogels die graag woelen (flamingo's met name) zijn niet gewenst. "Und Jetzt Kommen Die Kanonen!" Maar nee echt. Een soort luchtdrukkanonnen, die (dag en nacht!) met een enorm gebulder af gaan. Daarnaast worden er zwaailichten van politieauto's in het midden van het veld op een oude autobatterij of zonnecellen neergezet, om in de nacht lichtflitsen te geven. De vogels zijn in dit natuurgebied namelijk allemaal beschermd, en mogen absoluut niet geschoten worden. Een flamingo schieten, komt je op een gegarandeerde celstraf te staan bijvoorbeeld. 

 

En dan heeft de rijst nog een laatste plaag waartegen gespoten wordt: een schimmel. Tegen de tijd dat de rijstkorrels zich gaan vormen, slaat die toe. Meestal vrij lokaal, maar toch worden voor de zekerheid hele velden behandeld. De behandeling vindt plaats door vliegtuigjes. En wordt na een paar weken herhaald. Er loopt een test met drones trouwens, want de schimmel is uit de lucht makkelijk te herkennen (rood water eromheen) dus lokaal behandelen moet ook kunnen. Dat is hopelijk de toekomst. 

 

Vergeet ik nou nog wat? Oh ja. Ik wilde het nog over het water hebben. Het zoete water wordt dus van kilometers verder aangevoerd uit de bergen, via speciaal aangelegde waterwegen. Dat water gaat dus over de akkers en wordt daarna, met pesticiden en al de delta ingepompt, daar wordt het gezuiverd door enorme vlakten met riet, waarna het de zee in loopt. (Dat gaat nog via een ingenieus systeempje. Even kijken of ik dat uit kan leggen. Het zoete water staat tegen een soort diagonaal ijzeren plaat aan, waaronder onder de hoge kant - aan zeezijde - een vlotter zit (en als het geen vlotter heet: een soort grote dobber iig), als het zoete water stijgt, duwt het de vlotter/dobber naar beneden en stroomt de zee in. Zout water kan op die manier nooit de delta in stromen, want de hoge kant van de diagonaal zit aan de zeezijde - ik zal naar een foto zoeken, want volgens mij leg ik het kak uit) In de baai worden mosselen en oesters gekweekt. Als het water te vervuild wordt, zouden die sterven. En daarvan is vooralsnog geen sprake (tijdens de lunch nog een voortreffelijke paëlla gegeten  ) 

 

En tot slot is er natuurlijk nog de oogst van de rijst. Die moet snel gebeuren. De aren worden vaak zo hoog als je middel (afhankelijk van het soort, nog hoger) en als ze eenmaal omvallen, dan rotten ze in no time weg. Wel leuk trouwens. De tractoren waarmee ze hier door het natte land rijden, hebben heel puntige ijzeren wielen. Ik zal morgen es een foto maken en plaatsen. Het merendeel rijdt "automatisch" op gps en trekt dus idioot rechte lijnen. De stuurman hoeft alleen te draaien, en dan zoekt ie zelf zn lijn weer op waar ie was gebleven.

 

De oogst wordt naar een molen in de buurt gereden, waar de rijst machinaal ontvliesd wordt, en klaar is voor de verkoop. Maar niet alle rijst gaat daarheen hoor. De dorpelingen houden ook rijst voor zichzelf apart, die ze in een oude molen malen. Dat gaat veel langzamer, maar levert veel vollere en gezondere rijst op. Zeggen ze.

 

Ik vond het enorm boeiend om er zo van alles over te leren en mee te maken, Zal morgen wat foto's opsnorren, zodat jullie er een beetje beeld bij krijgen ook. 

Wat me wel opviel is dat er dus heel veel aan bestrijding gedaan wordt, van het prille begin van het gepoedercoate zaadje, tot aan het eindje tegen de schimmel. En dus een gruwelijke hoeveelheid werk.

 

Is het al die moeite wel waard? Kun je je afvragen. Nou bij een succesvolle oogst, brengt elke rijstzaailing van 1 rijstkorrel 1400 nieuwe rijstkorrels voort! Cool he.

 

Nou. Dawazzie volgens mij. Ik zal mijn lief het es laten nalezen, om te zien of ik iets verkeerd verstaan / onthouden heb (Spaans is niet mijn moedertaal natuurlijk) En zal er dus nog wat plaatjes bij plaatsen. 

 

Groetekes voor nu en hasta la próxima!

 

 

 

Een vlotter gaat omhoog bij stijgend water 😄  dus dat zal het niet zijn ( de vlotter opent een sluisje?)  benieuwd naar de foto hoe het systeem werkt (vlotter aan de kant van het zout water die de toevoer sluit ?)..  Ik ben onder de indruk van jouw verslag, ik had er geen idee van met welke problemen ze daar te maken hadden, wel bijzonder veel chemicaliën  die ze gebruiken, pesticiden zuiveren ?  Mosselen en oesters filteren het water en  verzamelen ook op die manier alles wat erin zit, de rietvelden zorgen normaal dat overtollige nutriënten niet daar geraken maar die houden ook niet alles tegen.

25 mei 20223 j aangepast door redzebra

Interessant hoor.
Mijn ouders hebben vorig jaar voor het eerst rijst geteeld op hun stuk grond van ruim 2 hectare in Thailand. Deels noodgedwongen omdat de bananenplantage onder water was gelopen en bananen niet kunnen zwemmen. Plantage is wel een groot woord, want 2 hectare met een groot deel vijver, wat huisjes/bungalows en nog wat andere aanplant (zoals flinke stukken met limoen, mango, dragonfruit, plus nog ander groete en fruit) heb je niet echt ruimte voor een grote plantage.
Mijn moeder zal hoogstwaarschijnlijk geen pesticiden gebruikt hebben, ze heeft al 5 officiële certificaten voor duurzame teelt (voor 5 verschillende gewassen).
Vorig jaar hadden ze dacht ik 400 kilo rijst oogst. Alles met de hand geplant en geoogst en gedorst. Ze hadden daarbij wel mensen ingehuurd, want ze zijn al met pensioen.

WAT een gigantische slakken zeg!  En die knallen en lichtflitsen/zwaailichten zijn vast erg 'leuk' voor de buren  

Hoe lang zouden die slakken erover doen om heel europa te veroveren? Ik trap tot nu toe slakken dood. Maar bij deze, eh, zie ik dat niet helemaal gebeuren. 

 

Ik was niet van plan om rijst te gaan telen, en na dit gelezen te hebben al helemaal niet. Wat een gedoe. Blijven ze trouwens ieder jaar rijst op hetzelfde perceel verbouwen?

@fre3ke, als het goed is zijn dit tropische slakken die niet goed tegen kou kunnen. Helaas dacht men dat helaas wel vaker bij exoten...

Top, Charly, bedankt voor deze mooie uitleg. 
De Delta d’Ebro heeft een speciale plek in ons hart, we hebben daar twee jaar terug een korte tijd doorgebracht en heel fijn gefietst. Het stikte er toen van de zwarte ibissen. 
Maar dat was in de winter en van rijst teelt hebben we weinig gezien. Was je bij een van de CF boeren langs? 
Mooi verhaal, ik sta versteld van de ingevlogen Pakistanen..wat een gekkenhuis eigenlijk. 
 

Ik ben heel benieuwd naar het vervolg van jullie reis..

 

zwarte Ibissen in de delta:

 

Typische huisjes tussen de velden

 

28 mei 20223 j aangepast door appelvrouw

Zoooo. Was ze weer. Veel later dan gepland. Grappig hoe je op vakantie veel meer tijd hebt voor alles, waardoor dingen ineens ook veel meer tijd kosten dan voorheen. 

We zitten inmiddels in Navajas, een bergdorpje iets verder landinwaarts (maar nog steeds boven Valencia) Erg erg mooi hier. 

Maar voor ik daar in duik, zal ik nog even terugkomen op eea van hierboven. 

En wat we in de tussentijd nog uitgespookt hebben. 

 

Ja zeg, @acpronk, wat super interessant om te lezen van je ouders. Moest gniffelen om je 'bananen kunnen niet zwemmen'. Hahaha. Maar toch een mooi opbrengst al met al met de rijst. Gaan ze dat voortaan blijven doen? Of willen ze toch weer terug naar bananen? 
 

Ben helaas niet meer toegekomen aan het maken van de foto van de vlotter/dobber/sluis @redzebra Heb het nog geprobeerd te googlen, maar kwam er niet echt uit. (Moet het eigenlijk aan manlief vragen, die is native in Spaans, maar hij is druk aan t werk, dus beter niet storen ff) 

 

De gedachte dat die slakken ook naar NL zouden kunnen komen, is geen leuke trouwens. Brrrrrrr. Laten we hopen van niet!!!

 

En wat een prachtige foto's @appelvrouw! Ja Zwarte ibissen hebben we ook veel gezien. Zulke sierlijke vogeltjes, en in het zonlicht eigenlijk meer bronskleurig met een prachtige veelkleurige weerkaatsing, zoals een olievlek in het water. Leuk dat jullie hier ook geweest zijn! Voor een ieder die de plek wil bezoeken: beste tussen september en eind mei - uiterlijk. Daarna komen de muggen!!! En met al dat stilstaande water, kun je je voorstellen dat dat wolken en wolken vol zijn. Ook daar wordt trouwens tegen gespoten, met een vliegtuigje wordt in juli en aug 1 tot 2 maal daags over de regio gevlogen en wordt er 'iets tegen de muggen' overal overheen gekieperd. Zal allemaal wel mogen en goedgekeurd zijn, maar ik ben dr niet van.

 

Hieronder foto van rijstveld dat men net vol aan het laten lopen was. De samponine korrels werden er de dag erna overheen gestrooid. Handmatig. En we hoorden de boeren roepen tegen elkaar dat ze al slakken gezien hadden.

 

 

 

 

Er is trouwens nog meer te zien in en rond l'Ampolla, het dorpje waar we op de camping verbleven. (Aanrader! Nette camping, alles op loopafstand, lekker restaurantje, enne: ook niet duur  ) We gingen ook naar de botanische tuinen (ecologische tuinen? Ik weet het niet meer. Wacht. Zal het even opzoeken. 
Ah. Botanical Garden / Ecoherbes parc  Erg mooi. Kwamen er een paar plantjes tegen die ik graag even wil aanstippen. Omdat ik ze zelf leuk en interessant vond. En omdat jullie er niet bij waren, kan ik jullie voorkeuren in deze helaas niet leidend laten zijn . 

 

 

Allereerst bovenstaande maar. Een bijzonder geestige plant. Ruikt sterk. Naar een soort foelie. Heet (vertaald) zee-peterselie. We hadden hem al meermaals zien groeien op de rotsige stranden langs de zee. Maar hij rook heel sterk, de link met peterselie snapte ik dan ook voor geen meter, totdat... ik erin beet. (Ja nee, dat mag natuurlijk niet. Maar sorry, ik kan dat dan toch niet laten... Heb er maar een heel klein piezelfriemeltje afgebroken hoor) Echt! Zoute peterselie! Zo grappig! Textuur natuurlijk heel anders. Maar toch! Die avond wat wild-geplukt en door de salade gegooid. Door beide eters zeer gewaardeerd  Blijkbaar zit het ook bommetje vol met vitamine C. Op zeereizen van de Spanjaarden vroeger - toen het nog veroveraars waren. Hoewel "bezetters" beter is eigenlijk - afijn. Toen. werd dit plantje ingelegd in azijn en meegenomen om scheurbuik tegen te gaan. Leuk toch!

 

 

 

Ook kwamen we deze tegen. Een knoflooksoort? Smaakte precies zo. Maar dan heel mild. Prachtig om te zien, kwamen paarse bloemen in. 

Heb em ff gegoogled. Kaapse knoflook dus. Bij thuiskomst es kijken of we die kunnen scoren...

 

Helaas niet in het juiste seizoen voor Johannesbrood (die ik hierin meende te herkennen, en die waar we nu zitten ook veelvuldig voorkomt) Ik vind de gedroogde peulen erg lekker!!!

 

En deze was vooral om NIET te eten. Wat een onooglijke dingen joh! De foto doet ze niet echt goed recht. Ff op Wikipedia nagezocht., Maar zien er heel bizar uit. Je schijnt er zwaar van te gaan hallucineren. Dus die hebben we ff overgeslagen  

 

En ook alle mogelijke varianten van Aloé stonden er. Allemaal net ff anders, en net even in te zetten voor andere dingen (muggenbeten, zonverbranding, verkoelend, verdovend. Mega interessant. En ook handig. Want in de schaduwdelen van de tuin wemelde het van de muggen. Dus ook hier, heel vet aso een klein blaadje onderin afgebroken en over man-lief's lekgeprikte enkels gewreven. 

 

 

Nou en tot slot, gewoon omdat het leuk is. Deze even. Wat een ding joh! Uiteraard hier niet aan gezeten met de tengels. Prachtige planten en alles was keurig bijgehouden. Echte aanrader om even je neus om de hoek te steken.  

 

 

 

 

Nou. Alweer veel leesvoer verschaft he. Hahhaha.

Maar laat me l'Ampolla eventjes afmaken. Wie weet wanneer ik weer toekom aan typen. 

 

We hebben dus ook een rotswandeling gemaakt, langs de kust. Prachtige rode rotsen, heel ruig. Met mooie kleine strandjes ertussen. 
Ik heb em ff opgezocht. Kijk hier. Belangrijk als je deze trip gaat doen: je verlaat een beetje de toeristische hoek, en kunt dus niet ff neerploffen op een terrasje voor een verkoelend drankje tussendoor.  Neem voldoende water mee - en zonnebrand. Oh en ga niet al te dicht bij de rand lopen waaghalzen. Sommige rotsen zijn aan de onderkant heel erg uitgesleten.  Dat zie je niet als je aan de bovenkant bij de rand loopt te banjeren (maar geeft je achteraf behoorlijk de vertigo's!)

 

Paar fotootjes:

 

 

 

 

 

 

 

Tot de volgende keer! Dan zijn we wss weer elders, maar kan ik jullie vol geuren en kleuren over de regio rondom Navajas vertellen - geheel naar eigen inzicht wederom