weknow

In mijn oude tuin had ik een paar gezaaide steeneiken uitgeplant. Ik vraag me sterk af of die voor nattere grond geschikt zijn...eerder een steenachtige droge bodem is mijn inschatting als ik het groeigedrag zag. Maar hou er ook rekening mee dat steeneik een extreem langzame groeier is (een beetje boom die inkijk weghoudt is dan erg duur) en voroal ook dat ze bij ons op het randje van winterhard is. Ik woon in het zachtste klimaat van Nerderland en heb nooit rpobelemen gehad...maar de Achterhoek is al geheel andere koek (😁rijmt) met aanzienlijke koudere winters. Maar inderdaad weet een deskundige kweker meer. Succes!

Geen hard antwoord, maar wel wat meedenken over je vraag: 1. Natblijvende grond is altijd moeilijk. Weinig bomen die dat echt fijn vinden. Meest geschikt daarvoor zijn een zwarte els (die is daar meest in zijn element) en evt. sommige wilgen die natte grond goed verdragen. 2. Dat het klei is hoeft op zichzelf geen probleem te zijn (mijn tuinen hadden en hebben vooral jonge zeeklei en daar kan heel veel goed op groeien, die is zelfs zeer vruchtbaar. ZOLANG de bodem niet waterziek is (Water niet doorlaat, door te diepe ligging waarbij water niet wegkan of ondoordringbare lagen in de bodem bijvoorbeeld door jaar-injaar-uit ploegen) en de bodem niet - door zware machines en belopen - te veel samendrukt (compactie, waardoor er geen zuurstof meer is) Dat kun je verbeteren vaak door of de ondoordringbare laag te doorbreken, door draineren of door voor betere afwatering te zorgen of als niks kan op te hogen. Ook zorgen voor hoger organische stof gehalte (mulchen met herfstblad of houtsnippers bijvoorbeeld) kan groeiomstandigheden sterk helpen verbeteren. Hoe dat precies zit bij jou kunnen wij niet weten en moet je zelf voor je eigen situatie beoordelen..... 3. Maar dan ook nog een boom die groen moet blijven....dat maakt het echt lastig. Zoveel echt mooi wintergroenblijvende bomen bestaan er niet...die moet je echt zoeken. Ik zou ze vooral zoeken bij soorten die ook voor hagen of heggen gebruikt worden, want die passen zich meestal goed aan aan ook niet ideale omstandigheden en kun je ook als struik of boompje begeleiden in de vorm die je wenst. Ik denk dan bijvoorbeeld aan Laurierkers (heb je soorten van...een kundige kweker kan je adviseren voor jouw situatie), liguster of coniferen die je meer solitair toepast die daarvoor ook gebruikt worden ...dan ben ik wat inder zeker over hoe ze natte winterbodem aankunnen, taxus, photinia, of niet woekerende bamboesoorten.

Het meeste heb je er aan als je de mest eerst afgedekt oud en "rot" laat worden. Dan draagt het bij aan de opbouw van een langdurig gezonde en voedende bodem en voorkom je dat de aanwezige voedingstoffen vooral snel uitspoelen en wegdampen en binnen enkele maanden deel uitmaken van het stikstof en fosfaatprobleem. Dat eerst rot laten worden, waardoor voedingsstoffen die er in zitten zich binden en veel geleidelijker je planten en bodem ondersteunen werkt overigens alleen als het mest is met een aanzienlijke hoeveelheid stro die je laat composteren. Vergelijk het met het eten van een paar happen suiker. Hoe lang voedt dat je?

Iets dat zo weinig mogelijk verwant is, Willy. Dus beter geen kers of Prunus.....andere fruitsoorten zijn ook vaak van de rozenfamilie , maar toch al minder in overeenkomst wat betreft ziektegevoeligheid. Een bodem vol bodemleven, verzorgd met goede compost, biedt al een stuk bescherming tegen opnieuw ziek worden. Ook een seizoen te wachten en/of al iets schuiven van plek maakt risico lager. En wil je toch graag een kers, overweeg dan eens een zuilvormige en kleinblijvende die je in een grote pot kunt houden. Bijvoorbeeld: https://www.jardins-du-monde.be/nl/fruitbomen/597-dwerg-kersenboom-sylvia.html

Wat het probleem bij Willy was zullen we nooit zeker weten. Ga je je wat verder verdiepen in deze ziekten, dan blijkt het een wereld vol onduidelijkheden en misverstanden en wat je denkt te weten is afhankelijk van de bron die je toevallig als eerste tegenkomt...en bijvoorbeeld op internet kom je snel en eerst vaak niet op de meest kundige bronnen! Dat viel me al vaker op toen ik allerlei ziekten of plagen of aantastingen aan ook mijn fruitbomen probeerde te begrijpen. Ik ben geen plantenziekten-wetenschapper en kan dus niet op basis van monsteronderzoek en diepgaande kennis van allerlei mogelijke ziektes een zekere diagnose stellen. Maar bij een te snelle conclusie dat het "dus"monilia is sluit ik me niet zonder meer aan. Niet omdat ik het 100% zeker weet, maar vooral ook omdat het niet zo waarschijnlijk is! Toch even duidelijker informatie vanuit toen ik wat dieper ging graven naar waarom ik bijv. in het verleden vrij ploteseling een aantal mooie abrikozen en kersenbomen verloor en via internet op Monilia leek uit te komen, maar daarover nergens een goed en sluitend verhaal vond en ik dus verder ging zoeken. (Mijn bronnen zijn o.a. de Belgische beroepsorganisatie voor fruitteelt PC Fruit, bijvoorbeeld dit: https://www.pcfruit.be/sites/default/files/tf_bacteriekanker_bij_kers.pdf Monilia en bacteriekanker zijn 2 geheel verschillende ziekten, waarvan de verschijnselen veel op elkaar kunnen lijken en die dus gemakkelijk verward worden. Het eerste is een schimmelinfectie en het tweede een bacterie-infectie. Ze lijken zo veel in verschijnselen op elkaar dat er veel `kenners`en websites op internet zijn die geen onderscheid maken en het allemaal maar `monilia` noemen. (Bijvoorbeeld hier: https://www.mijntuin.org/plants/diseases/disease/210-tak-en-bloesemsterfte....hoewel een van de eerste resultaten is dit voor mij al vaak een inferieure bron gebleken met slechte en onjuiste "informatie") is dat er ook over preventie en behandeling misverstanden en onjuiste informatie al om is. Door onbekendheid hiermee wordt de diagnose verkeerd gesteld en het effect van monilia onterecht overdreven! Ja...monilia KAN ook in het hout geraken, klopt....maar dat is meestal niet zo. Zelfs de term `Blad en bloesemsterfte` die eveneens een aanduiding is voor Bacteriekanker, wordt ook voor monilia gehanteerd* . Een Prunus die snel afsterft, waarvan takken bruin of zwart worden in korte tijd en die plots dood gaat zal in de meeste gevallen last hebben van bacteriekanker! Dat is de meest voorkomende en vaak desastereuse ziekte bij (zoete) kersen en het ras dat Willy verloor, Bigarreau Napoleon, is er zeer gevoelig voor (en veel minder voor Monilia). Zure kersen lijken overigens wel meer gevoelig voor monilia en dat heeft vast ook te maken met dat ze vaak minder verzorging krijgen en (er gezegd wordt dat ze ook wel goed) groeien op schaduwrijkere plekken. Daar, door regen en vocht en kou, zal inderdaad monilia meer kansen hebben om een boom grondig, dus ook in het hout, te besmetten. In principe kan de schimmelziekte monilia al vaak voorkomen worden door de zon en ook lucht of zelfs wind(UV-licht is een schimmel-onderdrukker!) in de boom te laten. Bacteriekanker is een ander verhaal....moeilijker te voorkomen en ook moeilijker te bestrijden....tijdig ingrijpen bij tekenen van besmetting is hier erg belangrijk. Zo goed mogelijke groeiomstandigheden (bodem, standplaats, geen wateroverlast, stress vermiiden) is overigens de belangrijkste preventie tegen beide ziekten (en nog diverse andere verwante zoals gommen, hagelschotziekte, loodglans of zelfs soms vruchtboomkanker). * En om het verhaal nog wat ingewikelder te maken is er nog een 3e ziekte bij fruit (Bessen, appels e.a.) die ook nog een Tak en bloesemsterfte wordt genoemd, namelijk een schimmel met de naam Eutypa lata.

Ik ken jouw aparaat niet. Heb altijd gewerkt met een grote Eliet. Die Florabest lijkt een veel lichter kaliber zo te zien. Maar in mijn ervaring is scherp gereedschap...hier de messen...altijd een voordeel. Ik verwacht dat je al met een platte vijl heel wat kunt doen...bramen weghalen en snijvlak - in juiste hoek - wat verscherpen. Dat zou heel veel kunnen uitmaken in wat hij kan...eigenlijk een soort routine om af en toe te doen in mijn ogen...zou dure grap worden als je die iedere keer zou moeten vervangen als ze botter worden. Lijkt me sterk als je niet ergens online een handleiding kunt vinden, waarin ook staat hoe je bij de messen kunt komen en misschien zelfs iets over zelf slijpen?

Nog een aanvulling; Willy. Zou het kunnen dat je monilia en bacteriekanker door elkaar haalt? Moniliaschimmel zit in de vruchten. Je oogst kan er serieus onder lijden. De vruchten (appel, pruim, kers, peer enz) worden heel snel bruin met witte ringen. Lastig...maar daar gaat je boom niet gauw aan dood. Takken en hout dat afsterft (Tak - en bloesemsterfte) tijdens natte perioden is een andere ziekte vermoed ik, die ook wel bacteriekanker wordt genoemd. Hele bomen en dan vooral steenfruit (kers, pruim, perzik enz) kunnen er mee te maken krijgen. Ik vermoed dat dit bij jou een rol speelt. Overigens is mijn advies hetzelfde. Er zijn rassen die minder gevoelig zijn! Geen eenduidige oorzaak, maar vele factoren kunnen het wel negatief beinvloeden zoals: stress (door vorst of natte periodes), te natte bodem/standplaats, snoei op het verkeerde moment enz.

Beter niet, Willy. Dit is het algeemn advies dat ik overal tegenkom bij fruitbomen. Bij fruittelers wordt er soms voor exotische onderstammen gekozen die er speciaal voor geselecteerd en gekweekt worden om dezelfde soort fruitbomen na rooien (meestal om commercieel beter verkoopbare rassen te zetten) daar nog eens te zetten. Op zich maak ik me minder zorgen om de schimmelziekte monilia op zichzelf. Een boom die op de goede plek staat en goed wordt verzorgd zou van een schimmel, waarvan sporen al om zijn, niet zo gauw ziek worden. Maar precies over de groeiomstandigheden op uw zandgrond voor precies kersen heb ik mijn twijfels....is die bodem voor een kersenboom wel zo geschikt? En vooral dat maakt me voorzichtig. Bigareau Napoleon is geen zeer ziektegevoelig ras. Is wel sterk gevoelig voor bacteriekanker. Regionale ken ik niet en ik kan er zo niets over zeggen. (Of bedoel je het ras Regina misschien, die inderdaad wat sterker zou zijn tegen bacteriekanker?) Er zouden kersen zijn die van nature sterk weerbaaar zijn tegen tak en bloesemsterfte.....

De onderstammen zijn voor bij ons precies dezelfde als voor andere peren. De meeste perenboompjes uit de commerciele fruitteelt staan tegenwoordig op de zwakste kwee-onderstam (kwee MC of kwee Eline, die een beschermde selectie is uit kwee MC + evt. een tussenstam in verband met verenigbaarheid) omdat fruittelers hun boompjes zeer uniform en zo klein mogelijk willen houden. Dat maakt namelijk veel mechanische "zorg" mogelijk (weinig arbeid) en geeft de hoogste opbrengst per hectare. Het is dus in principe geen enkel punt om ook voor nashiperen en andere Aziatische peren boompjes te maken die niet hoger worden dan ca. 2 meter en zonder te denken dat je daarvoor flink moet snoeien. De groeikracht van nashi's (Pyrus pyrifolia) is door de bank genomen wat minder dan de meeste varieteiten van Europese peren. Dat het overgrote deel van de handelaren (niet de kwekers die zelf hun bomen vormen, maar dat zijn er niet heel veel!) geen flauw benul heeft van de onderstammen die voor hun koopwaar worden gebruikt en - blijk dat je geen kennis hebt in mijn ogen - verkoop-praatjes over hoogstam en laagstam houdt en niet over de combinatie van groeikracht van ras en onderstam, is een ander verhaal. Nog een misverstand in reacties kan zijn dat de mate waarin een boompje het eerste jaar en tweede jaar groeit de groeikracht is. Groeikracht is een combinatie van de groeikracht van het ras, de onderstam en de vruchtbaarheid van je bodem over meerdere jaren. Een voorbeeld: De extreem zwak groeiende onderstam M27 voor appel, groeit de eerste 2 jaar meestal toch vrij sterk...maar daarna zal de groeiremming wel sterk afnemen. Ik kan maar herhalen: Een boom die meer groeikracht heeft dan iemand eigenlijk plaats heeft (die dus te hard groeit voor je plek) is een MISKOOP en kun je nooit en goed vruchtbaar en klein houden door sterk te snoeien.

Terughoudend zijn met snoeien als je ze klein wilt houden!!!! Snoeien doet groeien (tenzij je leivorm technieken toepast met overwegend zomersnoei!!!!) Door snoeien hou je het niet klein, wel door een onderstam te kiezen die zorgt voor sterk gereduceerde groei. Vruchtbaarheid van zo een boom treedt ook snel in, omdat de geremde groei door zwakke onderstam bloei stimuleert. Snoei is niet anders dan een peer en als ik me niet vergis heb je enkele peren staan, waardoor bestuiving ook geen probleem zal zijn. Als je een kiest die een kwee-tussenstam (bijvoorbeeld kwee MC of kwee Adams)* heeft is een kleinblijvende boom heel goed mogelijk. Ik vrees alleen dat je daarvoor bij Fruitbomen.net niet gaat slagen. Ik kocht er ooit 3 bij Aatree, ik denk op de sterkere kwee-MA tussenstam met een zaailing onderstam en die werden rond de 2,5 a 3 meter na een jaar of 5. Maar ook daar vind je niet echt wat jij zoekt als uitgangs-struik-boom. Er zijn een heel aantal nashisoorten die van nature ook zwakker groeien. Zeker Chojuro. Bart 646 gebruikt die soorten nashi als tussenstam precies ook om bomen klein te houden. (Informeer eens bij hem, hij heeft er veel ervraing mee en kennis uit eerste hand over!). * Zoals je eerder in dit topic kunt lezen is de verenigbaarheid van nashi's op kwee een mogelijk probleem. Alleen via diverse kwee tussenstammen zijn perenbomen echt klein te houden, waarbij kwee C of kwee Eline de sterkste groeiremming geven. Van sommige peren weten we uit ervaring dat ze soms moeilijk direct samengaan met kwee en dan wordt er 2x geent en zo een heel klein stukje tussenstam ingebouwd van een perenras dat wel heel goed samengaat met kwee. Peer op peer is nooit een probleem. Bij nashi's is er eigenl;ijk niks met zekerheid over bekend, maar ervaringen (ook van mij) wijzen er op dat het moeilijk gaat zonder die tussenstam. Zonder kan het zijn dat na 1, 2 of zelfs 5 jaar - meestal na stress, bijvoorbeeld droogte - de enting alsnog afsterft. Perenonderstammen zijn vooral zaailingen (zeer sterke groei) of een dure iets minder sterk groeiende en moeilijk te verkrijgen soort die via weefselkweek wordt gemaakt, met de naam Pyrodwarf. Die groeit echter nog steeds harder dan zelfs de sterkste kwee onderstam (ookal wordt door reclame-napraters op internet iets anders beweerd!). Misschien eens kijken (overleggen) of ik of iemand anders die niet te ver weg woont je kan helpen, Henk , om het boompje te maken dat je graag wilt. 😉

Dit zeker: Wacht even tot maart. Een hoofdstam aanhouden. (Linksachter) Andere geheel verwijderen. Alle verdere zijtakken inkorten tot 1/3 a 1/2 tot op een naar onderen gerichte knop. Volgende jaren geleidelijk onderste zijtakken geheel wegnemen en op gewenste hoogte kop eruit, zodat zich een kroon vormt. Het volgende zou ik persoonlijk zeker ook doen: Daarna vooral nog zomersnoei en zorgen dat je wat vruchthout krijgt daarmee. Meer begeleiden dan af en toe snoeibeurt van alles in een keer willen geven. Plastic opruimen!!! Schadelijk voor gezonde beworteling van de boom. Begroeiing in boomcirkel verwijderen en bodem verzorgen door te mulchen.

Ik zou zeggen in de eerste plaats peren of druiven of meloenen. En dan wb peren met name die in bijvoorbeeld Zuid-Frankrijk erg goed gaan en hier moeilijker rijp worden. Met name de perensoorten die graag tegen een zuidmuur worden geleid. Een greep uit wat van die rassen: Bergamote 'dEsperen; Beurre Six, Beurre Bosc, Concorde, Comtesse de Paris, Margarithe Marillac en nog een hele reeks andere. Mirabel zou ik zeggen juist niet (die houden juist van wat hogere en frissere standplaatsen in hun natuurlijke habitat) eerder dan warmteminnende pruimen als Reine Claude verte of Japanse pruimen of Pluots e.d. Over abrikozen deel ik het gezegde ook niet zonder meer. Die doen het ook op minder hete plaatsen goed (is bijvoorbeeld een traditioneel fruit hier in Zeeland, hoewel niet commercieel wel veel aangeplant vroeger net als in Limburg). maar houden volstrekt niet van een natte of waterzieke standplaats. Die groeien van oorsprong wel in een landklimaat met kortere en vrij warme zomers, maar hier krijgen ze zeker voldoende zon. De gevoeligheid voor vorst kan per ras nogal verschillen...er zijn rassen die enkele graden vorst tijdens de bloei kunnen hebben. Vooral interessant zijn rassen die relatief laat bloeien en vroeg rijpen. Op de welbekende site van Windindewilgen vind je een hele lijst goede. Ik heb hier aan de kust in volle wind tto hier toe prima resultaten met abrikozen. Amandelen kan prima. Maar weet dat er Nederland eigenlijk maar een ras amandel wordt verkocht namelijk Robijn, en daar zit meer het bloed van een perzik in dan van een amandel. Die verdraagt, net als sommige abrikozen, inderdaad wat vorst bij de prachtige bloei. En dat brengt me tot een laatste aan te bevelen soort, veel meer dan abrikoos, namelijk perzik en nectarine. Dat zijn echte hitte liefhebbers, Maar dan moet je wel leven met - bij sterkste rassen - toch altijd wat krulziekte en minder sterke rassen flink veel krulziekte, ook in het hout mogelijk en dan is het desastreus. Met wat maatregelen - en dan doel ik niet op gif spuiten - is dat misschien wel te overkomen overigens: Zie deze link! https://www.haalmeeruitjetuin.be/haal-meer-uit-je-tuin/leesvoer/fruit/perziken-zonder-krulziekte

Neen. Cydonia oblonga kan appel of peervormig zijn. Chaemomeles is een familie van sierkwee. EEn soortgelijk aroma, maar andere vruchten. Het gaat er niet om hoe de stam van de een kwee er uit ziet. De ONDERstam kwee is een selectie uit Cydonia oblonga speciaal om kwee-soorten voor de vruchten (allemaal Cydonia oblonga) en vooral perenbomen die niet te groot mogen worden op te enten. Die onderstammen worden via stekken of wortelmarcottering vermeerderd, ik doe dat ook, en de wortelscheuten die vanuit zo een onderstam ontstaanb zien er zo uit als op de foto. Niet dat ik daarom gelijk zou hebben (dat is namelijk een ongeldig argument) maar ik heb een heel aantal boompjes van zowel Cydonia als diverse Chaemomeles-soorten en kweekte ze vanuit stekken en zaden heel vaak. Wat ik wel probeerde is om een onjuiste conclusie van jou te corrigeren en aan jou de goede informatie te verstrekken, zodat je iets zou bijleren. 😉

Toch wel. Deze scheuten zijn - natuurlijk - van een onderstam...en lijken op de scheuten van een kwee-onderstam, ik kweek die om peren op te enten, waar deze kwee-vruchtsoort op is geent. Daarom denk ik dat het kwee is. 😁 (Kwee zo heet de plant officieel het Nederlands...dus daarom gebruik ik hier consequent dat woord....de vrucht die er aan komt heet kwee of - als men de vorm van de vruchten wilt benadrukken - ook wel kweepeer en kweeappel. )

Jammer om iets weg te moeten gooien, waar iemand anders misschien naar op zoek is of waar een ander blij mee is! 🤗 Twee grote dozen met wol rond spoelen. Allerlei kleuren. Sommige spoelen met nog maar enkele meters en andere nog overvol......... We vragen alleen vergoeding van eventuele verzendkosten, Maar afhalen of afgeven lukt misschien ook wel. 😉 Zie verder de foto's. Als je er iets mee kunt of je kent iemand die er blij van wordt, stuur dan een priveberichtje. 😁

Mogelijk te diep geplant ooit? Tja...het hoort bij het normale onderhoud van een fruitboom dat je opschot niet zover laat komen en geregeld even wegsnoeit. 🤐 Jammer dat er geen blad aan de onderstammen zit, anders had ik ze misschien herkend en kon ik mogelijk iets meer zeggen. Een verkeerde onderstam hoeft het helemaal niet te zijn. Andere eigenschappen zijn veel belangrijker dan of ze opschot kan maken. Zelf heb ik juist graag onderstammen die ik zelf kan vermeerderen uit stek of wortel-marcottering (in feite is marcotteren vanuit de wortel als vermeerderingsmethode van sommige onderstammen niet zo heel anders dan wat hier rond jouw boompje gebeurde.) Ik gok op dat het een soort kwee-onderstam is en dat is een type dat makkelijk stekt of wortelscheuten vormt Als je ze gaat verplanten is dat precies een goed moment om de worteluitlopers weg te snoeien. Als de boom uit de grond is gaat dit betrekkelijk makkelijk. Je kunt erbij en hebt goed overzicht waar vanuit de wortels nieuwe scheuten groeien. Zo heb je weer een schoon begin. En zet de boom dan meteen een decimetertje minder diep. En als je zelf kunt enten en een paar weken wacht, kun je meteen geschikt goed enthout knippen en op deze scheuten ermee 10 nieuwe kwee-boompjes maken. 😁

Eigenlijk is persimon enten toch al iets voor gevorderden, denk ik. Als je het nog nooit deed is appel of peer veel makkelijker om mee te beginnen en te oefenen. Ik heb in de loop der jaren al van alles geent, maar slaging bij persimon is zeker niet de beste. Bovendien is ook om-enten in een oudere boom toch al wat lastiger dan een plakent of een spleetent op een onderstam. Het probleem kan bijvoorbeeld zijn dat het hout al te ontwikkeld is om een verbinding te maken met een jonge twijg via de precies juiste laag op de goede plek. Het gaat om het oefenen van het maken van een snede, maar bovendien om de begeleiding en goede doorgroei van de gemaakte enting. Er komt toch wat meer bij kijken dan alleen het snijden van een verbinding. Ik vrees dat je dat met het filmpje van Roland echt niet gaat redden. Maar goed...alles is ook "trial and error" en je kunt beter vroeg dan laat beginnen om je noodzakelijke portie error hierin op te doen. Op zich kun je wat enthout krijgen van goede zaailingen Virginiana en Nikita´s gift en van enkele kaki-rassen...hoewel ik denk dat jouw Tipo niet onderdoet voor de Kaki-rassen die ik heb, Ik heb nog aan enkelen enthout beloofd en heb hier ook een 12-tal onderstammen klaarstaan om weer pogingen te doen. Beste via prive-contact verder afspreken. 😉

Daarmee bedoel ik dat er een aantal - vaak zeer bekende - appelrassen zijn die zo ziektegevoelig zijn dat je ze beter niet plant als liefhebber. In de grootschalige (gangbare) fruitteelt bestaat 90% van het werk van de teler uit het (zgn. preventief) bespuiten van zijn bomen met insecticiden,fungiciden, onkruidverdelgers, hormonen en meststoffen enz. om erg ziekelijke soorten als bijvoorbeeld een Jonagold of Cox Orange of Fuji-appel er toch fraai uit te laten zien. Ook wat dat betreft is het lijstje van Yuras een behoorlijk goede keuze. Ij de vele soorten die hij heeft verzameld is natuurlijke gezondheid van de rassen zeker ook een overweging. Nog afgezien van het enorme middelengebruik daar, wordt zowat alle fruit in winkels onrijp geplukt om het lang te kunnen bewaren. Een leuke verrassing kan ik je nu al beloven....zo veel meer smaak en smaak-variaties van appels ( enperen, pruimen,kersen,abrikozen enz) van je eigen bomen! Met weinig ruimte en graag wat meer rassen zou je voor boompjes met meerdere rassen kunnen kiezen, waarvan er meerdere in de lijst staan. Dat zou eventueel ook nog gunstig kunnen zijn voor de onderlinge bestuiving. Van die meer-rassen-bomen (ook wel familiebomen genoemd) is ook een manier om veel rassen op een beperkte ruimte te kunnen zetten. (Maar dat zul je vanzelf zien als je boompjes bij Yuras gaat ophalen).

1. Je verhaal klinkt goed en ik zie niet waarom in pricipe alle appel bij jou niet zouden lukken. De voorwaarden en wil voor een geschikte bodem daarvoor beschrijf je volgens mij. Als je wat geeft, dan beter geen mest die niet al echt rot = gecomposteerd is voor fruitbomen. Op een arme (en vaak - bij uitzondering niet - zurige zandgrond) is compost die voedzaamheid snel opbouwt en PH verbetert ideaal omdat het bodemleven opbouwt en zeer geleidelijk een breed scala aan voedingstoffen afgeeft. 2. Hoe kom je erbij dat ik kritiek heb???? Als ik zeg dat ik anders zou kiezen is dat toch geen kritiek!!! Dat heet: andere kennis, andere smaak, andere voorkeuren. Dialoog dus....gedachten van 2 samenbrengen om verder te komen. Als je er echt induikt en bepaalde boeken of specialistische sites raadpleegt kun je de bodemvoorkeur van veel appelrassen best wel ergens vinden. Ik ga dat echter niet voor je doen, kost me enkele avonden voor de hele lijst, en ben geen wandelende encyclopedie 😁 De kennis dat een M9 op minder vruchtbare grond niet hard groeit klopt. (Hoewel groeikracht ook nog sterk rasafhankelijk is...ook een factor om mee te wegen dan!) Zandgrond bevat van nature geen of nauwelijks voedingstoffen Maar dit ondervang je voor een groot deel door een gerichte bodemopbouw. Voor aanplant van een productieboomgaard ligt dit geheel anders, want daar is nauwelijks aandacht voor de bodem (weinig werk en veel opbrengst ten koste van heel veel is de gangbare werkwijze ) en op zo een grond zal niet snel een fruitteler appels gaan zetten om die reden. Voor een liefhebber is vaak veel meer mogelijk. Na al die overwegingen: Hier alvast een paar links naar webistes die me zo invallen en die je zelf verder kunnen helpen bij wat misschien het beste geschikt is voor jouw bodem: https://www.boomkwekerijdelinde.be/catalog/index.cfm?DATA_GROEP=1 https://www.louisbolk.nl/publicaties/biologische-appels-en-peren-teeltmaatregelen-voor-kwaliteitsfruit https://www.provincieantwerpen.be/aanbod/dlm/biodiversiteit/tips-voor-je-tuin0/fruit-wijzer.html https://www.npv-pomospost.nl/images/Lezenswaardig/oude_fruitrassen_2015.pdf

Zuivere zandgrond? Wat zandgrond wordt genoemd is vaak zandleem ofwel lichte zavelgrond. Je bent geen beroepsteler....enkele boompjes kun je makkelijk ook matige grond voor verbeteren. Compost....jaarlijks enkele centimeter op de boomcirkel rondom...en dat jaarlijks...doet wonderen en zorgt ook voor een betere zuurgraad. Wel is een groede doorlatendheid van de bodem en een niet te hoge (grond-)waterstand gedurende het hele jaar ESSENTIEEL om geen ziekelijke kwijnboompjes te krijgen. Is dat niet in orde dan adviseer ik je om er geen fruitbomen te zetten of eerst maatregelen te nemen. Er zijn een aantal appelrassen die juist op zandgrond goed willen! Er zijn er ook die liever zwaardere grond hebben. Daar zou ik dan eerst op kiezen. "Wat past goed op mijn grond"? Want je eerste keuze nu lijkt me vooral gemaakt op basis van wat internet beschrijvingen, terwijl Yuras alleen maar uitstekende rassen heeft. De meeste ken ik van het lijstje en ik zou zeker een andere smaak-gezondheidskeuze maken dan jij. Ga er maar van uit dat ze allemaal prima zijn op dit lijstje (en laat je misschien verrassen door de minder bekende waar info op internet nie of moeilijker van te vinden is. Ik weet dat Yuras zo kundig is dat hij alleen de allerbeste soorten al selecteerde...daar kun je blind op varen!)

Dit is de enige die ik weet in Zuid Holland met een redelijk assortiment. https://www.fruitbomen.net/ Online Aatree...voor een zeer breed aanbod: https://www.aatreeshop.nl/ In Zuid Holland weet ik verder geen. Deze in Zeeland is misschien niet te ver? https://defruittuin.com/

Voor wie toch een boomgaard zou willen beginnen is dit een lijst van toprassen waar je je vingers bij kunt aflikken!!

Ik ben er eerlijk gezegd niet zo intensief mee bezig als met allerlei andere planten. De citrus staat in de zomer op een zonnig terras en in de winter die zonder vruchten in een klein koud kasje en die met fruit in een aanbouw serre aan het huis. (Onverwarmd, maar woonruimte en vorstvrij). Wat ik heb geleerd tot hier is dat ze 1. Veel beter groeien in een terracotta pot 2. Die gevuld is met een luchtig grondmengsel met niet te veel organische stof dat voor de helft bestaat uit zand en de rest uit potgrond en wat perliet. 3 Ze vragen in de zomer relatief veel voeding, waarin liefst ook wat ijzer moet zitten. Voor de rest vragen ze niet veel aandacht. Water geven af en toe...bij lange droogte volstaat 1 a 2x per week goed en bij voorkeur regenwater. (Potgrond is meestal licht zuur en regenwater ook wat...dat geeft dus een licht zure bodem). Toch is citrus niet heel makkelijk....boenstaande punten zijn nodig om bloei te krijgen. Citroenachtige zijn de makkelijkste. Mandarijnen wat kwetsbaarder en Kumquat zal niet bloeien als ze niet goed gevoed en onder ideale omstandigheden groeit.

Even wat foto´s gemaakt van hoe mijn min-of-meer-winterharde citrusboompjes er nu bijstaan. De bovenste is Hana Fuyu die draagt voor het tweede jaar. Mooie vruchten die grotendeels een dikke schil zijn en een heel klein bolletje vruchtvlees. Dat smaakt zuur en niet slecht, maar is een muizenhapje. Foto 2 is de grootste Kunquat die nu voor het eerst draagt. Het lijkt er op de de bloei in 2 rondes verliep en dat er een 15-tal vroege vruchtjes zijn en er enkele maanden daarna nog een keer wat komen? Foto 3 is Satsuma variegata. Nog klein, maar groeit voorspoedig. Foto 4 is Keraji mandarin. In bericht hierna staan: Foto 5 is de gevonden zaailing...hoogstwaarschijnlijk citroen en minder winterhard. Foto 6 is de kleinere Kumquat zonder bloei nog. Foto 7 is Nippon, een mandarijn. Draagt voor 2e jaar een handvol vruchten zo groot als dikke kers. Zijn zurig, maar lekker. Foto 8 heeft geen leesbaar kaartje meer, maar ik denk dat dit een Yuzu is. Moet nodig verpot in het voorjaar naar een terracottapot.

Dat kan allemaal min of meer waar zijn. (Is dit kennis uit eigen ervaring...of komt het toch vooral uit boekjes en websites?) Hier mijn ervaringsverhaal en advies na 9 jaar op rij pawpaws - sommige jaren 200 zaden of meer - uit zaden opkweken. Het is overigens een trial-and-error-gebeuren want9 jaar geleden waren goede zaden nauwelijks te vinden en duur en ook weinig goede informatie. (Nog steeds veel onzin en kletskoek helaas over pawpaws...er zijn wel 2 goede Amerikaans georienteerde Facebook-groepen waar enkele echt deskundige grensverleggers ook goede adviezen geven) - Het allerbelangrijkste is het om te zorgen dat je zaden verkrijgt die NIET zijn uitgedroogd. In tegenstelling tot bijna alle andere planten waarvan de zaden rustig of zelfs beter eerst gedroogd mogen worden zijn droge pawpaw-zaden dood en kunnen niet meer kiemen. - Stratificeren van 4 maanden is te lang....2 a 3 maanden is de goede tijd. Langer zorgt voor minder kiem, sommige zaden zijn al dood. - Pawpaw zaden zijn in bouw ook weer heel anders dan de meeste zaden, ze hebben namelijk geen kiembladen. Het lijkt er wel op, maar het is een hulsje met een eenbladige groeipunt. De wortels zullen zich bij de meeste zaden al flink ontwikklen voordat het embryo een stam begint te vormen. - Binnenhuis bij 20 graden kiemen kan nog net, maar dan moeten ze snel als er iets van groei begint uit de veel te droge lucht en het gebrek aan licht in de meeste woningen en toch in wat hogere luchtvochtigheid staan. Daarom beter niet voor eind maart gestratificeerde zaden zaaien en zorgen voor bodemwarmte in een wat koelere omgeving. De zaaibak mag behoorlijk diep zijn en ik adviseer een zeer los bodemmengsel zodat wortels kunnen ontwikklen en planten zonder wortelbeschadiging kunnen worden verspeend. (Liefst gebruik ik wat diepere piepschuimbakken).Groeilengte in eerste seizoen hier max. 30 cm...ca 20 a 30 cm is normaal. Groei is de eerste paar jaar heel langzaam...zoals Martijn beschrijft!...pas na 3 a 4 jaar en uitgeplant komt er een versnelling in. Dat geldt ook voor kleinere geente planten. Gekochte geente planten van 3 a 4 jaar oud zijn groter, slaan makkelijker aan leveren sneller vrucht. - Pawpaw maakt niet alleen een penwortel, maar ook nog een heel kwetsbare. Kunst is het om die wortel intact te laten en tegelijk uit te dagen om snel wat zijwortels te maken. Ik gebruik daarom smalle potten van ca. 25 cm hoogte waarin 2 of 3 planten - van verschillende ouders - samen uitgeplant worden. (Reden is dat ik ze later ook samen laat opgroeien en zeker goede bestuiving zal hebben). - Ik wacht tot najaar of voorjaar na opkomst met planten te verspenen daarin. Vooral om ruimte te sparen. De potten zet ik in bakken met een bodem van enkele centimeters losse aarde. De wortel wil er door groeien, maar om de paar weken til ik de potten even op waardoor de wortel heel licht beschadigt en gedwongen wordt te delen. Zo krijg ik sterkere planten die verplanten beter overleven. - Pawpaws zijn rare jongens. Er is een regelmaat in ontwikkeling, maar reken er op dat er altijd planten zijn die helemaal afwijken in groeigedrag van wat de andere doen. (Bijvoorbeeld later kiemen, eerst bald en dan wortel laten groeien, veel vroeger in winterrust of juist veel later enzovoort. - Je zult tijdens het opkweken zeker een deel van de planten verliezen...hoe goed je ook zorgt. Meeste overlevers krijg je in een koude kas op een lichte en beschaduwde plek en in de zomer naar buiten met alleen ochtend en of avondzon. Teveel zon kan jonge planten de kop kosten. Verplanten verdragen ze zeer slecht...dus vanuit pot waarin ze worden opgekweekt gaan ze zo samen de volle grond in. Dat is de meest kritische fase. Reken er op dat een deel het niet zal halen!! Boombeschermer helpt tegen te veel UV-licht waar ze niet tegen kunnen als jongere plant. Een zeer diep plantgat met een luchtige en vrij voedzame bodem (mesten wordt niet goed verdragen!) en veel organische stof en mulch geeft de beste kansen. Zorg voor veel ruimte en geen concurrentie in de naaste omgeving, dat verdragen ze slecht als jongereplant. - Reken op minimaal 7 jaar voordat een zaailing de eerste vruchten kan geven. Geente bomen zullen eerder vrucht geven. Dit zijn de belangrijkste tips die me nu invallen voor het opkweken van pawpaws uit zaad. Ben vast nog wel wat vergeten. 🤓