Hier eindelijk weer eens een perkeljaar, maar ze zien er echt niet uit! Andere buitenperziken ook niet trouwens.

Ze waren wel echt weer lekker! Zo fris en tropisch, met een licht bittertje.

We hebben er aardig wat gewoon zo gegeten, en ook veel verwerkt tot jam en saus. Er moesten best wat lelijke stukken weg worden gesneden, en soms was het genoeg om ze te schillen.

Super leuk dat je zoiets aparts in de tuin hebt staan

Enkele jaren terug verscheen er in Pomologia, het kwartaalschrift van de Belgische Nationale Boomgaarden Stichting, een artikel over perkels waarin de "perkel uit Zelhem"ook werd genoemd met een foto. 😁 De schrijver wist natuurlijk niet dat de perkel uit Zelhem eigenlijk die uit Aardenburg is...en zelfs dat niet helemaal, want een zaailing is per definitie genetisch (iets) anders dan de boom waarvan de pit gezaaid werd. Ik heb het artikel ergens gefotografeerd opgeslagen en zal het hier als bijlage proberen te posten. Ik ben het niet altijd helemaal eens met wat er in staat...het is wel goed dat de schrijver probeert om het weinige wat er bekend is bij elkaar te zetten en daarvan een verklarend verhaal te maken...eigenlijk wat ik ook doe. Dit is wat ik wel met hem eens ben:

Perkel is een verzamelnaam voor traditionele gezaaide perzikachtige vruchten, waarvan er per streek verschillende lijnen met wat verschillende kenmerken zijn. Deze vruchten zijn geel/groen/bruin van schil en hebben een bitterzoet aroma.

Intussen heb ik met veel moeite ook een Marketon (soms ook Merketon) uit de regio van Den Dungen/Sint Oedenrode bemachtigd en vermeerder en verspreid ze weer. Eigenlijk hier ook een groep en nooit een echt ras, aangezien vermeerderingsgeschiedenis via zaaien per definitie verschil betekent. Hier is een parallel verhaal met perkels maar niet direct verwantschap tussen perkel en marketon aangezien vorm, smaak en groeiwijze duidelijk verschillen ....ook hier zaailingen en verwantschap met andere (gezaaide) perziken met namen als Wassenberger/Amsden/Avalon pride/Benedicte... Maar het gaat hier om een andere lijn en smaak dan van perkels...Marketons zijn zoet en liggen veel dichter bij de gangbare perziken in smaak. Tot 10 a 20 jaar geleden werden ze (althans in regio rond Den Bosch) ook commercieel gekweekt en op markten e.d. verkocht. (Sindsdien snel verdwenen waarschijnlijk omdat de kweker(s)/verkopers stopten en zijn bomen nauwelijks meer te vinden en worden nergens verkocht. )

Voor beide groepen geldt dat ze niet ongevoelig zijn voor krulziekte. Deze winterbesmetting van nog slapende bladknoppen met een schimmel lijkt zich steeds agressiever te muteren, waardoor er zeer weinig varieteiten van perzik en zeker nectarine vrij van blijven. Sommige van de Marketon-verwanten worden als wat minder gevoelig genoemd...maar mijn eigen ervaringen en waarnemingen geven weinig optimisme hierover...heb intussen menig boom uit zeze klasse het loodje zien leggen en alle lieten minstens een duidelijke aantasting zien in de volle grond. Ook de perkels die ik zelf verspreid heb in de loop der jaren waren meestal duidelijk bevattelijk. Veel optimistischer ben ik over enkele (zeker niet alle! De Weinberg bijvoorbeeld helemaal niet) varianten in de groep bloedperziken...waarvan er zeker 1 boompje al 4 jaar draagt en na 8 jaar nog geen enkel teken van krul liet zien. Links en rechts heb ik nu nog enkele varieteiten in opkweek om een vollediger beeld te krijgen. Daarnaast heb ik intussen o.a. Dubbel Zwolsche en binnenkort ook Roem van Bart om zelf te zien of deze zo weerbaar zijn als fruitvrienden zeggen.

Overigens hoeft krulziekte geen probleem te zijn en is ze ook op niet extreem gevoelige rassen te voorkomen door de bomen kleiner te houden (een sterke snoei gericht op voortdurende verjonging aangezien perzik vooral draagt op eenjarige twijgen betekent sowieso dat kleinere bomen de beste zijn voor oogst!!!) en in grote potten of boomcontainers (60 a 80 liter voor een volwassen perzikboom vind ik fijn) Tussen pakweg half december tot net na de bloei (april) zorg je dat de boom uit de regen blijft door ze overdekt of binnen te zetten (mag zelfs vrij donker...maar dan wel lichter zetten als de bloei begint). Op deze manier worden de bladknoppen niet besmet met het krulschimmel en heb je er eigenlijk helemaal geen last van...niet moeilijker dan dat! Niks spuiten met van alles, niks behandelen! Tegen kou en vorst kunnen perziken overigens uitstekend (-20 a-25 graden is normaal in natuurlijke setting)....juist moet je eventueel met een kwastje bestuiven als ze ergens binnen beginnen te bloeien.

Wat een interessant stuk om te lezen @weknow ! Zeker dat stukje over de Marketon. Volgens mij hadden wij thuis (ik spreek over eind jaren 80 vorige eeuw) in onze boomgaard een paar van die bomen staan. Dat was in het buitengebied van Schijndel, zo’n 5 km van Den Dungen af. Ik zal mijn moeder eens vragen wat ze daar nu precies van maakte. Ik vermoed wecken met wat suiker er in.

Nou moe, zomaar onze foto's in dat blad! Leuk natuurlijk, maar ze hadden het wel even mogen vragen.

En het forum wordt heel even genoemd, maar niet eens als zijnde het Moestuinforum. Nee, ze maken er "het forum moestuin perkel" van?

Bedankt voor het delen Weknow, wist jij er van te voren wel van?

@weknow

Mooie post zeg!

Hoe voorkom je dan dat bomen veel waterlot gaan maken als je ze probeert klein te houden?

Ik heb zelf ook de Roem van Bart staan. Geen ervaring qua vruchten nog, maar hij zou behoorlijk resistent zijn tegen de krulziekte dus dat vond ik interessant.

Zijn er ook perkels/marketons die vers lekker zijn of gebruiken jullie ze allemaal voor de verwerking?

De verhalen zijn wel uiteenlopend zie ik. Zo staat er in het stuk dat de perkers wel krul krijgen, maar de vruchten onaangetast blijven, maar op de foto's hier in het topic zie je wel aantasting

Geen perkel, maar ik ben ook bezig een kruising met Tibetaanse perzik te testen.

Wat ik aan perkel erg lastig vind, is dat het een zaailing is en je dus niet goed weet wat je krijgt. Feitelijk kun je momenteel nog moeilijk perkels via pitten vermeerderen, omdat er vaak ook commerciële perziken in de buurt staan, en dan krijg je een kruising van de perkel + moderne perzik lijkt me. Ook spreekt het idee van confituur me niet zo heel erg aan. Ik wil liever dat hij vers ook lekker is. Aan de andere kant is het natuurlijk wel zo dat als je eenmaal zo'n boom hebt, je gedwongen wordt om confituur te gaan maken als de vrucht vers niet lekker is.

Ik weet er te weinig van, maar uiteraard ben ik 1 en al oor, en als ik op wat voor manier aan een perkel of marketon kan komen waarvan ik overtuigd geraakt ben dat het een leuke is, zal ik hem zeker neerzetten

Een jaar of wat geleden een Merkaton uit Liempde (Kasteren) geplant in onze boomgaard in Acht. Deed het niet geweldig op de zandgrond, nooit echt vruchten gezien. Ik spreek de leverancier van de week, zal eens vragen of-ie er nog heeft staan.

Zal het stuk in Pomologia nog eens opzoeken.

10 februari10 Feb aangepast door marcelru

5 uren geleden, Jorieke123 zei:

zomaar onze foto's

Was wel vriendelijk geweest als ze het gevraagd hadden inderdaad.

Ik heb dus deze september Perkel Zelhem gezaaid hopelijk komen ze goed op.

7 uren geleden, Dahli zei:

Wat een interessant stuk om te lezen @weknow ! Zeker dat stukje over de Marketon. Volgens mij hadden wij thuis (ik spreek over eind jaren 80 vorige eeuw) in onze boomgaard een paar van die bomen staan. Dat was in het buitengebied van Schijndel, zo’n 5 km van Den Dungen af. Ik zal mijn moeder eens vragen wat ze daar nu precies van maakte. Ik vermoed wecken met wat suiker er in.

Marketons of merketons kwamen in meerdere streken in Nederland wel voor onder die naam. Volgens sommige (Brabantse) bronnen is het dezelfde als de in Duitsland geliefde Wassenberger. (Hoewel uit zaad nooit 100% hetzelfde, al kan er sprake zijn van een vrij grote zaadvastheid). Maar heel goed mogelijk dat er elders in NL weer andere zaailijnen waren met wat andere eigenschappen die daar me/arketon genoemd werden. In ieder geval in Groningen en Friesland komt de naam ook voor. Andere bronnen beweren dat het niet eens een groep of varieteit met verwante eigenschappen is, maar een oud woord voor alle perziken, een verbastering van een Spaans woord voor perzik: "melotocon", wat letterlijk katoenappel (een appel met een katoenen/zacht vel) betekent vertaald.

Mijn exemplaar (althans de boom die ik via goede kennissen uit Den Dungen kon bemachtigen..(.want intussen alweer wat nakomelingen gezaaid en voor een groot deel uitgedeeld) is eerder een lekkere sappeige zoete perzik...desertfruit of handfruit zo gezegd. Dat is bij perkels, ook vanwege het blekere uiterlijk en soms wat bitterheid, toch anders...dat zal eerder als keukenfruit voor verwerking gebruikt zijn. Inmaken/wecken was vroeger een heel gangbare bewaarmethode, zeker als je een fruitboom had met veel opbrengst die niet lang bewaarde. Ik herinner me uit mijn kindertijd in Zuid Limburg dat mijn ouders ook soms een paar kisten perziken kochten bij een boer en we dan met wie kon helpen vele weckpotten mee vulden. In de beelden die ik daarvan nog in mijn hoofd heb (maar tijd kan die wat veranderen natuurlijk 😉) leken die perziken veel op perkels, ook wat bitterheid en werd er suiker toegevoegd. Dat er weck-perziken waren,was waarschijnlijk maar sommige jaren als er een grote oogst was en de aankoop van fruit goedkoop. (Ik herinner me ook zure kersen uit eigen tuin, peren, appelcompote, kruisbessen en diverse groenten die op grote schaal in weckpotten in de kelder stonden).

Laat je nog eens horen wat je moeder misschien nog over marketons kan vertellen? Altijd interessant.

Ik herinner me ook van Angela (ik was een paar jaar weinig op het forum en schrok toen ik enkele maanden geleden pas hoorde dat zij is overleden. Goede herinneringen aan haar!) dat zij marketons goed kende uit haar jeugd en graag weer een boom daarvan zou hebben gehad.

Ik ga mijn moeder zeker vragen @weknow ! Wat ik zelf nog weet, is dat toen zij de boerderij kochten de boomgaard al volwassen was. Er zijn door onszelf destijds wat fruitbomen bijgezet zoals bijvoorbeeld reine claude (de lievelings van mijn moeder), maar de marketons en appelbomen en zo stonden er al lang. De bomen waren op leeftijd maar gaven nog steeds veel fruit.

8 uren geleden, Jorieke123 zei:

Bedankt voor het delen Weknow, wist jij er van te voren wel van?

Nee Jorieke. Hoewel ik even lid geweest ben van deze vereniging en er zelfs nog een diploma hoogstamboomgaard gehaald heb, heb ik mijn lidmaatschap een aantal jaren geleden weer opgezegd omdat allerlei abonnementen te duur werden. Van een Vlaamse fruitvriend krijg ik af en toe de boekjes van de voorgaande maanden waarop hij is geabonneerd te leen en daar kwam ik het een keer tegen. Ik denk dat Ludo Royen, de schrijver en al decennia lang de voorzitter vande NBS, alles wat hij erover heeft kunnen vinden bij elkaar heeft gezocht en zo deze uitleg bij elkaar heeft geschreven. Ik heb nog geprobeerd om met hem in contact te komen hierover om bevindingen uit te wisselen, waar hij op het einde om vraagt, maar hij heeft nooit op mijn mailtje meer gereageerd. Het zou inderdaad netjes zijn als hij het moestuinforum als link had genoemd en van foto's aangaf waar hij ze vond en wie ze maakte na toestemming van degene met auteursrecht, in plaats van - ik denk - de zoektermen voor Google alleen te noemen. Maar ja...ik heb zijn artikel nu ook zo maar op ons forum gedeeld en ook niet gevraagd of dat mocht. 😬

Heel veel vragen, Fruittuin 17. Ik zal proberen ze allemaal te beantwoorden, voor zover ik kan.

1. Waterlot is vooral een probleem van te veel willen snoeien en op een moment dat een boom vooral met sterke groei reageert. Daarnaast ook hoe je snoeit. Voor steenfruit geldt sowieso zo weinig mogelijk snoeien. Steenfruit is gevoelig voor allerlei schimmelinfecties en daarom is het algemene advies om die alleen tussen bloei en half september te snoeien, want dan kan de boom zelf sneller wonden afschermen (zoals een bloedkorstje op een wond bij mensen, zeg maar). Zomersnoei geeft niet zo veel groeireactie als wintersnoei, en zeker ruim na de langste dag...ca. augustus zijn de groeihormonen al veel minder actief. De meeste steenfruitsoorten (pruim, abrikoos, zoete kers) dragen vooral fruit op meerjarig hout en daarom is geen snoei nodig om steeds vruchthout te maken...hooguit wat ongezonde delen verwijderen en de boom luchtig houden en zorgen dat er overal licht komt. Bij die soorten zal ik niet zozeer twijgen gaan inkorten, maar eerder takken geheel weghalen om dit te bereiken. En nooit te veel ineens...eerder af en toe eens iets...niet DE snoei ( rot term in mijn ogen) maar je boom begeleiden en zo nodig eens iets bijwerken of herstellen.

   Bij perzik (nectarine is een perzik met gladde schil) en zure kersen is dit wat anders omdat ze op jong hout vooral vruchten dragen...dus op de groei van dit jaar dat voldoende rijp is, krijg je volgend jaar bloemen. Ook hier snoei je in de zomer (meest na de oogst, maar soms is het ook een vorm van uitdunnen van een boom die te vol hangt en kanhet eerder) op plekken waar frisse twijgen beginnen of kunnem/mogen komen...liefst die wat naar buiten staan. waterloten zul je dan niet gauw krijgen.

2. perkel eerder voor verwerking. Marketon, althans de zaailing die ik kreeg uit de buurt van Den Dungen, eerder als handperzik (verwerken kan altijd nog). Zie ook in reactie naar Dahli hierboven).

3. Krul is een ziekte die nagenoeg alleen bij perzik voorkomt en zo vervelend kan zijn dat ik zeg: een perzik buiten in volle grond is bijna altijd een slecht idee, want krulziekte is nauwelijks of niet te voorkomen zonder ingewikkelde (goede moment met zwavel of combi's en meestal ook vaker) of erg giftige bespuitingen, die complete onzin zijn in mijn ogen. (Ookal zijn er allerlei verhalen over perziken met meer weerstand, die het wel doorkomen...heb ik zelf allerlei ook geprobeerd of gezien....het is niet waar...perzik is bijna altijd krulziekte....soms pas na enkele jaren...maar het blijft bijna altijd kwijnen en ziekelijk gedoe) Met abrikozen zijn je kansen zo veel beter, die hebben geen krulziekte. Alle fruit kan aan de bomen nog door van alles aangetast worden...fruitschade is geen gevolg van krulziekte...buiten de lelijke blaarkrullen is krulziekte een probleem omdat het de boom ernstig verzwakt (en daardoro weinig goed fruit zet) en zelfs kan doden, zeker als het ook in het hout zit en een zwakke boom bevatteljk voor nog van alles. Ik ben dus erg sceptisch, ook omdat het schimel zich aanpast en agresseiver lijkt te worden...rassen die eerst redelijk gingen, worden ook steeds duidelijker aangetast..dat gebeurt jaarlijks opnieuw trouwens...via sporen die in de wintermaanden de bladknoppen infecteren)

Wordt binnnekort vervolgd!!

Hmm ik heb wel perziken met plezier in de volle grond staan. Ik ben een felle tegenstander van spuiten. Avalon Pride doet het geweldig.

Omdat ik perziken zo lekker vind, vind ik het toch wel de moeite om ze in de volle grond te hebben, en test ik graag rassen die resistent zouden zijn. Ik heb ook het idee dat het (gek genoeg) enorm helpt om ze vol op de wind te zetten. Wellicht dat ze dan snel weer droog waaien en minder last hebben. Google zegt natuurlijk beschut op het zuiden en koetiekoetie tutterdetut voor de perzik, misschien dat het daar mis gaat.

Interessant verhaal over het snoeien van weknow. En blijkbaar kun je ze dan zo klein houden dat ze in pot kunnen blijven? Zou misschien leuk zijn om te proberen met een nectarine, aangezien die helemaal moeilijk zijn met krulziekte.

Nog even een correctie op het Spaans van weknow: het is niet melotocon maar melocotón. Dus t en c omgedraaid 😅 en het is niet een letterlijke vertaling van katoenappel. Appel is manzana in het Spaans. Maar het zal wel kloppen vanuit het Latijn hoor.. Malus is natuurlijk appel.

Zijn die marketons net zo moeilijk met de krulziekte als de niet zo resistente rassen?