Vinky

Ha Pepper, het probleem speelt dus al een jaar en het wordt nu lastig om er een andere draai aan te geven. Als de afspraak was dat hij wel eens bloemen mocht plukken - en niet iets anders - dan zou ik hem daar op een luchtige manier op aanspreken als hij weer tussen de bonen staat te plukken of een krop sla mee neemt. "Zo Klaas (of hoe hij ook heet), weer bloemen plukken? Want dat was toch de afspraak? Je neemt nu groenten mee die bestemd zijn voor mijn gezin en de vrieskist. Dat zijn toch geen bloemen?" Probeer hem eerst te wijzen op de afspraak die er was, en probeer hem dan te overtuigen van het feit dat hij zelf afstand van zijn tuin heeft gedaan. Inderdaad vaak een levenswerk. Probeer het. Jij hebt de tuin niet ingepikt: hij deed er afstand van. Het grootste deel van de moestuin hier (gemeentegrond, geen complex met een vereniging) is stukje bij beetje overgenomen van een man die over de 90 was. Hij kon er moeilijk afstand van doen. Elk jaar kon ik een stukje meer overnemen. Elk jaar had hij een stukje minder. Het eindigde er mee dat hij een strook had van 8 x 2 meter. Toen kon hij ook niet meer bukken. Maar hij is zo blij geweest met dat laatste stukje! Pepper, kun je jouw voorganger niet een stukje van je tuin geven waar hij zijn gang kan gaan? Je kunt elkaar helpen, van elkaars ervaring en kennis leren! Mijn voorganger heeft zijn afscheid van de tuin goed gepland in steeds stukjes minder. Toen hij niets meer had, heeft hij zelfs nog een deel van zijn achtertuin omgespit om er groenten in te zetten. Zo diep zat het. Toen hij al 100 jaar oud was. Helaas is Geert onlangs overleden. Pepper: je moet je voorganger iets geven: de informatie dat je grenzen stelt, en/of een stukkie voor hem

Met een staafmixer lukt het ook: bodempje rijpe vruchtjes in de beker van de staafmixer, beker aanvullen met water, en de mixer aan. De zaadjes zinken naar de bodem. Water afgieten, zaadjes in de beker laten. Eventueel nog eens spoelen tot het water met de zaadjes schoon is. Na de laatste keer afgieten leg je de zaadjes op absorberend papier om te drogen. Hier worden ze in koffiefilterzakjes bewaard.

Hallo RobN, Met afdekken zou ik beginnen als insecten weer actief worden. Dat is afhankelijk van het weer, maar soms zie je op een zonnige dag in februari al wolken vliegjes (waarvan ik de naam niet ken). Afdekken dus, als insecten weer actief worden. Ikzelf geef de voorkeur aan vlies omdat daar geen insect doorheen komt. Kleine vliegjes zoals de uienmineervlieg kunnen mogelijk door de mazen van je vitrage komen. In de knofloken die ik afgelopen week heb geoogst zie ik wel gespleten bollen en exemplaren met broedbollen, maar toen heb ik de zwakste planten geoogst. En bij het afpellen van de tenen, zie ik geen vraatgangen en poppen van mineervliegen. Hopelijk gaat de schade in de knoffen meevallen. In de uien had ik er ook heel veel last van

Ha Roeier, Nog veel dank voor je antwoord van 16 juni. Het lukte me toen niet om er op te reageren omdat telkens de internetverbinding weg viel (vaker last van ) De eerste vallelado's/valverdes die ik er uit had gehaald waren niet de sterkste en daarvan had ik hierboven foto's gepost. Ik vreesde voor de hele oogst. Vervolgens nog twee zwakke dunne hangende gevallen er uit gehaald: broedbolletjes. Daarna willekeurig vijf gezond ogende planten opgespit: niets mis mee; mooie gave exemplaren, al zijn ze niet echt groot. Ik bekijk het nu van dag tot dag; zodra de stelen een beetje gaan hangen, gaan de bollen er uit. En als er inderdaad mineervliegen bij gezeten hebben, waarvan ik overigens nog niet echt sporen zie, dan gaat er volgend voorjaar vlies over de knoffen. De germidours leveren tot nu toe heel grote gave bollen op; de oosterdellen moeten nog komen. Roeier, nogmaals dank, ook voor het delen van al je andere ervaringen

Voor zowel vorig als dit jaar had ik Vallelado geplant van gekochte bolletjes (vd Wal). In 2018 heb ik hagelwitte knoflookbollen geoogst met een mooi omsluitend vlies (eerste foto). De eerste vier Vallelado's die ik dit jaar heb geoogst zijn niet hagelwit en hebben geen dicht omsluitend vlies. Langs de randen van de tenen naar het blad zijn ze paars. Bij sommige bollen kun je er doorheen kijken op de overgang van tenen naar stengel (tweede foto). In beide jaren: dezelfde grond, dezelfde bemesting. Verschil: de knoffen van dit jaar hebben in de winter minder zon gehad, en in het voorjaar had ik verschrikkelijk veel last van preimineervlieg. Heeft iemand een idee over de oorzaak van dit verschil? En wat kan ik nu het beste doen? De stengels vallen nog niet om en het blad is nog vrij groen. Wel wat roestig, maar dat gaf eerder nooit problemen. Nu oogsten, of laten doorgroeien tot ze omvallen?

Oscardevos zegt hierboven samengevat dat zepen biologisch snel afbreekbare zouten van vetzuren zijn. Spruzit is dat toch ook? Kan iemand me uitleggen wat de werkzame stof is in zeep die luizen doodt? En hoe dat verschilt van spruzit? Ik werk graag zo biologisch mogelijk en het luist hier verschrikkelijk Ieder antwoord welkom

Hier het probleem van hetzelfde zwarte beestje in de spinazie. Vroeg gezaaid. Kou erover. Droogte erover. Warmte erover. De spinazieplanten groeiden nauwelijks. Maakten gekroesd blad. Latere zaaisels: idem. Het blad kroest. Langs de stegels zwarte luis. Ik kan de geoogste spinazie zes keer wassen, maar telkens zit de emmer vol zwarte luis - of welk dier het ook is. De foto's die hierboven zijn geplaatst geven een goed beeld van het beestje. Welk ongedierte is dit en waarom slaat het zo plots toe? Ik heb de oneetbare spinazieplanten in een compostvat gedumpt, en daar kruipt het ongedierte nu massaal uit. Het loopt over de wanden en het deksel van het compostvat en het heeft bezit genomen van de zonnebloemen die er naast staan. Kent iemand de naam van dit destructieve dier? En hoe bestrijdt je het? Van alle meters spinazie die ik dit jaar gezaaid had, is circa 80% niet goed. Bij de buurman evenzeer. Iemand een idee waarom we er nu zo veel last van hebben? Liefs Vinx en help!

Ha Liesje, Waarom zou je geen test doen? Larven vangen en per larf een middeltje proberen? Hier jaren geleden spruzit gebruikt bij een zware plaag maar dat hielp niet. En ik gebruik het liever niet omdat het ook nuttige insecten doodt. Afvangen bevalt me wel. Bovendien controleer je de planten dan ook op ander ongerief zoals verkleurd blad of onkruid er tussen. Elk jaar zijn hier veel kevers, larven en eitjes, maar als de oogst eens tegenvalt, dan ligt het altijd aan het weer, niet aan de colorado's. Ook handig om te weten: tegen de avond richten de bladeren van aardappelplanten zich wat op, zodat je de onderkant van de bladeren beter ziet: het beste moment om eitjes te vinden. Succes

Hier ook hoor, in Drenthe, de koude hoek van Nederland, lichte paniek vanwege de nachtvorsten die er werkelijk waren. Bevroren autoruiten, rijp op de daken. Aardappels dagen achtereen afgedekt met vlies maar er was net niet genoeg voor alle rijtjes. Aardbeien afgedekt met vlies maar er was net niet genoeg voor alle rijtjes. Gisteren mocht het vlies er af. En de afgedekte planten stonden er net zo gezond bij als de planten die niet waren afgedekt. Ik zie geen verschil. Een beetje vorst kunnen ze dus wel hebben. Zeker nu de nachten korter worden en de momenten van vorst navenant korter zijn. Maar jemig, ik heb echt grote vrees gehad voor de oogst van aardappels en aardbeien - en nu is alles voorbij. Het komt goed. Met meer plezier dan anders heb ik in de volle grond de knolselderij uitgeplant, de courgette en de komkommer, en nog meer, en heel veel bloemen. Want wat hebben we er lang op moeten wachten. Ik leef met mee met iedereen die hier berichten heeft geplaatst, en het is tijd om te vieren dat de ijsheiligen nu echt voorbij zijn

Okee Appelvrouw: het plan om insectengaas te verven had ik al ongeveer uit mijn hoofd gezet, omdat de kunststofvezels van insectengaas nauwelijks kleurstof duurzaam kunnen opnemen. Maar je maakt een goede opmerking dat wit gaas niet voor niet wit is Maar is er geen tussenkleur: licht camouflage? Wie heeft er een subliem idee?

Hier wordt al jaren tot volle tevredenheid gebruik gemaakt van insectengaas. Ook gebruik ik klamboes uit de kringloop - kost bijna niks en het is ook insectengaas. Dat kun je op maat knippen voor kleine stukjes die je wilt beschermen, zoals voor radijs. Werkt uitstekend. Maar al die witte tunnels zijn zo verschrikkelijk lelijk. En ik wil de moestuin ook graag mooi houden met bloemen. Weet iemand of er een alternatief is (te maken) voor die witte tunnels - in bij voorkeur camouflagekleuren? Alle ideeën welkom.

Een paar jaar geleden kreeg ik van een vriendin een handjevol Wieringer bonen. Het was een ras dat in Nederland al niet meer bestond maar in Amerika nog wel. Door een actie in de Volkskrant werden de boontjes weer teruggehaald naar Nederland en verspreid onder liefhebbende tuinders. Ik ben er mee verder gegaan. Elk jaar meer. Gisteren nog een pan bonensoep van gemaakt. Yummo! De plant houdt het midden tussen een stam- en stokboon en heeft wel wat steun nodig in de lengte en breedte. De peulen zijn niet groot en geven gemiddeld 4-5 boontjes. In vergelijking met de dikke kievitsbonen heb je veel meer te doppen om een kilo boontjes te krijgen. Maar ze zijn zo veel fijner! Echt lekker! En vermoedelijk een geslaagde kruising van diverse uitheemse bonen die het goed deden op Wieringen. En Kruidenvrouwtje, als je diep in de geschiedenis kijkt, voordat we in Nederland begonnen te landbouwen, dan blijven er hazelnoten, wilde appels, waternoten, wikke (een peulvruchtje), paardenbloemenblad & nog zowat over. Mensen hebben altijd en overal geselecteerd en gekruist om rassen te krijgen die het best pasten bij hun grond en klimaat. Hier geen avocado's en aubergine's. Winterpostelein. Nogmaals: Winterpostelein. Oud inheems

Hallo Flipke, Leuk dat je de moestuin wilt voortzetten! Aardbeien ruim ik altijd meteen op nadat ze voor de tweede keer gedragen hebben. Langer laten staan is niet nuttig. In hetzelfde seizoen zet ik op het vrijgekomen stuk grond nog een laat gewas zoals andijvie of winterpostelein. Maar daar is het nu te laat voor. Hoeveel aardappels je kunt oogsten van 15 vierkante meter hangt af van veel factoren: ras, grondsoort, weer (zon, temperatuur, neerslag), plantafstand, bemesting. Hier op arme en vaak droge zandgrond oogst ik in goede jaren gemiddeld net geen kilo per plant. Ik heb niet goed begrepen hoe je 15 vierkante meters liggen - 3 x 5 meter of 2 x 7,5 bijvoorbeeld - maar het is goed om vooraf te bepalen op welke afstand je de poters wilt zetten. Vroege aardappels zet men meestal korter op elkaar dan late. Ik zet alles op 50 x 50 centimeter en daar ben ik zeer tevreden mee. Het is altijd handig om het uit te tekenen op ruitjespapier (of in powerpoint op de computer, met raster ingeschakeld). Waarschijnlijk heb je ruimte voor 30 planten en een oogst van - gokje - minstens 25 kilo. Bij de keuze van aardappelrassen zou ik rekening houden met gevoeligheid voor ziektes als phytophtora. Dat kan schelen in bestrijdingsmiddelen. Op de website van zaadhandel Van der Wal kun je een schema vinden, waar per ras allerlei eigenschappen zijn aangeduid. Zie hierboven bij Roeier: daar heb je de link. Wat paadjes betreft: hier liggen vaste gras- en tegelpaden maar om bedden te maken worden daartussen elk voorjaar nieuwe paadjes getrokken in de dan gespitte grond, langs een draad met een hark. De hark heeft precies de goede breedte voor een paadje tussen de bedden. Eerst langs de draad goed in de grond trappen, dan harken, weer aantrappen, en afharken. Dan liggen die paadjes voor de rest van het seizoen vast. Zeker als je plan voor de moestuin nog niet vast ligt, zou ik de hark hanteren om tijdelijke paadjes te markeren. Veel succes!

Ha Marjolein, Leuk dat je je eerste knoflook hebt geplant, van een enkele soort. Maar als je liefhebber bent dan zou je eigenlijk een paar verschillende soorten moeten proberen. De ene soort doet het beter in jouw grond dan de andere. En ik merk ook dat de ene soort erg lekker is om rauw te eten, in bijvoorbeeld een salade of tzatziki, terwijl andere soorten juist weer lekkerder en geuriger zijn in warme gerechten. Ga het uitvinden! Deze week ga ik nog wat germidours van eigen oogst planten. Ik had ze laten liggen omdat ik ze rauw niet zo lekker vond. Maar nu ik ze in de warme wintersauzen heb verwerkt: wow. Super-aroma. Succes

Ik kan daar nog aan toevoegen de kennis die ik heb van een aangetrouwde neef die ongeveer de meest noordelijke boerderij van Nederland heeft: topje van Groningen. Hij produceert pootaardappelen voor over de hele wereld - tot in Azië. Door de zeewind in het waddengebied verwaaien insecten die kwalijke virussen kunnen afzetten op aardappelplanten.

Hallo ProjectZeeklei, Het zou leuk zijn als je vertelt waarom je deze vraag stelt. Opdracht van school, interesse in een studiegebied? Geologisch gezien is Zeeland nieuw land dat na de laatste ijstijd (na 9000 v.Chr.) werd opgebouwd door aanslibbing van zeeklei en opbouw van veengronden. Daardoor heeft Zeeland gronden die rijk zijn aan mineralen en organische componenten. Dit in tegenstelling tot de dorre hogere zandgrond in Drenthe, waar ik woon, en waar altijd veel meststoffen moeten worden toegevoegd, en die ook weer uitspoelen door regen. Zeeland heeft een bodem die rijk is aan mineralen en organisch materiaal en daar groeien de lekkerste aardappels en groeit het beste gras. En toegevoegde meststoffen zakken er niet zo snel in weg als op zandgrond. Op de Zeeuwse en Hollandse gronden met goed gras groeien ook de beste koeien die de vetste melk produceren. Denk eens aan de bekende Hollandse kazen: Leidse, Goudse, Edammer. Kaas van koeien die grazen op klei en veen. Aardappels kun je op veel grondsoorten verbouwen, maar voor consumptieaardappelen zijn gronden zoals in Zeeland het meest geschikt. Hier in Drenthe worden ook veel aardappels verbouwd, maar dat zijn fabrieksaardappels, die minder geschikt zijn voor consumptie, en die vooral industrieel worden verwerkt tot zetmeel Als je je werkelijk wilt verdiepen in deze materie dan raad ik (archeoloog) je dit boek aan: Atlas van Nederland in het Holoceen. Zoek ook eens op internet naar Paleografische Kaarten. Dan zie je de hele wordingsgeschiedenis van Nederland voor je, en kun je leren waarom Zeeland uitzonderlijk is. Succes met je project!

Ha Roeier en anderen, Mijn ervaring van het afgelopen seizoen lijkt precies andersom te zijn, als je kijkt naar loofontwikkeling. Ik had tegelijk Germidour en Valverde geplant half oktober. Eind oktober had de Germidour al groene neuzen. Valverde kwam pas in januari. Germidour ontwikkelde uiteindelijk veel loof en miezerige bolletjes met teentjes van redelijk formaat. De Valverde maakte weinig loof en veel grotere bollen met dikkere tenen. Hier gaf late loofontwikkeling dus betere bollen, en ik denk dat dit afhangt van ras en wellicht ook grondsoort - hier Drentse zandgrond. En natuurlijk hadden we een idioot groeiseizoen met nog heel laat vorst en vervolgens die droge hitte. Wellicht dat de ene soort knof zich daar beter bij voelt dan de andere. Verder een algemene knoflookvraag die in de wirwar van topics misschien al eens eerder gesteld is: poot je de tenen met zoveel mogelijk droge vliezen er omheen, of juist zo bloot mogelijk?

Broccoli kan geen bloemhart vormen door draaihartigheid, zoals hierboven is gezegd, maar ook door de larven van de koolgalmug. Ze vernielen het punt in de plant waar bloemkool, broccoli en romanesco willen gaan bloeien - bloemkool, broccoli en romanesco zijn immers bloemknoppen. Het is een goede reden om deze planten te kweken onder insectengaas. Ik had er toch soms last van omdat ik het gaas van de planten haalde omdat ze er te groot voor werden; ze drukten het gaas omhoog en het blad er onder verfrommelde - voordat de bloemhoofdjes zich vormden. Ik worstelde een beetje met het probleem: gaas laten zitten waardoor het blad van de planten verfrommelt, of ze de ruimte geven zonder gaas. Als het gaas wordt weggehaald zag ik daarna soms dat het hart van de inmiddels grote planten zo rot was door koolgalmug, dat het enorm stonk - echt een geur van verrotting - en dat er groene vliegen op af kwamen. Afgedekt houden is het devies. En @Flup: een paar jaar geleden had ik ook voor het eerst romanesco in de tuin. De planten werden enorm breed en het duurde een eeuwigheid voordat er een bloemhoofd kwam. Uiteindelijk zag het er wel prachtig en voorbeeldig uit - maar we vonden het niet lekker! Scherp als foute radijs met een zweem van broccoli/bloemkool. Kan aan de grondsoort liggen. Vanwege de smaak komt hier geen romanesco meer in de tuin, maar ook omdat de plant langdurig heel veel ruimte in neemt. Een romanesco-kool levert je een maaltijd op (hier niet lekker) maar op dezelfde plek hadden we ook vier bloemkooltjes kunnen hebben. En @Elmigo: Koolplanten hebben ondergronds net zo veel ruimte nodig als bovengronds. In een potje wordt het helaas niets. Succes iedereen!

Ik zaai al jaren tegen het eind van januari 5-10 voorgekiemde zaadjes van peterselie en snijselderij in kweekpotjes die rond deze tijd (als het weer goed is) als polletjes de volle grond in gaan. Altijd mooie volle pollen, omdat de plantjes ieder het meeste licht willen krijgen. Ze concurreren elkaar omhoog. Maar mijn buurman zaait het nu pas vrij dicht op een rijtje in de volle grond, en hij heeft ook altijd enorme bossen. Maar dan later. Als je er de ruimte voor hebt, experimenteer dan met verschillende manieren.

Ha Henkg, Hier was ik naar op zoek! Dank

Heeft iemand ervaring met het gebruik van eigen urine op de composthoop? Op internet en in tuinboeken vind ik geen gedegen informatie en zeker niet met motivatie. En ik vind het zonde om die minerale rijkdom een paar keer per dag weg te spoelen.

Ann, dank voor je antwoord.

Hallo Sionvb, Dank voor je reactie - het stelt me gerust.

Ananaskers behoort tot de nachtschaden. Mijn eerste vraag is of de plant vatbaar is voor phytophtora. En de tweede: kan het gezond bladafval veilig naar de composthoop zonder de kans dat daarin phytophtora terecht komt? Afgelopen seizoen voor het eerst gekweekt, enorme opbrengst van kolossale planten waarvan het blad naar de composthoop ging. Maar de compost durf ik niet goed uit te rijden over het nieuwe aardappelveldje.