roeier

De snelle rassen beginnen bij mij boven te komen. Zoals deze Pskem, gepoot op 4 December: De tijd die ze nodig hebben om boven te komen is ongeveer hetzelfde als met vroeg poten, dat maakt niet al te veel uit. Deze maand is niet met een bak kou gekomen die de knofloken geremd heeft. De Oezbeekse Tulband en de Siberiër horen ook bij de snelle rassen die nu boven zijn. De meeste rassen zijn langzamer en nog niet boven, maar ik ben tevreden over het tijdpad. Nogmaals mijn idee bij het late poten: mijn bedoeling was om de knofloken pas na de kortste dag boven te laten komen, zodat het loof nog relatief jong en vitaal is in het voorjaar, wat de bolvorming ten goede zou moeten komen. Die bolvorming begint uiteindelijk pas rond 1 Mei, dus op dat moment moet het loof er optimaal bij staan.

Voorjaar 2017 als het laatste nog aanwezige struikje met een gebroken takje uit het groencentrum Witmarsum gehaald. Maar ik heb hem niet gesnoeid. Ja, een paar takjes vanaf gehaald, maar met deze foto wilde ik zeggen, 'kijk, deze groeit uit zichzelf mooi, daar heb ik geluk mee gehad'. Het valt me bij honingbes echt op dat het ene ras veel mooier groeit dan het andere. 'Beauty' groeit ook mooi recht bij mij, 'Beast' weet niet welke kant hij uit wil, net als 'Honey Bee', maar veel struikjes zijn ook nog te klein om er veel van te zeggen - de droogte heeft ze niet geholpen volgens mij. Het sterkst afwijkend van de andere struikjes is 'Duet', want die vertakt zich zo veel. Dan krijg je ontzettend veel dunne takjes, daar haal ik er veel vanaf. Bij de andere struikjes haal ik af en toe een klein naar binnen groeiend takje of horizontaal naar buiten groeiend takje weg, maar verder doe ik weinig aan snoeiwerk. De struikjes zijn ook nog klein, haast alle struikjes heb ik pas twee jaar.

Een stuk tuin wat ik nog had in Franeker heb ik ontruimd, en wat honingbessen overgezet. Wat dan erg opvalt is hoe gemakkelijk dat gaat, want ze wortelen helemaal niet diep. Dat is dan een geluk bij zoiets. Volgens mij heb ik zelfs de oudste met nauwelijks schade aan het wortelgestel meegekregen. Die stond er een jaar of drie en is vrijwel zeker een vuilnisbakkenrasje, van zaad opgekweekt dus. In eerste instantie vind ik het dan minder dan echte rassen, maar dat bleek een vooroordeel. Alles klopt eigenlijk bij deze anonieme Rus: blijft mooi in ruste tijdens de winter, is lekker laat waardoor de rijping kan profiteren van mooi weer, maakt prima bessen, en de struik heeft een mooi rechte groeivorm. Sommige rassen groeien warrig, dat is hier niet zo. Eigenlijk mag je de struik niet aanrekenen op die hoofdtak links, want dat was een gebroken en weer geheeld takje al toen ik het struikje kocht. Beter afknippen, ried een medetuinder mij aan. Ik wilde dat uitstellen tot de struik wat groter was en het toch tijd werd voor wat verjongingssnoei. Toen dacht ik dat de tak er wel af kon bij de verhuizing, want dat is toch een geschikt moment voor snoei. Ik heb wel wat takken weggenomen, maar kon het nog altijd niet over mijn hart verkrijgen die hele gesteltak weg te amputeren. Van het voorjaar zal ik zien of dat een vergissing is geweest of niet. Een droogteprobleem is er zeer zeker niet nu. In elk geval staat de struik nu mooi naast Beauty & The Beast, die met hun bloeitijd het best overeenkomen; gunstig voor de bestuiving.

Frans, ik ben het helemaal met je eens dat die struik van mij zo niet het nieuwe seizoen in kan. Daar moet het mes in. Ik deed dat begin dit jaar na de winter, en ben van plan dit keer hetzelfde tijdstip aan te houden. Naar aanleiding van je goede raad ga ik wat meer onderste takken weghalen dan ik anders misschien had gedaan. Een paar van de oudste takken gaan ook weg. De begin dit jaar gemaakte stekken, in de volle grond gezet, sloegen gelijk goed aan. Dan vind ik na de winter snoeien wel zo praktisch, want als de stekjes gelijk blad krijgen is er minder kans dat ik ze bij werk in de tuin wat aandoe doordat ik ze over het hoofd zie. Een klein kaal takje is kwetsbaar... Ook zo'n stekje gaat knoerdhard, daar heb me over verbaasd. De foto hieronder is van een stekje dat ik begin dit jaar in de grond heb gestopt, zo van 'eerst maar eens zien of het aanslaat, dan bedenken we er later wel een plek voor'. Maar als je dan gaat verzetten, later in het jaar, dan zitten er alweer zulke lange wortels aan dat je die kapot maakt als je de plant eruit licht. Dit stekje heb ik dus een paar weken geleden verzet, het was net of verzette ik een volwassen struik; niet echt makkelijk vanwege de grootte van de kluit. De methode die Frans beschrijft voor het trainen van een stek kan ik iedereen aanbevelen. Als je een Josta koopt, is die vaak al onderaan vertakt, en dat is niet handig, want dan wordt het erg moeilijk om te voorkomen dat hij te breeduit gaat. Dus ja, zelf een stek nemen en vertakkingen onderaan niet toestaan (knoppen wegbreken), zou uiteindelijk iets veel gebruiksvriendelijkers moeten opleveren. En zo lang hoeft het niet te duren voordat je daar bent, volgens mij. Mijn grootste stekje van begin dit jaar is nu al ruim over de meter, maar het was om te beginnen waarschijnlijk ook niet zo'n klein takje. Onder heb ik bij het verzetten gelijk een forse zijtak weggeknipt, want die wilde ik niet houden:

Welk ras is het, Appelvrouw? Die van Frans was een Mammoth 2 Snowstar. Altijd leuk om te weten.

Ik zie hem in elk geval bij Esveld in Boskoop staan. Ik heb geen ervaring met die zaak, maar het is misschien voor jou binnen reisafstand: https://www.esveld.nl/zoeken.php?zoekterm=Worcesterbes&pagina=1&product=planten

Indrukwekkend, Frans. Die hoort erin! In de slag tegen de competitie met afwezigheid van competitie ga ik dan ook nog maar even een score melden: Dikste solo knoflookbol vanuit een bulbine gegroeid, binnen één seizoen: 2,8 cm diameter. Ras Pskem. De beste foto, met de schuifmaat erlangs, heb ik hier al eens laten zien: https://www.moestuinforum.nl/topic/24325-knoflook-seizoen-2019-2020/page/4/#findComment-388512 Omdat bijna niemand vanuit bulbines knoflook kweekt zal het weinig mensen wat zeggen, maar om uit zo'n bulbine, weinig groter dan een graankorrel, een bol van 2,8 cm te krijgen is wel degelijk opmerkelijk. Op YouTube staat een filmpje dat een tweejarig proces laat zien om van bulbines bolletjes te krijgen groter dan 5 gram, die waardig pootgoed zijn voor gewone bollen. Mijn Pskem bulbines gingen binnen één seizoen al richting de 10 gram! Ik heb Andy Leahy, de maker van dat YouTube filmpje, mijn resultaat ook laten zien, en hij reageerde met: "Grain size to the size of rounds you are showing is phenomenally good. That could be like 50-100X weight increase in one cycle. [...]Pskem did not stand out in any way in my area, so I’ve let all mine be sold for food." Hieronder een foto van een paar van mijn Pskem bollen naast een paar van een ander ras, namelijk Eden Rose. Beiden op dezelfde manier vanuit bulbines verkregen, maar de resultaten staan in geen verhouding tot elkaar:

In deze tijd van het jaar zie je mooi het geraamte van struiken, en kun je dus goed zien hoe ze groeien, of gegroeid hebben. Dit is mijn nog jonge struikje, het staat vrij, en dit kun je dus ongeveer verwachten binnen twee groeiseizoenen. Ik heb proberen te begeleiden, maar dat was niet meer dan wat ondersteuning van wat takken van het jaar ervoor, dus dat stelde weinig voor. Al die lichtgekleurde takken zullen scheuten van dit jaar zijn, dus dat is echt snel gegaan en de struik neemt een enorme ruimte in al. Op zich vind ik de vorm zo niet eens onaardig, maar als die takken over een half jaar zwaar doorhangen van de bessen zal het minder geslaagd uitpakken, dus ik zal waarschijnlijk iets van skeletbouw met touwen aan de buitenkant gaan neerzetten. Heb je een kleine tuin, dan zul je van meet af aan de Jostabes moeten geleiden, lijkt me; van zichzelf is het een onstuimige struik. Begin dit jaar heb ik een paar stekjes genomen, die hebben zich gelijk goed ontwikkeld, en één daarvan probeer ik nu in een boomvorm te ontwikkelen, het voorbeeld van Frans volgend. Ik ben benieuwd hoe dat gaat.

Ja, ze houden zeker van dat soort dichte begroeiing. Zijn er daar bij jou misschien nog geen mooie dichte heggen, Huub? Hier bij mij op de vlakte heb ik nog nooit ook maar één mus gezien, maar in het dorp zelf, wat niet groter is dan een kerk en daar een stuk of 7 huizen omheen gestrooid, daar hoor ik altijd gekwetter van mussen vanuit de heggen. Alle andere vogeltjes komen hier wel op de vlakte, dus kool- en pimpelmees, kwikstaart, roodborst, putter, winterkoninkje, zwaluw, spotvogel en ga zo maar door, maar geen huismus, die blijven in groepjes in downtown Iens zitten, en in andere dorpjes natuurlijk. In elk geval één kastje is nu opgehangen: Ik heb twee kastjes gekocht, ik had altijd het idee ze zelf te maken, want er ligt altijd wel hout, maar daar komt het dan weer niet van. Maar het tweede kastje gebruik ik nu als voorbeeld om toch zelf een paar te maken; het hebben van een tastbaar voorbeeld helpt om zelf aan de slag te gaan. Aan de andere kant van de vaart is nog wel plek voor een kastje, mogelijk wel twee (aan territorium wensen denkend). In het dorp zelf heb ik ook even gekeken, daar hangt hier en daar wel een kastje, maar die zien er niet onderhouden uit. Als ze niet jaarlijks worden schoongemaakt blijven de vogeltjes ook weg, want dan is het niet meer fris binnenin die kastjes.

Soms kan ik merken dat ik in Nederland nog altijd een halve buitenlander ben. Gisteren zag ik iemand die bij een woningbouwvereniging werkt nestkastjes ophangen. Toen ik een grapje maakte over dat de woningbouw blijkbaar ook al voor de huisvesting van vogeltjes zorg droeg, kreeg ik een ongelovige blik terug. Vervolgens werd me duidelijk gemaakt dat woningbouwverenigingen wettelijk verplicht zijn tot het ophangen van vogelkastjes, en ook voor het onderhoud te zorgen. En hij deed dat voor de regio; het ophangen, registreren, en het jaarlijkse schoonmaken. Ik had geen idee dat woningbouwverenigingen wettelijk verplicht waren voor de vogeltjes te zorgen. Het kwartje is me wel gevallen, hoor. Met het vullen van spouwmuren en andere eisen en moderniseringen aan huizen is natuurlijk veel nestgelegenheid verloren gegaan. De Nederlandse cultuur is sterk in het aandringen op compenserende maatregelen bij van alles en nog wat, en dan is 1 + 1 = 2. In elk geval herinnerde het me eraan dat ik hier ook nog altijd wat nestkastjes wilde neerhangen, wat er door besluiteloosheid nog nooit van is gekomen. Nu maar even echt doen!

Ja, ik heb dit ook vaak met dit forum, en met niets anders eigenlijk. Vooral zondag was het slecht.

Behalve die schapen lijken er meer dieren te rekenen op een strenge winter. De zangvogeltjes waren vrij vroeg vertrokken. Hengelaars merken dat de vissen op het moment erg goed willen bijten om goed doorvoed de schrale winter in te gaan. Mollen hebben nu een wat dikkere vacht als andere jaren. Alles horen zeggen, dat wel, maar dan zou het me toch tegenvallen als we niet op z'n minst het natuurijs op zouden kunnen. Tot nog toe alleen maar regen, iedere dag weer.

Maar ja, ik neem aan dat van het hele gebeuren weer geen filmopnamen zijn, hè? Zelf heb ik de appelboom maar weer eens aangepakt. Er kan hier en daar nog wel wat meer af, maar ik ben natuurlijk zo'n type dat alles met een handzaagje doet, dus het gaat in etappes. Al die waterloten moeten ook nog (grote knipper), dus je blijft wel even aan de gang met zo'n boompje wat van jongsafaan niet goed is gesnoeid. Maar er begint langzamerhand vorm in te komen, al zeg ik het zelf.

1) Waarom? Ik interesseer me voor de verbinding van natuur en menselijke cultuur. Ik huur nu dan een tuintje, maar daarvoor werkte ik veel voor boeren. Ik ben een buitenmens ook. 2&3) Moeite met opstarten? Hangt ervan af hoe je dat bedoelt. Om aan een tuintje te geraken is niet makkelijk. Ik woonde 8 jaar in Inverness waar op alle voormalige volkstuintjes huizen gebouwd zijn en er is zelfs geen wachtlijst; je komt er niet aan een tuintje. Daarna zat ik 5 jaar in Glasgow; ook daar geen mogelijkheden. Eind 2015 ben ik teruggekeerd naar Friesland en hier kom je wel aan een volkstuintje. Of gaat de vraag over moeite als je eenmaal al een stukje grond hebt? Te zware klei waar bijna geen organisch materiaal in zit maar wel vol met wortelonkruiden is dan de grootste uitdaging. Ik kan het aan, maar fysiek zwakkeren kunnen hierover struikelen. Een groter probleem is dat de volkstuinvereniging te weinig leden heeft en daardoor in het voortbestaan bedreigd wordt. Gaan we echt failliet, dan is mijn werk voor niets geweest, en daar moet ik niet aan denken. 4) Het aanbod aan zaden is enorm, maar niet geweldig op ons klimaat afgestemd. In andere landen zie je vaak een kleiner aanbod, maar dan wel van rassen en soorten die zich bewezen hebben in het lokale klimaat. Op meer dan 50° noorderbreedte ligt Nederland nogal noordelijk, en dat zie je in het aanbod van zaden niet terug. Iemand in België zal geen problemen ondervinden, maar naarmate je noordelijker zit moet je kritischer zijn op wat je kiest om te telen. Er zit een sterk zuidelijke oriëntatie achter het aanbod, en hobbytelers in mijn streek zie ik regelmatig hiermee de mist in gaan. 5) Ik google veel om te zien wat het internet mij kan vertellen, maar na een paar jaar ervaring met een gewas vertrouw ik mezelf meer dan het internet. Veel mensen babbelen elkaar na op het internet, soms wordt zomaar een verhaal uit een ander klimaat op Nederland geprojecteerd. Daarnaast heb je wetenschappelijk onderzoek dat vaak gericht is op de professionele sector, waar bijvoorbeeld veel aandacht is voor de chemische samenstelling van de teeltgrond en het gewas, en dat is dan net weer te specifiek is als je gewoon uit het vuistje wilt tuinieren. Je komt wel eens een auteur tegen die voor de gewone volkstuinier schrijft maar zich wel inleest in de professionele literatuur, en zo iemand is dan voor mij het meest geschikt om naar te luisteren, maar op het moment haal ik toch het meeste uit goed kijken wat er op mijn eigen tuin gebeurt.

RobO, ik heb moeite te plaatsen wat je zegt. Zeg je dat bij jou na koude winters de knoflook bruiner uit de grond komt? Het is niet snel te koud voor knoflook... Ik zie alleen verschil per ras. Zoiets als Vessalico is beige, Wonha neigt meer naar bruin, Eden Rose is rose (what's in a name?), en deze Pskem is bij mij meestal paars met wat bruin er doorheen. Bij de andere bollen Pskem, die op dezelfde plek zijn geteeld, gedroogd en ook opgeslagen, overheerst paars. Deze bol heeft allemaal bruine teentjes, en één teentje is paars. Dat is apart. Je zou je kunnen voorstellen dat tijdens het droogproces dat ene teentje wat beter in het vlies zat, en dat de andere teentjes langzaam zijn verkleurd door betere luchtcirculatie, maar ook dat is niet het geval, want ik kan vergelijken met een andere bol waarbij het vlies altijd open is geweest, in elk geval sinds de oogst, en de zichtbare tenen zijn nog paars, dus niet verkleurd naar bruin.

Vandaag de Pskem erin gedaan, bij één bol kwam ik een grappige kleurstelling tegen:

@RobN Het was een koude maand November, misschien juist goed dat ze een beetje ingetoomd zijn. Ik ken die rasjes niet, ze kunnen best wat trager zijn en dat er niks mis is. Als je teruggaat in de knoflook-jaren op dit forum zie je dat het vaker voorkomt dat het maanden duurt voordat een rasje bovenkomt. Ja, je moet natuurlijk niet stilstaande plassen hebben waar je knoflook staat. Het komt wel op een goede afwatering aan met zoveel regen en zo weinig wind. Vooral de afwezigheid van wind verrast me; op die vlakte waar ik zit noemen we windkracht 6 een gematigd windje, maar al een tijdje hebben we haast niks. Normaal vervloek ik die eeuwige wind hier, maar ik begin er nu haast heimwee naar te krijgen. 'Ondergedompeld'; ja, RobO, toen ik dat las moest ik wel even lachen!

Is er nog iemand aan het poten? Ik ben daar nu mee bezig, want ik denk dat nu de meest geschikte tijd is. Het is wel bagger op de tuin, erg nat met alle regen, maar de meeste rasjes gaan er nu in. Vandaag de Vessalico afgemaakt, en de teentjes van een enkel bolletje Oezbeekse Tulband er in gedaan. Mijn bedoeling is dat ze pas boven komen na de kortste dag. Dat zal met die Tulband wel niet helemaal lukken, want de Tulbanden zijn de rapste jongens, maar ik vermoed dat het meeste pas in Januari boven zal komen. Naambordjes heb ik nog niet nodig, zoveel verschillende rasjes heb ik nu ook weer niet. Ik prik meestal wel stokjes bij de teentjes om aan te geven dat er iets staat, afhankelijk van de kou zou het best wat langer kunnen duren voordat sommig spul bovenkomt, en ik kan wel makkelijk vergeten wáár ik precies heb gepoot. Al het blad had ik al op de tuin gestort toen dat viel, daar poot ik wel tussendoor.

Hoe je dat aan die schapen kon aflezen vroeg ik, maar ik sprak met de scharensliep, en dat wist hij niet. Ik neem aan dat een boer hem heeft willen opmonteren door hem een strenge winter te voorspellen, want schaatsen slijpen is natuurlijk werk voor een slijper. Of een schaap meer dan een maand vooruit kan kijken betwijfel ik. Die schapen zullen wel voor Januari zijn uitgerekend en nu wat onrustig gedrag vertonen. Ik heb zelf met schapen gewerkt en kan ze beter 'lezen' dan een gemiddeld iemand, maar van dit soort voorspellende gevoeligheden heb ik nooit iets vernomen. Maar ik sluit niet uit dat iemand hier wat verder in is dan ik en eerder tot conclusies weet te komen. Ik zal het eens in de gaten houden. Persoonlijk heb ik ook al een tijdlang zo'n gevoel dat het nu wel weer eens een echt wintertje zou kunnen worden. Ik woon weer in Nederland sinds December 2015, en de winters hebben weinig voorgesteld sindsdien. Mijn schaatsen liggen nog altijd ongebruikt. Ik ben ook niet de eerste die naar een strenge winter verlangt. Het zou niet praktisch voor me zijn want ik ben gewend te roeien. Een dunne laag ijs maakt mijn leven moeilijker, maar ik heb dus zo'n donkerbruin gevoel dat deze winter mij voor meer problemen gaat stellen - het kan niet altijd van een leien dakje gaan, toch?

Mooi! Ik denk dus dat je naar zoiets als het jubeltopic op zoek was: https://www.moestuinforum.nl/het-grote-nieuwe-jubeltopic-t14229-1040.html.

Gek dat je daar nog altijd niet genoeg regen hebt, Jorieke. Dat is voor ons in het westen nauwelijks voor te stellen. Niet alleen het westen trouwens, die boer die mensen gratis uien liet rapen omdat hij niet met de trekker het land op kon zat immers in Drenthe. Voor wat het waard is, iemand vertelde me vandaag dat aan het gedrag van zwangere schapen was af te lezen dat we een koude maand Januari krijgen. Ik ben benieuwd, het zou weer es wat anders zijn in elk geval.

Misschien dat schaduwplanten toch het beste zijn hier, en ze mogen best fors zijn om deze plek te vullen. Dan zou ik denken aan zoiets als Koeienoog, wat mooi groot decoratief blad heeft, of Kruiskruid (Ligularia), Schout bij Nacht misschien. Dat zijn allemaal zo'n beetje zomerbloeiers die structuur geven. Wat Asters zouden erbij kunnen vanwege de bloeitijd in de herfst. Voor Helleborus lijkt deze plek trouwens geknipt; ik kan me herinneren dat ik er veel van tegenkwam in de zuidelijke Alpen op dit soort plekken, en die bloeien voor Mei al. Sierrabarber zou misschien ook wat zijn, vooral vanwege het grote, decoratieve blad dan hè. Ik heb wat moeite om schaduwplanten te bedenken die in de herfst bloeien. Ja, wat Sedum zou er natuurlijk bij kunnen.

Ik heb ze al een weekje of 3 buiten hangen, in netzakken van aardappels, maar zon is hier niet in deze tijd van het jaar. Ik merk ook weinig verandering aan de knollen; niet aan smaak, ze blijven hard, het enige wat opvalt is dat ze langzaam zwart worden van kleur, maar zo koop je ze ook bij de boer. De vogels blijven ervan af. Ik bedacht me in het begin dat je vogels op dezelfde manier van een kostje voorziet, dus ik vertrouwde het totaal niet, maar op de een of andere manier hebben ze het niet door of het is hun smaak niet. Nou, dan kan het nog wel even blijven hangen zo.

Ja, ik zie niet dat wij als volk ons gedrag gaan veranderen. De gadgets die onze leefwijze en manier van denken niet veranderen accepteren we wel, dus de zonnepanelen, de electrische auto, wat extra isolatie; geen probleem. Het is ook wel cool om over je zonnepanelen te praten, het past naadloos binnen onze cultuur. We worden door niemand aangespoord om écht te veranderen. Ja, door Greta Thunberg wel, maar niet door gevestigde maatschappelijke krachten. Er is het klimaatakkoord van Parijs, maar wat zal dat waard blijken? Als je ziet wat het kabinet wil uithalen met houtstookcentrales voorspelt dat niet veel goeds. We veranderen niet zomaar. Ik ben al een ouwe sok aan het worden, dus ik weet nog goed dat we onszelf eenzelfde soort crisis aanpraatten begin jaren 70, ten tijde van de oliecrisis. Ons werd verteld dat de energie op aarde aan het opraken was, en dat we er zeer zuinig mee moesten omspringen. Ook toen gingen de 'gadgets' er wel in, zoals spouwmuurisolatie en aerodynamische auto's. Iets meer letten op de wattage van het Philips gloeipeertje ging ook nog wel. Maar de vliegvakanties en de grote woon-werkafstanden moesten nog beginnen, dus in hoeverre zijn we toen eigenlijk veranderd? Toch deden we alsof het een serieuze zaak was, met een autoloze zondag op de koop toe. Voor de jongeren onder ons: het eerste Postbus 51 filmpje ging over deze energiecrisis: https://www.vpro.nl/speel~WO_NTR_3672673~rvd-1974-postbus-51-verstandig-met-energie-de-aardbol-als-kaars~.html.

Ik denk dat je mazzel hebt gehad met dat ze niet doorschoten, want dat zou ik normaal verwachten. Volgens mij ben je nog op tijd voor het planten van overwinterings-pootuien. Je hebt zowel uien die je in de herfst poot als in het voorjaar, maar ik zou de overwinteraars prefereren. Iets dat 's winters op de tuin staat, erosie tegengaat zonder dat je een groenbemester nodig hebt; wat is daar niet aan te waarderen? Voor knoflook en sommige sjalotten is er ook nog wel tijd, ik ben zelf nog aan het poten, maar als je je pootmateriaal nog niet hebt zou ik nu wel opschieten.