rorror

Wat is wortelverbranding?Wortelverbranding is een beschadiging van het wortelstelsel waarbij wortels hun vermogen verliezen om water en voedingsstoffen goed op te nemen. Hoewel het woord “verbranding” doet denken aan hitte, gaat het meestal om schade door een ongunstige chemische of fysische omgeving rond de wortels. De wortelpunten, die verantwoordelijk zijn voor nieuwe groei en opname, zijn het meest gevoelig. Wanneer deze beschadigd raken, ontstaan bovengronds vaak symptomen zoals slap hangende bladeren, groeivertraging, verkleuring en verdroging van bladranden. Hoe ontstaat wortelverbranding door overbemesting?Een van de bekendste oorzaken is een te hoge concentratie meststoffen in de bodem of potgrond. Meststoffen bevatten opgeloste zouten die planten nodig hebben voor hun groei, maar in een te hoge concentratie verstoren ze de wateropname. De omgeving rond de wortel wordt dan sterker geconcentreerd dan de vloeistof in de wortelcellen zelf. Daardoor kan water uit de wortel worden getrokken in plaats van andersom. Vooral jonge, actieve wortelpunten raken hierdoor beschadigd. Dit gebeurt vaak wanneer planten te vaak voeding krijgen, wanneer vloeibare mest niet voldoende wordt verdund of wanneer zouten zich over langere tijd ophopen in potgrond. Rechts boven gezonde wortels, links onder de donkere wortels vertonen wortelverbranding. Hoe speelt pH (zuurgraad) een rol bij wortelverbranding?Ook een verkeerde pH-waarde kan wortelverbranding veroorzaken of versterken. Een te lage pH (te zuur) of een te hoge pH (te basisch) verandert de chemische omgeving rond de wortels. Daardoor worden bepaalde voedingsstoffen te sterk beschikbaar of juist geblokkeerd. Bij een te zure bodem kunnen bijvoorbeeld metalen zoals aluminium of mangaan in hogere concentraties oplosbaar worden. Deze kunnen in overmaat giftig worden voor wortelweefsel. Daarnaast kan een lage pH ervoor zorgen dat wortelcellen direct geïrriteerd raken en minder efficiënt functioneren. Een te hoge pH kan eveneens problemen geven. Voedingsstoffen zoals ijzer, mangaan, fosfor en soms zink worden dan minder goed opneembaar. Planten kunnen hierdoor tekorten ontwikkelen terwijl er technisch gezien voldoende voeding aanwezig is. Wortels raken onder stress, hun groei vertraagt en beschadigd wortelweefsel herstelt minder goed. Vooral in potcultuur, hydrocultuur en intensieve teelt kan een langdurig verkeerde pH leiden tot verschijnselen die sterk lijken op wortelverbranding. Wortelverbranding door organisch materiaalVerse mest, onvoldoende uitgerijpte compost of grote hoeveelheden organisch materiaal kunnen eveneens problemen veroorzaken. Tijdens het afbraakproces komen stoffen vrij en kan lokaal warmte ontstaan. Ook kunnen verbindingen zoals ammoniak tijdelijk in hogere concentraties aanwezig zijn. Voor jonge wortels vormt dit een agressieve omgeving waarin wortelpunten beschadigd raken. Daardoor kan een bodem die rijk lijkt aan voeding juist tijdelijk te zwaar zijn voor gezonde wortelontwikkeling. Invloed van temperatuur en omgevingsfactorenNiet alleen chemische factoren spelen een rol. Hoge temperaturen rond de wortels verhogen het risico op wortelschade. Potten die langdurig in direct zonlicht staan kunnen sterk opwarmen, vooral donkere kunststof potten. Warme grond bevat minder zuurstof en verhoogt de belasting op de wortels. Ook langdurig natte grond kan indirect bijdragen aan wortelschade doordat zuurstofgebrek ontstaat. Beschadigde wortels herstellen moeilijk wanneer de bodem onvoldoende lucht bevat. Hoe herken je wortelverbranding?De eerste signalen zijn meestal zichtbaar aan de plant zelf. Bladeren kunnen slap gaan hangen ondanks voldoende vocht in de grond. Bladranden worden soms geel of bruin en nieuwe groei blijft achter. Bij ernstige schade stopt de ontwikkeling vrijwel volledig. Wanneer de plant uit de pot wordt gehaald, zijn gezonde wortels normaal gesproken wit tot lichtgekleurd en stevig. Beschadigde wortels ogen vaak bruin, donker, verschrompeld of voelen zacht aan. Links beschadigde wortels, rechts gezonde wortels. Hoe voorkom je wortelverbranding?Voorkomen begint met evenwicht. Geef voeding in passende hoeveelheden en verhoog doseringen geleidelijk in plaats van plotseling. Controleer regelmatig de pH van bodem, potgrond of voedingsoplossing zodat deze binnen het geschikte bereik voor de plantensoort blijft. Gebruik alleen goed verteerde organische materialen en voorkom ophoping van meststoffen door af en toe door te spoelen bij potplanten. Daarnaast helpt een luchtige bodemstructuur, voldoende drainage en bescherming tegen extreme opwarming van potten. Wortels functioneren het best in een stabiele omgeving waarin water, zuurstof, voedingsstoffen en pH met elkaar in balans zijn. Herstel na wortelverbrandingWanneer wortelverbranding al is ontstaan, ligt de eerste stap meestal in het wegnemen van de oorzaak. Dat kan betekenen dat bemesting tijdelijk wordt gestopt, overtollige zouten worden uitgespoeld of de pH wordt gecorrigeerd. Vervolgens heeft de plant tijd nodig om nieuwe wortels te vormen. Herstel is vaak geleidelijk. Nieuwe gezonde wortels moeten eerst groeien voordat de plant bovengronds weer zichtbaar krachtiger wordt.

Wat is wortelgroei?Wortelgroei is het proces waarbij de wortels van een plant zich ontwikkelen, verlengen en vertakken in de bodem. Dit gebeurt vooral aan de wortelpunt, waar nieuwe cellen worden gevormd. Wortels zijn essentieel voor het leven van een plant. Ze zorgen ervoor dat de plant stevig in de grond staat en nemen water en voedingsstoffen op die nodig zijn voor groei. Functies van wortelsWortels hebben meerdere belangrijke functies: Opname van water en mineralen Wortels nemen water en opgeloste voedingsstoffen uit de bodem op. Verankering Ze houden de plant stevig vast in de grond zodat deze niet omvalt. Opslag van voedingsstoffen Sommige planten slaan reservestoffen op in hun wortels (bijvoorbeeld wortel, bietjes of aardappel). Samenwerking met bodemorganismen Wortels werken samen met schimmels (mycorrhiza) en bacteriën die helpen bij de opname van voedingsstoffen. Hoe groeit een wortel?Wortels groeien vanuit de wortelpunt. Hier bevinden zich delende cellen die ervoor zorgen dat de wortel langer wordt. Het proces verloopt in stappen: Celdeling – nieuwe cellen worden gevormd aan de wortelpunt Celstrekking – cellen worden groter en duwen de wortel verder de grond in Differentiatie – cellen krijgen een specifieke functie (zoals transport of opname) Vertakking – zijwortels ontstaan voor extra opnamecapaciteit Watergift en wortelontwikkelingBij wortelgroei speelt watergift een belangrijke rol. Jonge planten die voortdurend veel water krijgen, hoeven weinig moeite te doen om vocht op te nemen. Daardoor blijven wortels vaak oppervlakkiger en minder uitgebreid. Door iets terughoudender water te geven - zonder de plant uit te laten drogen - stimuleer je wortels om dieper en verder de bodem in te groeien op zoek naar water. Dit zorgt meestal voor een sterker en beter ontwikkeld wortelstelsel, waardoor planten later beter bestand zijn tegen drogere periodes en minder afhankelijk worden van frequente bewatering. Het gaat daarbij niet om planten “laten afzien”, maar om een evenwichtige watergift die wortelontwikkeling actief ondersteunt. Factoren die wortelgroei beïnvloedenBodemstructuur Luchtige en losse grond stimuleert wortelgroei. Dichte grond remt groei. Water Te weinig water remt groei, maar te veel water kan zuurstof verdringen. Voedingsstoffen Vooral stikstof, fosfor en kalium zijn belangrijk voor gezonde wortelontwikkeling. Zuurstof Wortels hebben zuurstof nodig om energie te produceren. Temperatuur Elke plant heeft een optimale temperatuur voor wortelgroei. pH-waarde van de bodem De zuurgraad beïnvloedt hoe goed voedingsstoffen beschikbaar zijn. Belang van een goed wortelstelselEen gezond wortelstelsel zorgt voor: Sterkere en gezondere planten. Betere weerstand tegen droogte. Bfficiëntere opname van voedingsstoffen. Stabiele groei en ontwikkeling. Zonder goed wortelstelsel kan een plant niet overleven, zelfs als de omstandigheden boven de grond goed lijken.

Stalmest gebruiken in de moestuinStalmest is een van de beste natuurlijke manieren om de bodem van je moestuin te verbeteren. Deze organische meststof bestaat uit dierlijke mest, vaak gemengd met stro, zaagsel of ander bodembedekkend materiaal. Stalmest voedt niet alleen je planten, maar zorgt ook voor een gezonde bodemstructuur en een actief bodemleven. Daardoor kunnen gewassen beter groeien en wordt de grond beter bestand tegen droogte en extreme weersomstandigheden. Wat is stalmest?Stalmest bestaat uit de uitwerpselen van dieren zoals koeien, paarden, schapen, geiten of kippen, vermengd met het materiaal dat in de stal wordt gebruikt als bodembedekking. Tijdens het composteren breekt dit mengsel langzaam af tot een voedzame organische meststof die rijk is aan voedingsstoffen en organische stof. Door regelmatig stalmest toe te voegen, verhoog je het humusgehalte van de bodem. Dit helpt de grond om water en voedingsstoffen beter vast te houden en stimuleert het bodemleven, zoals regenwormen en nuttige micro-organismen. Voordelen van stalmestStalmest biedt verschillende voordelen voor de moestuin: Verbetert de bodemstructuur. Verhoogt het gehalte aan organische stof. Stimuleert het bodemleven. Levert voedingsstoffen zoals stikstof, fosfor en kalium. Verbetert de waterhuishouding van de bodem. Bevordert een gezonde groei van groenten en fruit. Welke soorten stalmest zijn er?Niet alle stalmest is hetzelfde. De samenstelling en voedingswaarde verschillen per diersoort. Soort stalmest Eigenschappen Koemest Mild en geschikt voor vrijwel alle moestuinen. Paardenmest Rijk aan organische stof en vaak gemengd met veel stro. Schapenmest Voedingsrijk en relatief geconcentreerd. Geitenmest Droog, voedzaam en eenvoudig te verwerken. Kippenmest Zeer rijk aan voedingsstoffen en daarom altijd goed composteren voor gebruik. Foto door Efraimstochter Wanneer stalmest gebruiken?De beste periode om stalmest aan te brengen is in het najaar. De mest krijgt dan gedurende de winter de tijd om verder af te breken en voedingsstoffen vrij te maken. Tegelijkertijd verbetert de bodemstructuur voordat het nieuwe groeiseizoen begint. Ook in het vroege voorjaar kan stalmest worden gebruikt, maar dan is het belangrijk dat de mest goed verteerd of gecomposteerd is. Verse mest kan jonge wortels beschadigen en tijdelijk te veel stikstof afgeven. Hoe breng je stalmest aan?Verdeel een laag van ongeveer 2 tot 5 centimeter stalmest over de bodem van de moestuin. Dit komt neer op ongeveer 2 tot 5 liter per vierkante meter. Werk de mest licht door de bovenste laag van de grond of laat regen en bodemleven het materiaal geleidelijk opnemen. Na het aanbrengen is het verstandig om de bodem voldoende vochtig te houden. Hierdoor kunnen voedingsstoffen gemakkelijker in de grond worden opgenomen en wordt het afbraakproces ondersteund. Verse of verteerde stalmest?Voor de meeste toepassingen is goed verteerde stalmest de beste keuze. Tijdens het composteren worden schadelijke stoffen afgebroken en neemt de kans op verbranding van plantenwortels af. Verse stalmest kan onkruidzaden bevatten en bevat vaak hoge concentraties voedingsstoffen die jonge planten kunnen beschadigen. Wanneer je alleen verse mest beschikbaar hebt, kun je deze het beste eerst enkele maanden laten composteren of toevoegen aan de composthoop. Waar moet je op letten?Gebruik bij voorkeur stalmest van een betrouwbare herkomst. Zo verklein je de kans op ziektekiemen, onkruidzaden of resten van bestrijdingsmiddelen. Overdrijf ook niet met de hoeveelheid mest. Een teveel aan voedingsstoffen, vooral stikstof, kan leiden tot een sterke bladgroei ten koste van bloemen, vruchten of wortelontwikkeling. Bij zware kleigrond helpt stalmest om de bodem luchtiger te maken, terwijl zandgrond juist beter vocht en voedingsstoffen kan vasthouden. Daardoor is stalmest geschikt voor vrijwel iedere moestuin. Stalmest composteren: stap-voor-stapStalmest is uitstekend materiaal voor de composthoop, maar het werkt het best wanneer je het combineert met droog “bruin” materiaal zoals stro, bladeren of houtsnippers. Zo voorkom je een natte, stinkende hoop en krijg je mooie, voedzame compost. Wat heb je nodig?Stalmest (liefst van koe, paard, schaap of geit) Bruin materiaal: droge bladeren, stro, karton, houtsnippers of zaagsel Groen materiaal (optioneel): keukenresten, vers gras, tuinplanten Een compostbak of composthoop Een riek of vork om te mengen Belangrijk om te wetenGebruik geen dikke lagen pure mest. Dat kan gaan broeien en stinken. Meng altijd met bruin materiaal. Een goede richtlijn is ongeveer 1 deel stalmest op 2 delen bruin materiaal. Kippenmest is extra sterk. Gebruik daarvan minder, ongeveer 1 deel kippenmest op 3–4 delen bruin materiaal. Stappenplan: stalmest composteren in laagjesStap 1 - Maak een luchtige onderlaag Begin met een laag van 10–15 cm grof bruin materiaal, bijvoorbeeld takjes, stro of houtsnippers. Dit zorgt voor ventilatie onderin de hoop. Stap 2 - Voeg de eerste laag stalmest toe Breng een laag van ongeveer 5–10 cm stalmest aan. Verspreid deze gelijkmatig, maar druk niet te hard aan. Stap 3 - Dek af met bruin materiaal Bedek de mest met een laag van 10–15 cm droog materiaal, zoals bladeren, stro of versnipperd karton. Dit helpt vocht te reguleren en geurtjes te voorkomen. Stap 4 - Herhaal de lagen Blijf afwisselen: 5-10 cm stalmest. 10-15 cm bruin materiaal. eventueel een dunne laag groen materiaal. Ga door tot de hoop ongeveer 1–1,5 meter hoog is. Dat is groot genoeg om goed op te warmen. Stap 5 - Maak de hoop vochtig De composthoop moet aanvoelen als een uitgeknepen spons: vochtig, maar niet drijfnat. Is de hoop te droog, geef dan wat water. Is hij te nat, voeg extra droog materiaal toe. Stap 6 . Keer de compost Na 3–6 weken begint de hoop warm te worden. Keer de compost met een riek zodat zuurstof erbij komt. Herhaal dit elke 4–6 weken voor een sneller resultaat. Stap 7 . Laat rijpen Na enkele maanden is de compost donker, kruimelig en ruikt hij naar bosgrond. Dan is hij klaar voor gebruik in de moestuin. Hoe lang duurt het?Methode Duur Regelmatig keren en goede balans 3-6 maanden Minder onderhoud 6-12 maanden Veelgemaakte foutenTe veel mest gebruiken: de hoop wordt nat en zuurstofarm. Te weinig droog materiaal: dit veroorzaakt geurproblemen. De hoop niet keren: compostering verloopt dan veel trager. Verse mest direct in de moestuin gebruiken: dit kan planten beschadigen en onkruidzaden verspreiden. Wanneer gebruik je de compost?De rijpe compost kun je in het voorjaar of najaar over de moestuin verspreiden, ongeveer 2–5 liter per m². Werk hem licht in de bovenste laag van de grond. Met deze methode maak je van stalmest een veilige, voedzame compost die je bodemstructuur en bodemleven sterk verbetert. Veelgestelde vragenKan ik stalmest direct rond groenten gebruiken?Ja, mits de stalmest goed verteerd is. Verse stalmest gebruik je liever niet direct bij groeiende gewassen. Hoeveel stalmest heb ik nodig?Gemiddeld is 2 tot 5 liter per vierkante meter voldoende voor een jaarlijkse bemesting van de moestuin. Kan ik stalmest elk jaar gebruiken?Ja. Een jaarlijkse gift van goed verteerde stalmest helpt om de bodem vruchtbaar en gezond te houden. Welke groenten profiteren het meest van stalmest?Voedselrijke gewassen zoals pompoenen, courgettes, kolen, aardappelen en prei groeien vaak uitstekend op grond die met stalmest is verrijkt. Kopfoto door Manfred Antranias Zimmer

Drijfmest Drijfmest: Drijfmest is een waardevolle natuurlijk bemesting die je kunt gebruiken in de moestuin. Het is rijk aan voedingsstoffen en kan de groei van je planten aanzienlijk bevorderen. Drijfmest is een vloeibare meststof die meestal afkomstig is van stalafval van runderen, schapen of varkens. Het bevat veel stikstof, fosfor en kalium, de drie belangrijkste voedingsstoffen voor planten. Drijfmest kan in het voorjaar (voor het planten) of in het groeiseizoen (tijdens de groei van de planten) worden toegepast. Zorg ervoor dat je dit doet voordat de planten in hun volle groeiperiode zijn, zodat ze de voedingsstoffen goed kunnen opnemen. Vaak moet drijfmest worden verdund voordat je deze aanbrengt, meestal met water in een verhouding van 1:10 (één deel drijfmest op tien delen water). Dit voorkomt dat de planten door de hoge concentratie aan voedingstoffen worden verbrand. Breng het verdunde mengsel gelijkmatig aan rond de basis van de planten. Probeer te voorkomen dat de mest direct op de bladeren komt, om verbranding te voorkomen. Je kunt ook drijfmest gebruiken als een algemene bemesting door het te spuiten op de aarde tussen de rijen. Afhankelijk van de voedingsbehoeften van je planten kun je drijfmest om de 4-6 weken aanbrengen tijdens het groeiseizoen. Let op! Drijfmest kan een sterke geur hebben. Het is aan te raden om het op dagen met weinig wind aan te brengen. Gebruik drijfmest met mate, overbemesting kan schade aanrichten aan je planten en het milieu. {nog-geen-informatie-1-content} {footer-1-content}

Kurkwortel tomaat: – Pyrenochaeta lycopersici De schimmel is aanwezig in de bodem waar jaar na jaar tomaten, paprika en aubergine geteelt worden. De infectiedruk in de grond wordt dan ook gedurende het jaar/jaren langzaam opgebouwd. Symptomen / herkennen van kurkwortel: Tijdens de kweek blijft de plant achter in groei en verwelkt bij veel zon (met name aan het eind van de dag – ‘s avonds). Ook neusrot kan een teken zijn van aantasting. In een later stadium vergelen de bladeren en kunnen de bladtopjes verdrogen. Aangetaste planten geven een lagere opbrengst. De schimmel veroorzaakt op jonge wortels bruine ingezonken, gescheurde plekken en kurklijsten. In een later stadium worden ook de hoofdwortels donkerbruin. De wortels van aangetaste planten zijn donkerbruin en gezwollen en kleine wortels zijn weggerot. De schors verkurkt en de bij ernstige aantasting barsten de wortels overlangs open. Uiteindelijk gaan de wortels rotten en valt de schors af. Het interne wortelweefsel verkleurt in eerste instantie niet. Zie de foto’s onderaan de pagina (incl vergelijkingsmateriaal gezonde wortels). Maatregelen kurkwortel: Plant tomaten pas uit als ze goed geworteld zijn. Door ze meerdere keren over te planten naar grotere potten zorg je er voor dat ze een groot en sterk wortelgestel hebben (verpotten+link). Zorg voor optimale omstandigheden zoals een goede bodemstructuur, juiste bemesting, voldoende water en de bestrijding van andere ziektes zodat de plant de aantasting van kurkwortel kan op vangen door voldoende gezonde te blijven aanmaken. Bij hevige aantasting wordt aangeraden om navolgende jaren in potten te telen. Verdere mogelijkheden voor de hobbytuinder om krukwortel te bestrijden zijn de toepassing van wisselteelt, het vervangen van de grond (niet aan te raden) en het telen van zoveel mogelijk resistente rassen of ent op een onderstam met zo hoog mogelijk resistentieniveau tegen kurkwortel. Voorbeelden kurkwortel Voorbeelden kurkwortel

Meeldauw - Echte / normale of valse meeldauw Herkennen(echte/normale]Meeldauw: De bladeren krijgen een grijs-witte kleur (witte meelachtige vlekken – schimmelpluis) waarna ze geel worden en verschrompelen. Zowel de bovenkant als de onderkant van het blad kunnen aangetast worden. Alleen levende delen worden aangetast. Valse Meeldauw: Begint vaak als een witte meelachte vlekken met aan de onderzijde van de bladeren wit schimmelpluis. De aangetaste plekken worden in een later stadium bruin, met name de bladeren vertonen hoekige vlekken tussen de nerven. Aan de onderzijde van het blad ontstaan groenzwarte vlekken een dunne waas van violette sporen. De bladeren gaan rotten. Alleen levende delen worden aangetast. Zie foto’s onderaan de pagina. OorzakenAantasting treedt vooral op na een warme en droge periode gevolgd door een aantal vochtige dagen of omstandigheden (door water geven of regen). Optimaal voor de schimmel zijn een luchtvochtigheid boven 80% en een temperatuur van 10 tot 27 graden. Sporen worden verspreid door wind, dieren en regen waardoor naastgelegen planten makkelijk aangetast worden. De schimmel kan overwinteren op planten of afgestorven plantdelen voor enkele jaren. MaatregelenMeeldauw resistente rassen telen. Zorg dat planten niet te dicht op elkaar staan en zorg voor een goede ventilatie/plantafstand zodat ze snel door wind en zon op kunnen drogen. Probeer planten zo gezond als mogelijk te houden door voldoende water te geven en door niet te overbemesten. Zwaar aangetaste bladeren verwijderen. Bespuiten met een thee van heermoes: 300 gram heermoes in 10 liter water, 20 minuten laten koken, enkele uren laten trekken en verdunnen we 1 liter van de thee met 5 liter water. Andere oplossingen zijn spuitzwavel (of andere middelen op basis van zwavel) of chemische bestrijdingsmiddelen. Deze mogen niet vlak voor de oogst uitgevoerd worden. Al deze middelen hebben voornamelijk een preventieve werking en werken alleen bij een lichte aantasting. Grote aantastingen zoals wanneer het blad geheel bedekt is, kunnen niet bestreden worden. Voorbeelden echte meeldauw Voorbeelden valse meeldauw Voorbeelden van wat geen meeldauw isDeze courgette heeft geen last van meeldauw, maar dit is een natuurlijke tekening van het blad. Gerelateerde forumtopics- Meeldauw op Pompoen. - Druif (bladeren en duiven worden grijs). - Eik met witte bladeren.

Alternaria / vroege aardappelziekte - (early blight) – Alternaria solani De Alternaria-schimmel komt steeds vaker voor in aardappelgewassen en kan leiden tot vroegtijdige bladveroudering en gewasafsterving. Ook tomaat kan worden aangetast. De ziekte wordt vaak verward met de aardappelziekte (Phytophthora infestans), maar verschilt duidelijk in aantastingspatroon en omstandigheden. Symptomen / herkennenOp de bladeren ontstaan kleine bruine tot bruinzwarte vlekken die in het begin slechts enkele millimeters groot zijn en verspreid over het blad voorkomen. Deze vlekken zijn scherp begrensd en vaak enigszins hoekig van vorm, vooral wanneer bladnerven de uitbreiding beperken. De eerste symptomen verschijnen meestal op oudere, onderste bladeren en breiden zich daarna omhoog door het gewas uit. Kenmerkend zijn de concentrische ringen (“stierogenpatroon”) in de grotere vlekken, wat een belangrijk onderscheid is met Phytophthora. Naast bladeren kunnen ook stengels en bladstelen worden aangetast, waar langwerpige donkere vlekken kunnen ontstaan. Zie hier op de foto de duidelijke concentrische bladvlek of schietschijfvlek genoemd, van opeenvolgende donkere en lichte ringen. This file is licensed under the Creative Commons Attribution 3.0 United States license. Wikipedia OorzaakDe Alternaria-ziekte in aardappel wordt veroorzaakt door de schimmels Alternaria solani en A. alternata. Vooral bij hoge temperaturen en wisselingen tussen droge en natte periode treedt de aantasting op. Een hoge luchtvochtigheid is bevorderend. In het voorjaar worden sporen door opspattende water of wind naar de onderste bladeren van het aardappelgewas verspreid. De sporen hebben voor kieming water nodig of zeer hoge luchtvochtigheid. De optimumtemperatuur voor kieming ligt tussen de 20-30 ºC.De vlekken kunnen na regen of bij veel dauw en bij temperaturen tussen 5-30 º C sporen produceren. Er worden vooral veel sporen geproduceerd als er regelmatig wisselingen optreden tussen droge en natte perioden. MaatregelenAangetaste bladeren en plantenresten dienen te worden verwijderd en afgevoerd om verdere verspreiding te voorkomen. Ontsmetting van gereedschap is belangrijk om overdracht tegen te gaan. De schimmel kan overwinteren in gewasresten en knollen, waardoor wisselteelt essentieel is. Het telen van resistente rassen vermindert de kans op aantasting. Bespuitingen zijn mogelijk afhankelijk van de teelt en beschikbare middelen. Aantasting van stengelsBij Alternaria solani kunnen naast de bladeren ook de stengels en bladstelen worden aangetast. Op de stengels ontstaan langwerpige, donkerbruine tot zwartbruine vlekken die vaak enigszins ingezonken zijn. Deze vlekken kunnen zich uitbreiden en soms samenvloeien, waardoor grotere necrotische zones ontstaan. De aantasting blijft meestal relatief oppervlakkig, maar kan de stengel verzwakken en bijdragen aan vroegtijdige veroudering en afsterven van het gewas. In tegenstelling tot Phytophthora infestans, waarbij stengelaantasting vaak snel uitbreidt en een meer waterige, onregelmatige verkleuring geeft, is de aantasting bij Alternaria droger, scherper begrensd en meer geleidelijk verlopend. Licensed under the Creative Commons Attribution 3.0 United States license. Wikipedia Aantasting van knollenOok knollen kunnen door Alternaria worden aangetast, meestal via wonden of beschadigingen. De aantasting blijft doorgaans oppervlakkiger dan bij Phytophthora. Op de knol ontstaan donkere, ingezonken plekken die droog en stevig aanvoelen. Het weefsel onder de schil is meestal droog, bruin tot donkerbruin en duidelijk afgebakend van gezond weefsel. De rot breidt zich minder grillig en minder diep uit dan bij late blight en blijft vaak beperkt tot de buitenste lagen van de knol. Sandra Jensen, Cornell University, Bugwood.org Licensed under a Creative Commons Attribution-Noncommercial 3.0 License. Sandra Jensen, Cornell University, Bugwood.org Licensed under a Creative Commons Attribution-Noncommercial 3.0 License. Verschil met Phytophthora infestansHet onderscheid met late blight is vooral zichtbaar in zowel blad- als knolaantasting. Alternaria veroorzaakt droge, scherp begrensde vlekken met concentrische ringen op het blad en een meer geleidelijke, verouderingsachtige aantasting van het gewas, vaak beginnend onderin. Phytophthora infestans daarentegen veroorzaakt snel uitbreidende, vochtige en onregelmatige vlekken zonder duidelijke ringen, met vaak een lichtgroene of gele randzone rond de aantasting. In knollen veroorzaakt Phytophthora een roodbruine, relatief zachte en korrelige interne rot die onregelmatig en dieper in het weefsel kan doordringen, terwijl Alternaria een drogere, meer oppervlakkige en scherp begrensde aantasting geeft. Kort samengevat: Alternaria: droog, scherp begrensd, concentrische ringen, oppervlakkiger knolrot. Phytophthora: vochtig, onregelmatig, geen ringen, diepere roodbruine interne rot. Alternaria solani en Alternaria alternata in de moestuinIn de moestuin kunnen zowel Alternaria solani als Alternaria alternata bladvlekken veroorzaken, vooral op tomaten en aardappelen. Hoewel de symptomen soms op elkaar lijken, is er een belangrijk verschil tussen beide schimmels. Alternaria solani is de belangrijkste veroorzaker van de klassieke vroege aardappel- en tomatenziekte (early blight). Deze schimmel veroorzaakt karakteristieke bruine vlekken met concentrische ringen en kan zich actief uitbreiden, waardoor het aantal aantastingen op de plant toeneemt. Alternaria alternata komt daarentegen van nature al in grote hoeveelheden voor in de omgeving. Hierdoor wordt deze schimmel vaak aangetroffen in bestaande bladvlekken en soms ten onrechte als oorzaak van de schade aangewezen. Vooral bij vlekken die ontstaan door fysiologische stress, zoals hitte, droogte, voedingstekorten of andere niet-infectieuze oorzaken, wordt A. alternata regelmatig teruggevonden. Onderzoek heeft aangetoond dat het kunstmatig aanbrengen van hoge concentraties A. alternata niet leidde tot een toename van het aantal bladvlekken. Bij inoculatie met A. solani ontstonden daarentegen wel duidelijk meer aantastingen. Dit bevestigt dat A. solani een veel agressievere ziekteverwekker is, terwijl A. alternata vaak een secundaire rol speelt en bestaande beschadigingen koloniseert. Daarnaast komt Alternaria alternata veel voor op dood en afstervend plantmateriaal, waaronder plantenresten in de composthoop. Omdat deze schimmel een belangrijke rol speelt bij de afbraak van organisch materiaal, wordt hij vaak aangetroffen zonder dat hij daadwerkelijk de oorzaak is van een ziekte op levende planten. Voor moestuinders betekent dit dat de aanwezigheid van A. alternata in een bladvlek niet automatisch bewijst dat deze schimmel de oorspronkelijke oorzaak van het probleem is. Ook factoren zoals droogtestress, zonnebrand, voedingsonevenwichtigheden of andere beschadigingen kunnen een belangrijke rol spelen bij het ontstaan van de eerste symptomen. Alternaria solani en Alternaria alternata zijn beide schimmels uit het geslacht Alternaria, maar ze verschillen in hun waardplanten, ziektebeeld en levenswijze. Kenmerk Early Blight (A. solani) A. alternata Belangrijkste waardplanten Aardappel, tomaat en andere nachtschaden. Zeer breed waardbereik: groenten, fruit, sierplanten en granen. Bekende ziekte Vroege aardappelziekte (early blight). Alternaria-bladvlekkenziekte op diverse gewassen. Symptomen Grote bruine vlekken met duidelijke concentrische ringen ("schietschijfpatroon"). Vaak kleinere, donkerbruine tot zwarte vlekken, soms met gele rand. Levenswijze Meer gespecialiseerd op nachtschaden. Veel algemener; kan ook als saprofyt leven op dood plantmateriaal. Economisch belang Grote schade in aardappel- en tomatenteelt. Schade in veel verschillende teelten en soms opslagrot.

UV Index - Zonkracht Zonkracht: Tijdens het voorjaar waneer planten van binnen naar buiten worden gezet, moeten deze eerst afgehard worden. Zon stekte kan per dag verschillen, als in het voorjaar tussen 13:00 en 14:00 een zon sterkte van UV 7 is, kan een plant binnen 15min al verbranden. Houdt dus tijdens het afharden de situatie goed in de gaten. Om sterke UV stralen te vermijden, is het advies om in de ochtend of namiddag uren uw planten af te harden. De zonkrachtschaal van het KNMI: Kijk hier voor de actuele UV index van buienradar.nl: Zonkracht: Omschrijving in het weerbericht: Aantal minuten in de zon, zonder afharding: Blad verbranding: 1 - 2 vrijwel geen 60 - 90min - 3 - 4 zwak 25 - 35min - 5 - 6 matig 15 tot 25min gemakkelijk 7 - 8 sterk 10 tot 15min snel 9 - 10 en hoger zeer sterk minder dan 10 min zeer snel Effect zonkracht: De zonkracht hangt ook af van de hoeveelheid bewolking, Op een zonnige dag is er meer UV-zonlicht dan wanneer het volledig bewolkt is. Zonkracht 7 of meer komt in ons land regelmatig voor. Soms op meer dan twintig dagen per jaar. In de afgelopen jaren is enkele keren een zonkracht 8 gemeten. In het zuiden van Europa staat de zon nog hoger aan de hemel. Hier worden 's zomers zonkrachtwaarden gemeten van 9 of meer. Invloeden op zonkracht: Het UV-zonlicht neemt toe naarmate de zon hoger staat en varieert met de seizoenen en het moment van de dag. Warmte heeft geen invloed. Op een koele, zonnige dag kan de zonkracht even sterk of sterker zijn dan op een warme dag. Naast de hoogte van de zon is de hoeveelheid UV afhankelijk van wolken, vocht of stof in de atmosfeer en van de hoeveelheid ozon. De ozonlaag op grote hoogte in de atmosfeer beschermt het aardoppervlak tegen UV. Actuele zonkracht van vandaag: Bron: rivm.nl Afgelopen dag: Bron: https://www.weerzoetermeer.nl/ {footer-1-content}

Afharden van plantenWanneer je ervoor kiest om je zaailingen van de moestuin naar buiten te verplaatsen, is het cruciaal om ze goed voor te bereiden op de nieuwe omgeving. Dit proces staat bekend als 'afharden' en helpt de planten zich aan te passen aan de vaak ruigere buitenomstandigheden. Dat betekent dat de planten beter bestand worden tegen fel zonlicht en sterkere stengels ontwikkelen doordat ze worden blootgesteld aan de beweging en kracht van de wind. Stappenplan afhardenHier zijn enkele stappen om je te helpen bij het afharden van je moestuinplanten: Begin met afharden zo'n 1 tot 2 weken voordat je je planten definitief in de tuin plant. Dit geeft ze de tijd om te acclimatiseren aan de buitentemperaturen en weersomstandigheden. Doe dit geleidelijk aan, zodat ze zich aan buitenomstandigheden kunnen aanpassen. Zet de zaailingen dagelijks een paar uur buiten op een beschutte plek, zoals onder een boom of tegen een muur. Verhoog de tijd geleidelijk over een periode van 1-2 weken Zet je zaailingen op een beschutte plek in je tuin of balkon waar ze indirect zonlicht krijgen. Vermijd in het begin felle zon en sterke wind, omdat dit de jonge planten kan beschadigen. Begin met je planten gedurende korte periodes naar buiten te brengen, bijvoorbeeld 1 tot 2 uur per dag. Verhoog deze tijd geleidelijk, zodat de planten zich kunnen aanpassen aan de nieuwe omgeving. Denk eraan dat hoge UV intensiteit de planten kan verbranden. Let op de weersomstandigheden. Bij kou, sterke wind of heftige regen is het beter om de zaailingen binnen te houden. Zorg ervoor dat ze niet aan extreme temperaturen of omstandigheden worden blootgesteld. Gebruik een koude bak of kas: Plaats de zaailingen in een koude bak of kas. Open de ramen of luiken geleidelijk om ze aan de buitenlucht bloot te stellen. Na een paar dagen kun je de tijd die de planten buiten doorbrengen, uitbreiden en ze in direct zonlicht laten staan. Dit helpt ze te acclimatiseren en hun weerstand op te bouwen. Bij de eerste aanplant in de tuin is het raadzaam om een schaduwdoek of een ander soort bescherming te bieden tegen direct zonlicht en wind, vooral tijdens de eerste dagen. Door tijd en aandacht aan het afharden van je moestuinplanten te besteden, geef je ze de beste kans op een succesvolle groei en een rijke oogst. Vergeet niet dat geduld en zorg de sleutel zijn tot gezonde planten. Wat gebeurd er als de planten niet goed zijn afgehard.Als planten niet goed zijn afgehard, reageren ze net als mensen op de zon, stel je hebt de hele winter binnen gezeten, plots een paar uur in de zon en aan het eind van de dag is je huid verbrand. Dit gebeurd het zelfde bij de bladeren, het blad raakt overbelast, de plant kan het licht en de wind niet aan, en dat leidt tot bladverbranding, stress en groeistilstand. Hieronder een uitgebreide, duidelijke beschrijving van wat er precies gebeurt en waarom. Bladverbranding directe schade door zon en UVBinnen gekweekte planten hebben dunne, zachte bladeren met weinig beschermende pigmenten. Buiten krijgen ze ineens veel meer UV en lichtintensiteit. De cellen in het blad raken overbelast en sterven af met als gevold, witte, bruine of doorzichtige plekken. Dit beschadigde blad herstelt nooit; de plant maakt nieuw blad om het te compenseren. Verdroging bladeren verliezen te snel vochtBinnen is de luchtvochtigheid hoog; buiten is die vaak veel lager. De huidmondjes van de plant kunnen dat verschil niet aan. Gevolg: bladeren hangen slap, randen drogen uit, soms zelfs necrose. Windschade stengels en blad raken overbelastBinnen is er nauwelijks luchtbeweging. Buiten moeten planten ineens tegen windkracht werken. Ongeharde planten krijgen snel scheurtjes, kneuzingen of afbrekende bladeren. Temperatuurschok vooral ’s nachtsBinnen is het warm en stabiel. Buiten kunnen nachten 10–15 °C kouder zijn. De plant stopt tijdelijk met groeien om te herstellen. Wat zie je aan de plant?Witte of bruine vlekken op het blad (klassieke zonnebrand). Doorzichtige plekken waar de cellen zijn “gekookt”. Slap hangend blad ondanks voldoende water. Stilstand in groei gedurende enkele dagen tot weken. Nieuwe bladeren die wél gezond zijn (de plant groeit eroverheen). Hieronder enkele voorbeelde van planten die van binnen naar buiten zijn gegaan, welke niet goed zijn afgehard, hierbij hebben de bladeren bladverbranding opgelopen. Gelukkig groeien deze daar wel overheen, maar beschadigdblad zal zich niet herstellen. Tomaatt, zie forumtopic. Peper. Vijg zie forumtopic. Druif zie forumtopic. Pompoen met bladverbranding. Bij de onderstaande voorbeelden kan het jonge wortelgestel de bladtranspiratie nog niet aan, waardoor de bladeren er verwelkt uitzien. Zie forumtopic. Tomaten niet afgehard met verwelkingsverschijselen. Het kan ook voorkomen dat de jonge zaailingen buiten zijn gezet en nog niet goed afgehard zijn, dat de harde wind de jongen planten snel doet uitdrogen. Zie forumtopic. Gerelateerde forumtopics- Tomaten planten na verspenen verlept. - Afharden / Snoeihout framboos en druif. - staande kas voor zaaien en afharden. - Binnen voorzaaien en dan naar de kas afharden of niet. - Afrikaantjes afharden? - Hoe gaat het afharden van plantjes in zijn werk? - Paprika's en Druiven van vorig jaar afharden. - Afharden, ga ik te snel? - Komkommers verpot - afharden in de volle zon of schaduw? - Kiwi, druif en vijgen planten zien we slecht uit. Hoe komt dit?. - courgette verspenen of uitplanten zonder afharden? - Er wordt afhardweer voorspeld: afharden is dan een makkie. - Afharden spinazie. - Afharden planten van binnenhuis naar de serre? - Met welke temperatuur buiten zaaien en afharden. - Tomatenplantje slap door wind. Voor meer topics over afharden, gebruik de zoekfunctie.

Aardappelziekte tomaatAardappelziekte aantasting tomaat - Phytophthora infestans Phytophthora aantasting bij tomaten. Voor een phytophthora aantasting bij aardappels, zie Aardappelziekte Symptomen/herkenningBij een phytophthora aantasting verschijnen op de bladeren licht- tot donkerbruine plekken. Deze bruine plekken zijn aan de rand veelal omgeven door een licht groene of gele kring. De aantasting begint vaak aan de zijkant van het blad.De plekken worden later zwart en beperken zich niet tot de bladnerven en kunnen zelfs samensmelten met andere aangetaste plekken. Aangetaste bladeren verkleuren, verwelken en verschrompelen. Op het grensvlak van het afgestorven gedeelte en het gezonde gedeelte is meestal een zone herkenbaar waar de schimmel actief is. Ook op de stengel en stelen ontstaan zowel grote als kleine onregelmatige donkerbruine tot zwarte vlekken. Aangetaste vruchten verkleuren bruin met een glazige gloed, verschrompelen en gaan rotten. Let op: vruchten die er gezond uitzien als ze geplukt worden kunnen toch ziek zijn en gaan binnen een paar dagen snel achteruit. Zie foto’s onderaan deze pagina. In een later stadium, bij warm en vochtig weer is ook witgrauw schimmelpluis zichtbaar aan de onderzijde van het blad en/of op de stengels. Tip Een eenvoudige test om phytophthora vast te stellen: stop één of enkele aangetaste blaadjes in een plastic zak, voeg er een paar druppels water bij en leg de afgesloten zak in het donker bij kamertemperatuur weg. De volgende dag kan Phytophthora worden herkend als zich aan de onderkant van de aangetaste blaadjes wit schimmelpluis heeft gevormd. OorzakenPhytophthora wordt veroorzaakt door een schimmel. De sporen kunnen tot enkele kilometer verspreid worden door wind, insecten en door opspattend water. De schimmelaantasting doet zich voornamelijk voor vanaf half juni en kan bij warm en vooral vochtig weer snel uitbreiden. Ideaal voor de ontwikkeling van de schimmel zijn relatief koele nachten en warm dagen in combinatie met een hoge luchtvochtigheid. Met name lange perioden waar het blad niet kan opdrogen door regen en mist bevorderen de schimmel. De sporen ontwikkelen zich wanneer het blad minimaal 7 – 10 uur vochtig blijft. De schimmel activeit wordt onderbroken bij droog weer en bij temperaturen boven de 27 graden. De sporen kunnen ongeveer één tot drie jaar overleven in de bodem, op plantenresten en op onkruid. Preventieve MaatregelenPhytophthora is aan het eind van het seizoen bij vochtig en warm weer moeilijk te voorkomen. Toch zijn er een aantal belangrijke preventieve maatregelen om de aantasting zo lang mogelijk uit te stellen en te beperken. Probeer het blad zo droog als mogelijk te houden door tomaten te telen onder een afdekking. Zorg voor voldoende verluchting onder de overkapping zodat het vocht weg kan. Hanteer een ruime plantafstand en voer regelmatig bladpluk uit zodat het gewas snel op kan drogen. Geef sochtends water zodat het gewas op kan drogen, voorkom opspatten. Een preventieve bespuiting behoort tot de mogelijkheden, bijvoorbeeld met Finesse van bayer. Neem contact op met de zaadhandel of tuincentrum voor de meest recente middelen. Voorkom een bemesting met een te hoog stikstofgehalte. Oogst geen zaden van besmette planten Teel zoveel mogelijk (deels) resistente rassen, zie de lijst met minder vatbare tomatenrassen: https://www.moestuinforum.nl/topic/2578-tomaten-met-hoge-resistentie-phytophthora/ Maatregelen bij besmettingEenmaal een besmetting geconstateerd probeert men door het verwijderen van de aangetaste bladeren en stengels de ziekte te beperken. Voer het loof af naar de vuilverbranding en ontsmet handschoenen en snoeischaar. Voer voor het verwijderen een preventieve bespuiting van de rest van het gewas uit en wacht tot dit droog is. Phytophthora infestans op tomaat Foto door Rasbak Wikipedia Phytophthora infestans op tomaten stengel Door Scot Nelson Creative Commons CC0 1.0 Universal Public Domain Dedication. Wikipedia Gerelateerde forumtopicsTe testen phytophthor resistente tomatenrassen

Gewasziektes in de moestuinIn elke moestuin kunnen planten worden getroffen door verschillende ziekten. Het is belangrijk om deze ziekten tijdig te herkennen, zodat je snel kunt ingrijpen en verdere schade kunt voorkomen. Gewasziekten worden vaak veroorzaakt door schimmels, bacteriën, virussen of bodemorganismen zoals nematoden. Ze kunnen zich uiten in verschillende verschijnselen, zoals verkleuring, vlekken, verwelking of verwrongen planten. Door inzicht te krijgen in de meest voorkomende ziekten en symptomen, kun je gerichte maatregelen nemen om je gewassen gezond te houden en een goede oogst te behalen. In deze lijst vind je enkele van de belangrijkste ziekten die je in de moestuin kunt tegenkomen, met uitleg over hun oorzaak en symptomen. Schimmelaantastingen- Roest. - Aardappelziekte tomaat. - Aardappelziekte: phytophthora infestans. - Alternaria Solani. - Meeldauw. - Kurkwortel tomaat. - Knolvoet. - Bladvlekkenziekte tomaat. - Bloedblaar. - Perenpokziekte. - Perenroest.

Roest - (Puccinia porri en puccinia allii) Roest komt op veel meer groente voor. Het is een veel voorkomende schimmelziekte op prei. Roest tast niet het witte gedeelte (waarvoor we de prei telen) aan, maar alleen het groene gedeelte. Ook knoflook, uien, bonen, asperges kunnen aangetast worden. Voor roest op perenbomen zie perenroest, deze wordt namelijk veroorzaakt door een andere schimmel (Gymnosporangium sabinae) Symptomen / herkenning van roestRoestkleurige (oranje/bruin) stippen / bultjes op de groene bladeren. Vooral vanaf eind juli / augustus. Roest is niet heel schadelijk voor de prei, alleen bij zware aantasting kan groei remming en het afsterven van de aangetaste bladeren (langere termijn) optreden. Oorzaken van roestSchimmelziekte, wanneer de stippen openbarsten komen de sporen vrij. De sporen worden door regen en luchtstroming verspreid. Een hoge luchtvochtigheid, een droge grond en een hoge bodemtemperatuur zijn bevorderend voor de ontwikkeling. MaatregelenVorst is funest voor de schimmel, na de eerste vorst stopt de verdere aantasting. Andere maatregelen zijn: Alle aangetaste bladresten ruimen na oogsten (niet op de composthoop). Wisselteelt toepassen. De planten bestuiven met gesteentemeel zoals bvb basaltmeel. Zet de planten voldoende ruim uit elkaar zodat ze wanneer ze vochtig zijn snel kunnen opdrogen. Een winderige standplaats kan hierbij ook helpen. Houdt het perceel onkruidvrij. Gebruik niet teveel stikstofrijke meststof. Planten behandelen met een plantenaftreksel zoals heermoesthee. Preventief behandelen met een bestrijdingsmiddel. Meer informatieve websites- Roest bij asperges. (Wur.nl) - Roest en vetvlekkenziekte in prei aanpakken. (Wur.nl) Gerelateerde forumtopics- Anti roest knoflook. - Prei met roest verwijderd, wat kan ik er nu neerzetten? Voor meer topics over roest, gebruik de zoekfunctie.